{"id":3373,"date":"2026-04-17T21:21:00","date_gmt":"2026-04-17T19:21:00","guid":{"rendered":"https:\/\/kriik.al\/home\/?p=3373"},"modified":"2026-04-18T09:28:13","modified_gmt":"2026-04-18T07:28:13","slug":"rekomandime-lidhur-me-projektligjin-per-financimin-e-partive-politike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kriik.al\/home\/2026\/04\/17\/rekomandime-lidhur-me-projektligjin-per-financimin-e-partive-politike\/","title":{"rendered":"REKOMANDIME Lidhur me projektligjin \u201cP\u00ebr financimin e partive politike\u201d"},"content":{"rendered":"\n
\n\n\n\n

Shkarko Rekomandimin<\/a> n\u00eb pdf<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

T\u00eb nderuar An\u00ebtar\u00eb t\u00eb Komisionit t\u00eb Posa\u00e7\u00ebm Parlamentar p\u00ebr Realizimin e Reform\u00ebs Zgjedhore<\/strong><\/strong>!<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs suaj, paraqiten m\u00eb posht\u00eb rekomandimet e KRIIK lidhur me projektligjin “P\u00ebr financimin e partive politike”.<\/p>\n\n\n\n

     N\u00eb parantez\u00eb, KRIIK sjell n\u00eb v\u00ebmendjen tuaj se ky ligj nevojitet t\u00eb jet\u00eb sa vizionar aq edhe efikas n\u00eb parashikimet e tij, nisur nga konteksti dhe sfidat<\/strong> me t\u00eb cilat vendi yn\u00eb p\u00ebrballet si politizimi i tejskajsh\u00ebm, ligjzbatim i ul\u00ebt, prania einformalitetit t\u00eb lart\u00eb, korrupsionit madhor, prezenca e krimit t\u00eb organizuar dhe e sasis\u00eb s\u00eb madhe t\u00eb paras\u00eb cash n\u00eb qarkullim, p\u00ebrkund\u00ebr institucioneve ende n\u00eb forcim dhe nj\u00eb  media e shoq\u00ebrie civile t\u00eb dob\u00ebt.   <\/p>\n\n\n\n

Nisur nga p\u00ebrvoja e deritanishme me nj\u00eb ligjzbatim t\u00eb dob\u00ebt dhe pasiv, ky projektligj nevojitet t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb specifikisht detyrime dhe detyra t\u00eb qarta<\/strong> n\u00eb parashikimet e tij ndaj aktor\u00ebve t\u00eb ndrysh\u00ebm, n\u00eb fush\u00ebn e p\u00ebrgjegj\u00ebsive individuale, t\u00eb nd\u00ebrveprimit institucional, me kopetenca dhe afate t\u00eb qarta, sikurse edhe t\u00eb p\u00ebrpiqet t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb sa t\u00eb jet\u00eb e mundur konceptet dhe kuptimin e qart\u00eb t\u00eb termave q\u00eb p\u00ebrdoren, pa l\u00ebn\u00eb vend p\u00ebr discrecion apo interpretime t\u00eb ndryshme<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n

N\u00eb t\u00ebr\u00ebsi, n\u00eb vler\u00ebsimin e KRIIK, projektligji p\u00ebrmban disa risi q\u00eb meritojn\u00eb t\u00eb evidentohen pozitivisht. Nd\u00ebr to p\u00ebrfshihen p\u00ebrpjekja p\u00ebr t\u00eb qart\u00ebsuar terminologjin\u00eb dhe struktur\u00ebn rregullatore t\u00eb ligjit, zgjerimi i kufizimeve mbi burimet e financimit, vendosja e kufijve t\u00eb p\u00ebrcaktuar p\u00ebr donacionet, forcimi i disa detyrimeve t\u00eb transparenc\u00ebs dhe kontrollit t\u00eb brendsh\u00ebm, si dhe parashikimi i instrumenteve t\u00eb reja p\u00ebr publikimin dhe monitorimin financiar. Vlen t\u00eb evidentohet gjithashtu si element pozitiv fakti q\u00eb kostot e auditimit parashikohen t\u00eb mbulohen nga KQZ-ja dhe jo nga vet\u00eb nga partit\u00eb politike.<\/p>\n\n\n\n

Megjithat\u00eb, projektligji mbart tri dob\u00ebsi strukturore t\u00eb cilat, n\u00eb vler\u00ebsimin e KRIIK, k\u00ebrkojn\u00eb rishikim thelb\u00ebsor: (1) fragmentimi i kuadrit ligjor midis dy akteve normative, (2) dob\u00ebsia e rolit kontrollues t\u00eb KQZ-s\u00eb dhe (3) mosadresimi i shpenzimeve nga pal\u00eb t\u00eb treta.<\/p>\n\n\n\n

Nga ana tjet\u00ebr, n\u00eb perspektiv\u00ebn e KRIIK, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb ligji t\u00eb jet\u00eb n\u00eb linj\u00eb me standardet m\u00eb t\u00eb mira t\u00eb transparenc\u00ebs n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri q\u00eb aspiron t\u00eb b\u00ebhet pjes\u00eb e Bashkimit Evropian n\u00eb t\u00eb ardhmen e af\u00ebrt, do t\u00eb duhet t\u00eb adresohet qart\u00eb edhe (4) detyrimi p\u00ebr publikimin e t\u00eb dh\u00ebnave financiare t\u00eb partive politike n\u00eb format t\u00eb hapur.  <\/p>\n\n\n\n

 Gjithashtu, n\u00eb gjykimin e KRIIK nevojiten t\u00eb merren n\u00eb konsderat\u00eb (5) p\u00ebrfshirja dhe adresimi i disa element\u00ebve shtes\u00eb, t\u00eb nevojsh\u00ebm n\u00eb funksion jo vet\u00ebm t\u00eb transparenc\u00ebs s\u00eb plot\u00eb ndaj aktivitetit financiar t\u00eb partive, por edhe n\u00eb funksion t\u00eb forcimit t\u00eb integritetit t\u00eb tyre, standardit t\u00eb demokracis\u00eb q\u00eb aplikojn\u00eb, si dhe t\u00eb ofert\u00ebs elektorale q\u00eb i ofrojn\u00eb vendit e shoq\u00ebris\u00eb.  <\/p>\n\n\n\n

Rekomandimet lidhur me k\u00ebto pes\u00eb problematika paraqiten n\u00eb Seksionin I. Seksioni II paraqet rekomandime m\u00eb specifike, dhe me natyr\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsisht m\u00eb teknike, referuar neneve aktuale t\u00eb projektligjit.<\/p>\n\n\n\n

I. Rekomandime par\u00ebsore<\/h1>\n\n\n\n

I.1. Fragmentimi i kuadrit ligjor midis dy akteve normative<\/h2>\n\n\n\n

Projektligji rregullon financimin e partive politike vet\u00ebm jasht\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore, duke l\u00ebn\u00eb financimin e fushatave t\u00eb rregulluar nga Kodi Zgjedhor. Kjo ndarje prodhon pasoja t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta: mosp\u00ebrputhje t\u00eb mundshme nd\u00ebrmjet p\u00ebrkufizimeve t\u00eb dy akteve, standarde t\u00eb ndryshme transparence, boshll\u00ebqe n\u00eb kontroll dhe mund\u00ebsi reale p\u00ebr zhvendosje t\u00eb t\u00eb ardhurave apo shpenzimeve nga nj\u00ebri regjim te tjetri. Financimi i partive jasht\u00eb fushat\u00ebs dhe financimi i fushat\u00ebs nuk jan\u00eb dy fenomene t\u00eb pavarura, t\u00eb ardhurat, shpenzimet dhe subjektet e lidhura operojn\u00eb n\u00eb vazhdim\u00ebsi gjat\u00eb gjith\u00eb ciklit politik, ndaj dhe rregullimi duhet ta trajtoj\u00eb \u00e7\u00ebshtjen e financimit politik si nj\u00eb t\u00eb vet\u00ebm, n\u00eb nj\u00eb akt t\u00eb unifikuar.<\/p>\n\n\n\n

Zgjidhja strukturore e preferuar, n\u00eb k\u00ebndv\u00ebshtrimin e KRIIK, shprehur n\u00eb vijim\u00ebsi, do t\u00eb ishte nd\u00ebrtimi i nj\u00eb kuadri t\u00eb unifikuar p\u00ebr financimin politik<\/strong>, q\u00eb t\u00eb p\u00ebrfshij\u00eb nj\u00ebkoh\u00ebsisht financimin vjetor dhe at\u00eb elektoral, kandidat\u00ebt, subjektet e lidhura, pal\u00ebt e treta, shpenzimet online, raportimin, auditimin, mbik\u00ebqyrjen dhe sanksionet.<\/p>\n\n\n\n

Nevoja p\u00ebr koherenc\u00eb nd\u00ebrmjet dy akteve b\u00ebhet edhe m\u00eb e dukshme po t\u00eb merret parasysh vet\u00eb m\u00ebnyra se si funksionon raportimi financiar n\u00eb praktik\u00eb. Kodi Zgjedhor e lidh shpenzimin e fushat\u00ebs me q\u00ebllimin p\u00ebr t\u00eb cilin kryhet dhe jo thjesht me momentin kohor t\u00eb kryerjes s\u00eb tij, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb raportimi vjetor i partive politike p\u00ebrfshin veprimtarin\u00eb e zakonshme financiare t\u00eb partis\u00eb. N\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb ndarjeje t\u00eb qart\u00eb dhe t\u00eb harmonizuar nd\u00ebrmjet k\u00ebtyre dy regjimeve, mbetet e paqart\u00eb se \u00e7far\u00eb duhet t\u00eb p\u00ebrfshihet n\u00eb raportin vjetor t\u00eb vet\u00ebdeklarimit, \u00e7far\u00eb n\u00eb raportin e financimit t\u00eb fushat\u00ebs, si dhe n\u00ebse veprimtaria financiare e fushat\u00ebs duhet t\u00eb paraqitet e detajuar n\u00eb raportin vjetor apo vet\u00ebm si z\u00eb i ve\u00e7ant\u00eb. Pik\u00ebrisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, KRIIK vler\u00ebson se nevojitet koherenc\u00eb e qart\u00eb normative nd\u00ebrmjet k\u00ebtij projektligji dhe Kodit Zgjedhor [1]<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

N\u00ebse kjo nuk realizohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb faz\u00eb, minimumi i domosdosh\u00ebm do t\u00eb ishte q\u00eb hartimi i k\u00ebtij ligji t\u00eb shoq\u00ebrohet me amendime t\u00eb nj\u00ebkohshme n\u00eb Kodin Zgjedhor dhe me dispozita t\u00eb shprehura harmonizuese nd\u00ebrmjet dy akteve.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb rastin e dyt\u00eb, KRIIK rekomandon q\u00eb projektligji p\u00ebr financimin e partive politike t\u00eb mos diskutohet e miratohet i izoluar, por t\u00eb shoq\u00ebrohet me diskutime shteruese e amendime t\u00eb nj\u00ebkohshme n\u00eb Kodin Zgjedhor<\/strong>, duke garantuar dispozita t\u00eb qarta harmonizuese, me synim unifikimin e p\u00ebrkufizimeve, parimeve, standardeve t\u00eb raportimit, auditimit dhe sanksioneve p\u00ebr t\u00eb gjitha format e financimit politik. Vet\u00ebm n\u00eb p\u00ebrfundim t\u00eb k\u00ebtij procesi t\u00eb aprovohet nj\u00eb paket\u00eb e plot\u00eb ligjore nga Kuvendi.<\/p>\n\n\n\n

I.2. Fuqizimi i rolit kontrollues t\u00eb KQZ-s\u00eb<\/h2>\n\n\n\n

Projektligji i njeh KQZ-s\u00eb nj\u00eb s\u00ebr\u00eb kompetencash: miratimin e formateve t\u00eb raportimit, monitorimin, auditimin, vendosjen e sanksioneve, k\u00ebrkimin e dokumentacionit dhe aksesin n\u00eb databaza t\u00eb institucioneve t\u00eb tjera (kryesisht nenet 19 dhe 24). Megjithat\u00eb, neni 17, pika 5, formulon verifikimin e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb t\u00eb financave si e drejt\u00eb dhe jo si detyrim: “KQZ-ja ka t\u00eb drejt\u00ebn<\/strong> t\u00eb verifikoj\u00eb drejtp\u00ebrdrejt…”. Kjo hap\u00ebsir\u00eb gjuh\u00ebsore l\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr pasivitet institucional, diskrecion dhe interpretim t\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb kompetencave dhe shmangien e p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb nga ana e KQZ-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Financimi i partive politike nuk \u00ebsht\u00eb \u00e7\u00ebshtje thjesht administrative. Ai \u00ebsht\u00eb i lidhur drejtp\u00ebrdrejt me transparenc\u00ebn e jet\u00ebs politike, barazin\u00eb e konkurrenc\u00ebs politike, integritetin e vendimmarrjes publike dhe besimin e publikut n\u00eb vet\u00eb funksionimin e sistemit demokratik.. KQZ-ja duhet t\u00eb konceptohet jo si organ q\u00eb pret raportime, por si institucion q\u00eb ushtron kontroll aktiv, t\u00eb pavarur dhe t\u00eb detyruesh\u00ebm<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

   Kontrolli n\u00ebp\u00ebrmjet ekspert\u00ebve kontab\u00ebl t\u00eb jasht\u00ebm \u00ebsht\u00eb instrument ndihm\u00ebs i vlefsh\u00ebm, por nuk mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb mbik\u00ebqyrjen shtet\u00ebrore. N\u00eb praktik\u00eb, ka rezultuar se raporti i kontrollit dhe verifikimit i hartuar nga KQZ-ja \u00ebsht\u00eb mb\u00ebshtetur kryesisht n\u00eb gjetjet e audituesve, pa pasqyruar n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb mjaftueshme hetimet ose verifikimet e kryera drejtp\u00ebrdrejt nga vet\u00eb administrata e KQZ-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

KRIIK rekomandon q\u00eb verifikimi i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i financave politike t\u00eb formulohet si detyrim ligjor i KQZ-s\u00eb<\/strong>, jo si e drejt\u00eb, dhe q\u00eb ky detyrim t\u00eb mb\u00ebshtetet me kapacitete t\u00eb mjaftueshme njer\u00ebzore, teknike dhe financiare<\/strong> brenda organik\u00ebs s\u00eb KQZ-s\u00eb, si dhe me shk\u00ebmbim t\u00eb detyruesh\u00ebm informacioni me institucionet kompetente n\u00eb fush\u00ebn fiskale, bankare, t\u00eb pastrimit t\u00eb parave dhe prokurimit publik<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Madje mund t\u00eb shkohet m\u00eb tej, ku punonj\u00ebsi i struktur\u00ebs s\u00eb posa\u00e7me brenda KQZ-s\u00eb t\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb akses t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt (si user) n\u00eb sistemet e institucioneve t\u00eb tjera monitoruese dhe mbikqyr\u00ebse, p\u00ebr t\u00eb leht\u00ebsuar nd\u00ebrveprimin midis institucioneve dhe aksesin e menj\u00ebhersh\u00ebm n\u00eb informacion.<\/p>\n\n\n\n

I.3. Shpenzimet nga pal\u00ebt e treta<\/h2>\n\n\n\n

Nj\u00eb boshll\u00ebk seriozi i projektligjit lidhet me munges\u00ebn e rregullimit t\u00eb shpenzimeve t\u00eb pal\u00ebve t\u00eb treta. N\u00ebse individ\u00eb, shoq\u00ebri tregtare apo organizata jofitimprur\u00ebse mund t\u00eb kryejn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt shpenzime p\u00ebr publicitet politik, pa kaluar n\u00ebp\u00ebrmjet partive politike, at\u00ebher\u00eb i gjith\u00eb regjimi i kufizimeve, raportimit dhe kontrollit t\u00eb parashikuar nga projektligji b\u00ebhet leht\u00ebsisht i anashkaluesh\u00ebm. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, kjo \u00e7\u00ebshtje p\u00ebrb\u00ebn nj\u00eb boshll\u00ebk me r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, me pasoja t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta p\u00ebr transparenc\u00ebn, barazin\u00eb n\u00eb gar\u00eb dhe integritetin e financimit politik, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00ebse t\u00eb tilla shpenzime kryhen gjat\u00eb periudhave elektorale apo edhe vet\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore, duke favorizuar parti apo kandidat\u00eb t\u00eb caktuar.<\/p>\n\n\n\n

Nd\u00ebrkoh\u00eb, edhe pse Kodi Zgjedhor aktual p\u00ebrmban disa ndalime lidhur me forma t\u00eb caktuara t\u00eb publicitetit gjat\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore,[2]<\/a> k\u00ebto ndalime mbeten t\u00eb kufizuara dhe nuk adresojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb plot\u00eb publicitetin politik t\u00eb paguar n\u00eb kuptimin m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb. N\u00eb ve\u00e7anti, ato nuk rregullojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite shpenzimet p\u00ebr publicitet politik online, pavar\u00ebsisht rolit gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb madh q\u00eb ky lloj komunikimi ka n\u00eb ndikimin politik, n\u00eb orientimin e votuesve dhe n\u00eb shmangien e mekanizmave klasik\u00eb t\u00eb kontrollit financiar, por edhe forma t\u00eb tjera t\u00eb tij.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr rrjedhoj\u00eb, KRIIK vler\u00ebson se kuadri ligjor duhet t\u00eb rregulloj\u00eb shpenzimet e pal\u00ebve t\u00eb treta, me v\u00ebmendje t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb ndaj shpenzimeve t\u00eb kryera gjat\u00eb periudhave zgjedhore<\/strong>. \u00c7do person fizik ose juridik q\u00eb kryen shpenzime p\u00ebr komunikime t\u00eb paguara ose veprimtari t\u00eb tjera t\u00eb cilat synojn\u00eb ose mund t\u00eb konsiderohen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb arsyeshme se synojn\u00eb t\u00eb favorizojn\u00eb ose d\u00ebmtojn\u00eb nj\u00eb subjekt zgjedhor, kandidat apo rezultat zgjedhor, duhet t\u00eb regjistrohet n\u00eb KQZ pas kalimit t\u00eb nj\u00eb pragu t\u00eb caktuar shpenzimi, t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb llogari bankare t\u00eb posa\u00e7me, t\u00eb raportoj\u00eb burimin e t\u00eb ardhurave dhe shpenzimet e kryera, si dhe t\u2019i n\u00ebnshtrohet kufijve t\u00eb arsyesh\u00ebm t\u00eb shpenzimit.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7do bashk\u00ebrendim i k\u00ebtyre veprimtarive me nj\u00eb subjekt zgjedhor ose kandidat duhet t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb atribuimin e shpenzimit te subjekti p\u00ebrfitues<\/strong>. Dispozita nuk duhet t\u00eb zbatohet p\u00ebr shprehjen individuale t\u00eb papaguar, veprimtarin\u00eb editoriale t\u00eb medias, pun\u00ebn akademike, monitoruese ose k\u00ebrkimore, si dhe p\u00ebr shprehjen qytetare mbi \u00e7\u00ebshtje publike q\u00eb nuk synon drejtp\u00ebrdrejt t\u00eb favorizoj\u00eb ose d\u00ebmtoj\u00eb nj\u00eb subjekt zgjedhor apo kandidat.<\/p>\n\n\n\n

Theksohet se ky rregullim propozohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb projektligj dhe jo n\u00eb amendime t\u00eb m\u00ebvonshme q\u00eb mund t\u00eb kryhen n\u00eb Kodin Zgjedhor, pasi i referohet komunikimit politik t\u00eb paguar n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, dhe jo atij me karakter strikt elektoral (fushat\u00eb), i cili indirekt rregullohet n\u00eb Kodin Zgjedhor, s\u00eb paku p\u00ebrsa i p\u00ebrket element\u00ebve t\u00eb fushat\u00ebs tradicionale, por q\u00eb gjithashtu ka nevoj\u00eb p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsime dhe detajime t\u00eb m\u00ebtejshme.<\/em><\/p>\n\n\n\n

I.4. Publikimi i t\u00eb dh\u00ebnave financiare n\u00eb format t\u00eb hapur<\/h2>\n\n\n\n

Projektligji (ve\u00e7an\u00ebrisht neni 24) parashikon detyrime raportimi dhe publikimi, por nuk specifikon formatin n\u00eb t\u00eb cilin t\u00eb dh\u00ebnat duhet t\u00eb vendosen n\u00eb dispozicion t\u00eb publikut. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb boshll\u00ebk i konsideruesh\u00ebm, sepse transparenca reale nuk varet vet\u00ebm nga ekzistenca e raportit, por edhe nga m\u00ebnyra se si ai dor\u00ebzohet, plot\u00ebsohet, p\u00ebrpunohet dhe b\u00ebhet i aksesuesh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n

Ligji nr. 33\/2022 “P\u00ebr t\u00eb dh\u00ebnat e hapura dhe rip\u00ebrdorimin e informacionit t\u00eb sektorit publik” vendos standardin e p\u00ebrgjithsh\u00ebm q\u00eb organet e sektorit publik t\u00eb v\u00ebn\u00eb dokumentet n\u00eb dispozicion n\u00eb format t\u00eb hapur, t\u00eb lexuesh\u00ebm nga kompjuteri, t\u00eb aksesuesh\u00ebm dhe t\u00eb rip\u00ebrdorsh\u00ebm, kur \u00ebsht\u00eb e mundur dhe e p\u00ebrshtatshme. Megjithat\u00eb, neni 7, pika 3 e ligjit nr. 33\/2022 i l\u00eb vet\u00eb organit diskrecionin p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrcaktuar list\u00ebn e dokumenteve q\u00eb ofrohen n\u00eb format t\u00eb hapur, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb projektligji \u201cP\u00ebr financimin e partive politike\u201d nuk p\u00ebrcakton detyrime p\u00ebr formatin.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb k\u00ebto kushte, pa nj\u00eb norm\u00eb eksplicite p\u00ebr dor\u00ebzimin dhe publikimin e raporteve n\u00eb format t\u00eb hapur, KQZ-ja mbetet brenda k\u00ebtij diskrecioni. Kjo \u00ebsht\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht e r\u00ebnd\u00ebsishme po t\u00eb merret parasysh se vet\u00eb KQZ-ja ka nd\u00ebrmarr\u00eb n\u00eb vijim\u00ebsi p\u00ebrpjekje p\u00ebr raportimin nd\u00ebprmjet platformave elektronike, t\u00eb clat n\u00eb vetvete synojn\u00eb pik\u00ebrisht rritjen e standardit n\u00eb p\u00ebrpunimin dhe publikimin e t\u00eb dh\u00ebnave.<\/p>\n\n\n\n

Shqip\u00ebria, si an\u00ebtare e Open Government Partnership, ka marr\u00eb angazhime specifike p\u00ebr publikim proaktiv t\u00eb informacionit me vler\u00eb t\u00eb lart\u00eb publike.[3]<\/a> Financimi i partive politike hyn pa dyshim n\u00eb k\u00ebt\u00eb kategori, ndaj standardet e OGP-s\u00eb p\u00ebrforcojn\u00eb arsyen p\u00ebr nj\u00eb detyrim t\u00eb shprehur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite n\u00eb ligj<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

KRIIK rekomandon q\u00eb projektligji t\u00eb parashikoj\u00eb shprehimisht detyrimin e KQZ-s\u00eb p\u00ebr publikimin e t\u00eb dh\u00ebnave financiare t\u00eb partive politike n\u00eb format t\u00eb hapur dhe t\u00eb lexuesh\u00ebm nga kompjuteri<\/strong>, sipas p\u00ebrkufizimit t\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb ligjin 33\/2022, duke p\u00ebrfshir\u00eb jo vet\u00ebm raportet p\u00ebrfundimtare, por edhe regjistrat, tabelat standarde dhe metadata.<\/p>\n\n\n\n

I.5. P\u00ebrfshirja  dhe adresimi i disa element\u00ebve shtes\u00eb<\/h2>\n\n\n\n

  a.<\/u><\/strong> Projektligji duhet t\u00eb qart\u00ebsoj\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00eb p\u00ebrmbajtjen e tij se n\u00eb raportet vjetore duhet t\u00eb paraqitet i gjith\u00eb aktiviteti financiar i partis\u00eb i kryer brenda dhe jasht\u00eb territorit<\/strong> t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb<\/strong>, pavar\u00ebsisht n\u00ebse ai b\u00ebhet drejtp\u00ebrdrejt nga partia politike, eksponent\u00eb apo an\u00ebtar\u00eb t\u00eb saj, apo nga aktor\u00eb t\u00eb tret\u00eb, qofshin k\u00ebta rezident\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri apo n\u00eb diaspor\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

 b.<\/u><\/strong> Projektligji duhet t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb specifikisht m\u00ebnyr\u00ebn e raportimit si nj\u00eb z\u00eb m\u00eb vete n\u00eb raportin financiar vjetor dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb tejet t\u00eb detajuar rastin e lobimit apo konsulencave q\u00eb partit\u00eb politike, eskponent\u00eb t\u00eb saj apo t\u00eb tret\u00eb t\u00eb lidhur me to, b\u00ebjn\u00eb me kompani apo individ\u00eb, t\u00eb huaj apo vendas<\/strong>, me p\u00ebrfitues fundor insitucione qeveriatare t\u00eb huaja dhe institucione nd\u00ebrkomb\u00ebtare, duke siguruar q\u00eb n\u00eb \u00e7do rast nj\u00eb kopje e kontrat\u00ebs s\u00eb lidhur t\u00eb depozitohet ve\u00e7mas n\u00eb Komisionin Q\u00ebndror t\u00eb Zgjedhjeve.<\/p>\n\n\n\n

T\u00eb nj\u00ebjtin regjim raportimi duhet t\u00eb ndjekin edhe shpenzimet e b\u00ebra p\u00ebr konsulenca t\u00eb marra nga kompani apo individ\u00eb t\u00eb huaj.<\/p>\n\n\n\n

 c.<\/u><\/strong> Projekligji duhet t\u00eb manifestoj\u00eb n\u00eb t\u00ebr\u00eb parashikimet e tij q\u00ebndrimin p\u00ebr mos parashkrimin e veprave\/shkeljeve q\u00eb lidhen me aktivitetin financiar<\/strong> t\u00eb partive politike. Kjo k\u00ebrkon ngritjen e kapaciteteve profesionale t\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb posa\u00e7me n\u00eb KQZ, posedimin e t\u00ebr\u00eb raporteve t\u00eb plot\u00eb financiare, qoft\u00eb n\u00eb kopje elektronike, qoft\u00eb n\u00eb hardcopy, si dhe parashikimin e s\u00eb drejt\u00ebs dhe mund\u00ebsis\u00eb p\u00ebr t\u00eb denoncuar dhe hetuar\/verifikuar \u00e7do shkelje t\u00eb konstatuar kryesisht prej KQZ-s\u00eb, ose prej indicieve\/denoncimeve nga qytetar\u00eb apo aktor\u00eb t\u00eb tret\u00eb, pavar\u00ebssisht koh\u00ebs s\u00eb kryerjes s\u00eb vepr\u00ebs\/shkeljes.<\/p>\n\n\n\n

 d.<\/u><\/strong> Projektligji nevojitet t\u00eb parashikoj\u00eb dhe t\u00eb nxis\u00eb partit\u00eb politike parlamentare<\/strong>, me p\u00ebrgj\u00ebsi direkte vendimmarr\u00ebse dhe kapacitete t\u00eb plota t\u00eb nevojshme, q\u00eb t\u00eb publikojn\u00eb paraprakisht n\u00eb faqet e tyre t\u00eb internetit kostot kryesore t\u00eb \u00e7do aktiviteti<\/strong> me akses dhe impakt tek publiku i gjer\u00eb, si dhe burimin e t\u00eb ardhurave p\u00ebr k\u00ebto shpenzime.<\/p>\n\n\n\n

 e.<\/u><\/strong> Nj\u00eb publik i informuar dhe i angazhuar \u00ebsht\u00eb nj\u00eb mburoj\u00eb e integritetit n\u00eb financimin politik, rekomandon Rezoluta e Konferenc\u00ebs s\u00eb 11-t\u00eb t\u00eb Shteteve t\u00eb Pal\u00eb t\u00eb Konvent\u00ebs s\u00eb Kombeve t\u00eb Bashkuara kund\u00ebr Korrupsionit n\u00eb dhjetor 2025.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb funksion t\u00eb k\u00ebtij q\u00ebllimi madhor, Projekligji nevojitet t\u00eb inkurajoj\u00eb qasjen e leht\u00eb dhe t\u00eb q\u00ebndrueshme\/p\u00ebrhershme<\/strong> t\u00eb grupeve qytetare n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat mbi financimin politik dhe t\u00eb siguroj\u00eb mbrojtje nga ngacmimet ose hakmarrjet kur k\u00ebto grupe raportojn\u00eb<\/strong> p\u00ebr keqp\u00ebrdorime apo shkelje.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, projekt-ligji duhet t\u00eb inkurajoj\u00eb bashk\u00ebpunimin e Struktur\u00ebs s\u00eb posa\u00e7me t\u00eb KQZ-s\u00eb<\/strong> me median, grupet e v\u00ebzhgimit t\u00eb zgjedhjeve, sektorin privat, dhe t\u00eb k\u00ebtyre t\u00eb fundit me organet mbik\u00ebqyr\u00ebse t\u00eb antikorrupsionit dhe autoritetet e zbatimit t\u00eb ligjit.<\/p>\n\n\n\n

II. Rekomandime nen p\u00ebr nen<\/h1>\n\n\n\n
Neni 2 \u2013 P\u00ebrkufizimet<\/h5>\n\n\n\n

II.1. Pika 5 \u2013 P\u00ebrkufizimi i partis\u00eb politike<\/h2>\n\n\n\n

Formulimi aktual i pik\u00ebs 5 rrezikon t\u00eb kufizoj\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb panevojshme konceptin e partis\u00eb politike, duke e lidhur ekzistenc\u00ebn dhe funksionin e saj pothuajse ekskluzivisht me pjes\u00ebmarrjen n\u00eb zgjedhje. Nj\u00eb qasje e till\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me frym\u00ebn e ligjit \u201cP\u00ebr partit\u00eb politike\u201d, sipas t\u00eb cilit partia politike p\u00ebrb\u00ebn form\u00eb t\u00eb organizimit politik t\u00eb qytetar\u00ebve dhe nuk reduktohet vet\u00ebm n\u00eb funksionin e saj elektoral.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, rekomandohet q\u00eb p\u00ebrkufizimi t\u00eb riformulohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos e kufizoj\u00eb partin\u00eb politike vet\u00ebm te pjes\u00ebmarrja n\u00eb zgjedhje<\/strong>, por t\u00eb mbahet p\u00ebrkufizimi aktual sipas Ligjit p\u00ebr Partit\u00eb Politike.<\/p>\n\n\n\n

II.2. Pika 7 \u2013 Personat jo-rezident\u00eb dhe rreziku i kontributeve nga diaspora<\/h2>\n\n\n\n

Numri i shtetasve shqiptar\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb territorit t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i madh. Kjo krijon mund\u00ebsi reale q\u00eb, n\u00ebp\u00ebrmjet kontributeve t\u00eb tyre, t\u00eb kanalizohen fonde t\u00eb cilat n\u00eb praktik\u00eb jan\u00eb t\u00eb v\u00ebshtira p\u00ebr t\u2019u verifikuar dhe kontrolluar nga institucionet shqiptare. Duke mos qen\u00eb rezident\u00eb n\u00eb Shqip\u00ebri, kontrolli efektiv mbi ta, n\u00ebp\u00ebrmjet mekanizmave ligjor\u00eb q\u00eb aktualisht jan\u00eb n\u00eb dispozicion, \u00ebsht\u00eb duksh\u00ebm m\u00eb i kufizuar.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, rekomandohet q\u00eb kjo dispozit\u00eb t\u00eb rishikohet me kujdes dhe t\u00eb shoq\u00ebrohet me k\u00ebrkesa shtes\u00eb verifikimi dhe raportimi<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

II.3. Pika 8 \u2013 P\u00ebrkufizimi i shpenzimeve<\/h2>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb n\u00eb p\u00ebrkufizimin e shpenzimeve t\u00eb shtohet edhe formulimi: \u201cdhe \u00e7do shpenzim tjet\u00ebr i v\u00ebrtetuar se \u00ebsht\u00eb kryer nga partia politike, strukturat e saj, ose nga t\u00eb tret\u00eb n\u00eb interes t\u00eb saj, brenda apo jasht\u00eb vendit\u201d. Ky plot\u00ebsim \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm <\/strong>q\u00eb t\u00eb mos mbeten jasht\u00eb raportimit shpenzime t\u00eb kryera realisht n\u00eb interes t\u00eb partis\u00eb, p\u00ebrfshi ato q\u00eb mund t\u00eb rezultojn\u00eb nga veprimtaria e strukturave t\u00eb saj jasht\u00eb vendit ose nga subjekte t\u00eb tret\u00eb q\u00eb veprojn\u00eb n\u00eb favor t\u00eb saj.<\/p>\n\n\n\n

II.4. Pika 9 \u2013 Sh\u00ebrbimet vullnetare dhe kontributet n\u00eb natyr\u00eb<\/h2>\n\n\n\n

Formulimi aktual \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr i gjer\u00eb dhe, i l\u00ebn\u00eb pa kufizime t\u00eb qarta, rrezikon t\u00eb zhb\u00ebj\u00eb n\u00eb praktik\u00eb gjith\u00eb logjik\u00ebn e rregullimit t\u00eb kontributeve n\u00eb natyr\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, \u00e7do sh\u00ebrbim apo mbulim shpenzimesh mund t\u00eb paraqitet si \u201cveprimtari vullnetare\u201d, duke ulur n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb fiktive kostot reale t\u00eb partis\u00eb dhe duke krijuar, nga ana tjet\u00ebr, marr\u00ebdh\u00ebnie var\u00ebsie apo ndikimi korruptiv.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb dispozita t\u00eb riformulohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb m\u00eb t\u00eb ngusht\u00eb, duke p\u00ebrcaktuar qart\u00eb se cilat forma angazhimi mund t\u00eb konsiderohen realisht vullnetare dhe cilat duhet t\u00eb trajtohen si kontribute n\u00eb natyr\u00eb dhe t\u00eb raportohen si t\u00eb tilla<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Nga ana tjet\u00ebr, m\u00ebnyra se si p\u00ebrkufizimi \u00ebsht\u00eb formuluar p\u00ebrjashton nga p\u00ebrfshirja si t\u00eb ardhura vet\u00ebm koh\u00ebn e shpenzuar nga vullnetar\u00ebt pa pages\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb, Ligji 45\/2016 \u201cP\u00ebr vullnetarizmin\u201d p\u00ebrcakton disa detyrime financiare q\u00eb i lindin ofruesit t\u00eb vullnetarizmit (partis\u00eb politike n\u00eb rastin konkret) n\u00eb momentin q\u00eb angazhon vullnetar\u00eb, t\u00eb tilla si \u201cpages\u00ebn e shpenzimeve t\u00eb nevojshme p\u00ebr kryerjen e vullnetarizmit\u201d (neni 21, pika 1.dh.) apo sigurimin e sh\u00ebndetit p\u00ebr vullnetarin (neni 22). N\u00eb k\u00ebto kushte, nevojitet q\u00eb ligji, m\u00eb s\u00eb paku, t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb detyrimin e partive politike q\u00eb t\u00eb regjistrojn\u00eb dhe raportojn\u00eb numrin e personave, or\u00ebve t\u00eb vullnetarizmit, dhe sh\u00ebrbimet e ofruara nga vullnetar\u00ebt<\/strong>, duke mund\u00ebsuar kryq\u00ebzimin mes k\u00ebtyre t\u00eb dh\u00ebnave dhe raportimit t\u00eb shpenzimeve t\u00eb lidhura me to.<\/p>\n\n\n\n

Neni 4 \u2013 P\u00ebrdorimi i burimeve financiare dhe materiale<\/h5>\n\n\n\n

II.5. Aktivitetet me rrezik klientelist<\/h2>\n\n\n\n

Neni 4, pika 1, shkronja “dh” lejon “\u00e7do aktivitet tjet\u00ebr… q\u00eb promovon programin, veprimtarin\u00eb dhe objektivat e partis\u00eb politike”. Ky formulim tep\u00ebr i gjer\u00eb mund\u00ebson justifikimin e \u00e7do shpenzimi n\u00ebn ombrell\u00ebn e “promovimit t\u00eb objektivave”. Lista e q\u00ebllimeve t\u00eb lejuara nuk \u00ebsht\u00eb e mbyllur dhe nuk e parandalon shp\u00ebrndarjen e p\u00ebrfitimeve me karakter klientelist.<\/p>\n\n\n\n

Nd\u00ebr aktivitetet me rrezik t\u00eb lart\u00eb keqp\u00ebrdorimi, KRIIK konsideron aktivitetet e bamir\u00ebsis\u00eb dhe dh\u00ebnien e ndihmave materiale p\u00ebr individ\u00eb apo komunitete (praktik\u00eb e dokumentuar t\u00eb ket\u00eb ndodhur pas fatkeq\u00ebsive natyrore), apo financimi i infrastruktur\u00ebs publike lokale me logon e partis\u00eb apo n\u00ebn patronazhin e kandidat\u00ebve\/eksponent\u00ebve politik\u00eb, me efekt t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb elektoral, qoft\u00eb ky i menj\u00ebhersh\u00ebm apo i m\u00ebvonsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb pika 1 e nenit 4 t\u00eb plot\u00ebsohet me dispozit\u00eb eksplicite, sipas s\u00eb cil\u00ebs burimet e partis\u00eb nuk mund t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr asnj\u00eb form\u00eb shp\u00ebrndarjeje p\u00ebrfitimesh materiale, ndihmash apo mb\u00ebshtetjesh me karakter bamir\u00ebsie, humanitar apo klientelist, pavar\u00ebsisht nga etiketimi i tyre si aktivitet partiak<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Partia politike nevojitet t\u00eb q\u00ebndroj\u00eb dhe p\u00ebrmbush\u00eb misionin e saj t\u00eb nxitjes dhe krijimit t\u00eb opinionit publik, n\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, n\u00eb mb\u00ebshtetje t\u00eb mekanizmave apo institucioneve me natyr\u00eb bamir\u00ebsie, humanitare, etj, por pa i z\u00ebv\u00ebnd\u00ebsuar ato apo marr\u00eb rolin e tyre.<\/p>\n\n\n\n

II.6. \u2013 Sqarimi i pik\u00ebs 1.dh<\/h2>\n\n\n\n

Neni 4, pika 1,dh p\u00ebrdor formulimin \u201cmedia publike dhe\/ose sociale\u201d, pa e b\u00ebr\u00eb t\u00eb qart\u00eb n\u00ebse me \u201cmedia publike\u201d synohen mediat audiovizive publike, mediat n\u00eb pron\u00ebsi publike, apo komunikimi publik n\u00eb kuptim m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb. Gjithashtu, nuk \u00ebsht\u00eb e qart\u00eb n\u00ebse mediat online trajtohen si kategori m\u00eb vete apo konsiderohen t\u00eb p\u00ebrfshira n\u00eb k\u00ebt\u00eb formulim.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, rekomandohet q\u00eb dispozita t\u00eb qart\u00ebsohet terminologjikisht dhe t\u00eb p\u00ebrdor\u00eb togfjal\u00ebshin \u201cn\u00eb mjetet e informimit masiv publik\u201d<\/strong>, p\u00ebr t\u00eb ruajtur koherenc\u00ebn me termat e p\u00ebrdorur n\u00eb projekt-ligj. Pra, g\u00ebrma: \u201cdh) \u00e7do aktivitet tjet\u00ebr, p\u00ebrfshire edhe veprimtarin\u00eb n\u00eb mjetet e informimit masiv publik q\u00eb promovon programin, veprimtarin\u00eb dhe objektivat e partis\u00eb politike\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Neni 5 \u2013 Ndalimi i ushtrimit t\u00eb presionit<\/h5>\n\n\n\n

II.7. Plot\u00ebsimi i pik\u00ebs 2: t\u00eb ndalohet edhe dh\u00ebnia, jo vet\u00ebm premtimi<\/h2>\n\n\n\n

Neni 5, pika 2 ndalon vet\u00ebm premtimin e privilegjeve apo p\u00ebrfitimeve personale q\u00eb rrjedhin nga burime shtet\u00ebrore. Norma mbetet e cunguar: ndalon faz\u00ebn paraprake t\u00eb sjelljes, por jo realizimin e saj.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb neni 5, pika 2, t\u00eb riformulohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb ndalohet jo vet\u00ebm premtimi, por edhe dh\u00ebnia, mund\u00ebsimi dhe p\u00ebrfitimi, i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb apo i t\u00ebrthort\u00eb<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Neni 6 \u2013 Burimet financiare dhe materiale<\/h5>\n\n\n\n

II.8. Huat\u00eb dhe kredit\u00eb me kushte preferenciale<\/h2>\n\n\n\n

Neni 6, shkronja “\u00e7” lejon huat\u00eb dhe kredit\u00eb si burim financimi pa vendosur asnj\u00eb standard mbi kushtet e tregut, duke l\u00ebn\u00eb t\u00eb hapur kanalet p\u00ebr financim t\u00eb maskuar.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohet se partia politike nuk mund t\u00eb marr\u00eb hua apo kredi me kushte preferenciale, por vet\u00ebm me kushte tregu, duke marr\u00eb n\u00eb konsiderat\u00eb normat e interesit, komisionet, afatin, garancit\u00eb, kolateralin dhe penalitetet.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

N\u00eb plot\u00ebsim t\u00eb k\u00ebsaj norme, nevojitet t\u00eb p\u00ebrcaktohet se \u00e7do avantazh ekonomik q\u00eb rrjedh nga kushte m\u00eb t\u00eb favorshme se tregu konsiderohet kontribut financiar ose p\u00ebrfitim n\u00eb natyr\u00eb dhe i n\u00ebnshtrohet detyrimeve t\u00eb raportimit si i till\u00eb.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Neni 7 \u2013 Ndalimi i ndihmave financiare dhe materiale<\/h5>\n\n\n\n

II.9. Rasti i ortak\u00ebve me pjes\u00ebmarrje t\u00eb shp\u00ebrndar\u00eb, por me kontroll real<\/h2>\n\n\n\n

Neni 7, pika 1, shkronja “\u00eb” ndalon dhurimet nga personat juridik\u00eb vet\u00ebm kur ortaku zot\u00ebron mbi 50% t\u00eb kapitalit. Ky formulim \u00ebsht\u00eb tep\u00ebr i ngusht\u00eb. Dy ortak\u00eb me nga 40% secili, ose ortak\u00eb t\u00eb lidhur me kontroll t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt, bien jasht\u00eb ndalimit edhe pse rreziku \u00ebsht\u00eb i nj\u00ebjt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb dispozita t\u00eb riformulohet mbi baz\u00ebn e kontrollit real, t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb ose t\u00ebrthorazi, p\u00ebrmes ndikimit vendimtar, veprimit t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb ortak\u00ebve t\u00eb lidhur, apo zot\u00ebrimit n\u00ebp\u00ebrmjet shoq\u00ebrive t\u00eb nd\u00ebrmjetme<\/strong>, dhe jo mbi baz\u00ebn e shumic\u00ebs formale t\u00eb kapitalit.<\/p>\n\n\n\n

II.10. Dhuratat dhe ndihmat nga parti apo fondacione politike t\u00eb huaja<\/h2>\n\n\n\n

Neni 7, pika 2 lejon ndihmat nga parti dhe fondacione politike t\u00eb huaja p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb hapura, duke p\u00ebrfshir\u00eb shprehjen “etj.”, pa p\u00ebrcaktuar kufij mbi q\u00ebllimin, procedur\u00ebn dhe kontrollin.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb kjo dispozit\u00eb t\u00eb detajohet duke p\u00ebrcaktuar shprehimisht dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb shteruese se ndihmat lejohen vet\u00ebm p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb kufizuara<\/strong> (p.sh. bashk\u00ebpunim politik, trajnim, demokratizim, barazi gjinore, t\u00eb drejta njeriu); n\u00eb asnj\u00eb rast nuk mund t\u00eb p\u00ebrdoren p\u00ebr fushat\u00eb zgjedhore ose mb\u00ebshtetje t\u00eb kandidat\u00ebve<\/strong>; \u00e7do ndihm\u00eb t\u00eb deklarohet paraprakisht n\u00eb KQZ<\/strong> me identifikimin e dhuruesit, q\u00ebllimit, shum\u00ebs dhe periudh\u00ebs; dhe \u00e7do devijim nga q\u00ebllimi i lejuar t\u00eb sjell\u00eb kthimin e fondeve dhe sanksionet p\u00ebrkat\u00ebse<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, rekomandohet q\u00eb ligji t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb edhe nj\u00eb kufi maksimal t\u00eb lejuesh\u00ebm p\u00ebr k\u00ebto ndihma<\/strong>, me q\u00ebllim q\u00eb mb\u00ebshtetja nga subjekte politike t\u00eb huaja t\u00eb mos marr\u00eb p\u00ebrmasa t\u00eb tilla q\u00eb t\u00eb krijojn\u00eb var\u00ebsi financiare apo ndikim t\u00eb tepruar mbi veprimtarin\u00eb politike t\u00eb partis\u00eb p\u00ebrfituese.<\/p>\n\n\n\n

II.11. Pika 1, shkronjat \u201cd\u201d, \u201cdh\u201d, \u201ce\u201d, \u201c\u00eb\u201d, \u201ch\u201d dhe \u201cg\u201d,<\/h2>\n\n\n\n

P\u00ebr t\u00eb qen\u00eb efektive, ndalimet e parashikuara n\u00eb nenin 7 duhet t\u00eb riformulohen dhe t\u00eb qart\u00ebsohen m\u00eb tej.     Konkretisht:<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb shkronj\u00ebn \u201cd\u201d, ndalimi duhet t\u00eb shtrihet jo vet\u00ebm te vet\u00eb subjektet juridike, por edhe te pronar\u00ebt e tyre, t\u00eb af\u00ebrmit e pronar\u00ebve, drejtuesit, administrator\u00ebt dhe t\u00eb af\u00ebrmit e tyre, pasi ekziston rrezik real p\u00ebrdorimi si kanal i t\u00ebrthort\u00eb financimi<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb shkronj\u00ebn \u201cdh\u201d, termat e p\u00ebrdorur \u201centet dhe shoq\u00ebrit\u00eb tregtare vendase publike\u201d duhet t\u00eb p\u00ebrkufizohen shprehimisht te neni 2 \u201cP\u00ebrkufizime\u201d<\/strong>, p\u00ebr t\u00eb shmangur paqart\u00ebsi n\u00eb zbatim.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb shkronjat \u201ce\u201d dhe \u201c\u00eb\u201d, duhet t\u00eb qart\u00ebsohet formulimi \u201cq\u00eb kan\u00eb dhe deri n\u00eb 3 vite\u201d, si dhe t\u00eb rishqyrtohet vet\u00eb afati 3-vje\u00e7ar, duke vler\u00ebsuar se do t\u00eb ishte m\u00eb e p\u00ebrshtatshme zgjatja e tij n\u00eb 5 vite<\/strong>, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mbulohet s\u00eb paku periudha kohore e nj\u00eb legjislature.<\/p>\n\n\n\n

Nuk kuptohet p\u00ebrse \u00ebsht\u00eb konkluduar n\u00eb kufizimin vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb afat 3 vje\u00e7ar, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb mbetet hapur mund\u00ebsia e krijimit t\u00eb nj\u00eb lidhje klienteliste apo korruptive dhe prodhimit t\u00eb efekteve t\u00eb saj brenda periudh\u00ebs 4 vje\u00e7are t\u00eb nj\u00eb mandati pushteti.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb shkronj\u00ebn \u201cg\u201d, sugjerohet t\u00eb shtohet formulimi \u201cdhe\/ose p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt \u00ebsht\u00eb filluar procedur\u00eb\u201d<\/strong>, me q\u00ebllim q\u00eb dispozita t\u00eb mos limitohet vet\u00ebm n\u00eb rastin e fillimit t\u00eb procedur\u00ebs s\u00eb ekzekutimi t\u00eb detyruesh\u00ebm nga sh\u00ebrbimi i p\u00ebrmbarimit.<\/p>\n\n\n\n

Gjykohet se vet\u00ebm fakti i t\u00eb q\u00ebnit debitor ndaj institucioneve t\u00eb Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00ebse e mjaftueshme p\u00ebr t\u00eb ndaluar \u00e7do ndihm\u00eb financiare apo materiale ndaj partis\u00eb politike.    Kjo jo vet\u00ebm si nj\u00eb qasje moraliste n\u00eb dobi t\u00eb ruajtjes s\u00eb integritetit politik nga moszbatues apo shkel\u00ebs t\u00eb ligjit, por edhe p\u00ebr t\u00eb shmangur \u00e7do ndikim n\u00eb politik\u00eb dhe \u00e7do marr\u00ebdh\u00ebnie t\u00eb mundshme klienteliste apo korruptive q\u00eb mund t\u00eb vendoset.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb shkronj\u00ebn “h” ndalohen dhurimet nga shtetas t\u00eb d\u00ebnuar p\u00ebr vepra penale n\u00eb disa fusha, por vet\u00ebm p\u00ebr personin fizik t\u00eb d\u00ebnuar, jo p\u00ebr personin juridik q\u00eb ajo\/ai mund t\u00eb kontrolloj\u00eb. Rekomandohet q\u00eb dispozita t\u00eb zgjerohet duke ndaluar gjithashtu dhurimet nga personat juridik\u00eb ku personi i d\u00ebnuar sipas k\u00ebsaj shkronje zot\u00ebron, drejtp\u00ebrdrejt ose t\u00ebrthorazi, kontroll mbi shoq\u00ebrin\u00eb<\/strong>, qoft\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet zot\u00ebrimit t\u00eb kuotave, t\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb vot\u00ebs apo ndikimit vendimtar mbi organet drejtuese.<\/p>\n\n\n\n

II.12. Pika 3: Modalitetet e bashk\u00ebpunimit<\/h2>\n\n\n\n

Pika 3 duhet t\u00eb qart\u00ebsoj\u00eb m\u00eb mir\u00eb detyrimin p\u00ebr bashk\u00ebpunim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm dhe periodik nd\u00ebrmjet KQZ-s\u00eb dhe institucioneve t\u00eb tjera<\/strong>, duke p\u00ebrfshir\u00eb afate, modalitete dhe shk\u00ebmbim t\u00eb rregullt informacioni.<\/p>\n\n\n\n

Madje, mund t\u00eb konsiderohet e drejta e KQZ-s\u00eb<\/strong> (struktur\u00ebs s\u00eb posa\u00e7me q\u00eb merret me monitorimin dhe kontrollin e financave) q\u00eb t\u00eb ket\u00eb akses t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb informacion n\u00eb databazat e institucioneve respektiv<\/strong>e, si drejtoria e tatimeve, ILDKPI, Agjencia e Inteligjenc\u00ebs Financiare, etj.<\/p>\n\n\n\n

Neni 9 \u2013 Modalitetet p\u00ebr financimin e partis\u00eb politike<\/h5>\n\n\n\n

II.13: T\u00eb qart\u00ebsohet termi \u201ct\u00eb gjitha t\u00eb ardhurat\u201d<\/h2>\n\n\n\n

N\u00eb lidhje me nenin 9, pika 1, nevojitet t\u00eb qart\u00ebsohet n\u00ebse termi \u201ct\u00eb gjitha t\u00eb ardhurat<\/strong>\u201d p\u00ebrfshin edhe mb\u00ebshtetjen publike n\u00eb natyr\u00eb, si p.sh. p\u00ebrdorimin e selive, zyrave apo aseteve t\u00eb tjera shtet\u00ebrore q\u00eb mund tu vendosen n\u00eb dispozicion partive politike.<\/p>\n\n\n\n

Sa m\u00eb sip\u00ebr p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb p\u00ebrfitime materiale me vler\u00eb monetare dhe nuk duhet t\u00eb mbeten jasht\u00eb mekanizmave t\u00eb kontrollit, por t\u00eb deklarohen si t\u00eb ardhura publike n\u00eb natyr\u00eb dhe t\u00eb pasqyrohen n\u00eb raportim<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

II.14. Paqart\u00ebsia e formulimit mbi llogarit\u00eb bankare<\/h2>\n\n\n\n

Neni 9, pika 3 thot\u00eb “Si rregull partit\u00eb politike duhet t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb llogari t\u00eb vetme n\u00eb nj\u00eb bank\u00eb dhe kur nuk \u00ebsht\u00eb e mundur mund t\u00eb hapin llogari n\u00eb \u00e7do bank\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb nivelit t\u00eb dyt\u00eb n\u00eb Republik\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb p\u00ebrmes t\u00eb cilave kryejn\u00eb t\u00eb gjitha transaksionet”; formulim i paqart\u00eb ky pasi nuk kuptohet se \u00e7far\u00eb nuk \u00ebsht\u00eb e mundur (t\u00eb ket\u00eb nj\u00eb llogari apo t\u00eb ket\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb llogari?).<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb pik\u00eb gjykohet se nevojitet t\u00eb specifikohet qart\u00eb se partia politike mund t\u00eb ket\u00eb vet\u00ebm nj\u00eb llogari n\u00eb nj\u00eb ose m\u00eb shum\u00eb banka t\u00eb nivelit t\u00eb dyt\u00eb<\/strong>, duke hequr termin \u201csi rregull\u201d nga dispozita.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb rast t\u00eb mbajtjes s\u00eb termit jo p\u00ebrjashtues \u201csi rregull\u201d, rekomandohet q\u00eb dispozita t\u00eb qart\u00ebsohet duke parashikuar qart\u00eb detyrimin p\u00ebr t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb llogari kryesore t\u00eb regjistruar pran\u00eb KQZ-s\u00eb dhe deklarim paraprak t\u00eb \u00e7do llogarie shtes\u00eb n\u00eb at\u00eb bank\u00eb apo n\u00eb \u00e7do bank\u00eb tjet\u00ebr, duke arsyetuar n\u00eb \u00e7do rast nevoj\u00ebn p\u00ebr k\u00ebt\u00eb llogari shtes\u00eb. N\u00eb \u00e7do rast partia politike duhet t\u00eb b\u00ebj\u00eb identifikim t\u00eb plot\u00eb t\u00eb t\u00eb gjitha llogarive t\u00eb p\u00ebrdorura prej saj pran\u00eb KQZ-s\u00eb.<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

II.15. Pika 2 dhe pika 4 \u2013 Vlera e tregut dhe detyrimet deklarative p\u00ebr kuotat e an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb<\/h2>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb neni 9, pika 2 t\u00eb qart\u00ebsoj\u00eb shprehimisht se vlera e mallrave apo sh\u00ebrbimeve t\u00eb dhuruara duhet t\u00eb pasqyrohet sipas vler\u00ebs s\u00eb tregut n\u00eb koh\u00ebn e l\u00ebshimit t\u00eb deklarat\u00ebs apo fatur\u00ebs.<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, pika 4 duhet t\u00eb plot\u00ebsohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb n\u00eb momentin e derdhjes n\u00eb bank\u00eb t\u00eb kuotizacioneve ato t\u00eb shoq\u00ebrohen m\u00eb nj\u00eb deklarat\u00eb t\u00eb partis\u00eb.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Deklarata p\u00ebr kuotat e an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbaj\u00eb jo vet\u00ebm shum\u00ebn e p\u00ebrgjithshme, por edhe datat e derdhjes s\u00eb kuotizacioneve dhe numrin e an\u00ebtar\u00ebve q\u00eb kan\u00eb kontribuar, sipas regjistrit t\u00eb partis\u00eb politike<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr t\u00eb shmangur p\u00ebrdorimin abuziv t\u00eb z\u00ebrit \u201ckuota an\u00ebtar\u00ebsie\u201d, nevojitet q\u00eb kuotat t\u00eb regjistrohen n\u00eb nj\u00eb Regjist\u00ebr t\u00eb Posa\u00e7\u00ebm, t\u00eb standardizuar dhe t\u00eb miratuar nga KQZ-ja<\/strong>, i cili t\u00eb dor\u00ebzohet s\u00eb bashku me raportet e vet\u00ebdeklarimit financiar t\u00eb partive.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, partia politike duhet t\u00eb ket\u00eb detyrimin t\u00eb mbaj\u00eb dhe, s\u00eb paku p\u00ebr q\u00ebllime verifikimi institucional, t\u00eb depozitoj\u00eb pran\u00eb KQZ-s\u00eb Regjistrin e An\u00ebtar\u00ebsis\u00eb<\/strong> ose t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb mjaftueshme verifikuese mbi t\u00eb.         Kjo \u00ebsht\u00eb e nevojshme sepse, n\u00eb munges\u00eb t\u00eb nj\u00eb regjistri t\u00eb verifikuesh\u00ebm t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb, p\u00ebrdorimi i kuotave mbetet leht\u00ebsisht i manipuluesh\u00ebm[4]<\/a>: shuma t\u00eb ndryshme mund t\u00eb deklarohen si kuota an\u00ebtar\u00ebsie pa pasur mund\u00ebsi kontrolli n\u00ebse pagesa \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb realisht nga an\u00ebtar\u00eb t\u00eb partis\u00eb dhe se vlera \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me statutin e partis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb rast se paguesi nuk \u00ebsht\u00eb an\u00ebtar, shuma duhet t\u00eb trajtohet si donacion dhe t\u2019u n\u00ebnshtrohet kufizimeve p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n\n\n\n

II.16. Harmonizimi i pikave 4 dhe 5<\/h2>\n\n\n\n

Pika 4 k\u00ebrkon transaksione bankare p\u00ebr t\u00eb gjitha t\u00eb ardhurat dhe shpenzimet me p\u00ebrjashtim t\u00eb kuotave t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb. Pika 5 lejon dhurime cash deri n\u00eb 50,000 lek\u00eb. K\u00ebto dy dispozita bien ndesh me nj\u00ebra-tjetr\u00ebn dhe dob\u00ebsojn\u00eb gjurmueshm\u00ebrin\u00eb financiare.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohet nj\u00eb regjim unik<\/strong>.     N\u00eb kushtet e kontekstit t\u00eb sot\u00ebm,  me nj\u00eb informalitet t\u00eb lart\u00eb, korrupsion madhor, prezenc\u00eb t\u00eb krimit t\u00eb organizuar dhe t\u00eb sasis\u00eb s\u00eb madhe t\u00eb paras\u00eb cash n\u00eb qarkullim, \u00e7do dhurim ndaj partis\u00eb politike t\u00eb b\u00ebhet vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet transaksionit bankar. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb, dhuruesit e shumave financiare n\u00ebp\u00ebrmjet bank\u00ebs n\u00eb \u00e7do rast do t\u00eb  duhet t\u00eb plot\u00ebsojn\u00eb deklarat\u00ebn e parashikuar n\u00eb nenin 10 pika 2, <\/strong>duke deklaruar se jan\u00eb n\u00eb kushtet e respektimit t\u00eb parashikimeve (ndalimeve) t\u00eb nenit 7 t\u00eb projekt-ligjit.<\/p>\n\n\n\n

     Konsiderohet e domosdoshme q\u00eb vet\u00ebm mbledhja e kuotave t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb t\u00eb lejohet t\u00eb b\u00ebhet me para cash<\/strong> , nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb lidhur me derdhjen e tyre n\u00eb bank\u00eb t\u00eb ndiqet procedura e paraqitur n\u00eb pik\u00ebn II.15.<\/p>\n\n\n\n

Nj\u00eb rregullim i till\u00eb do t\u00eb ishte m\u00eb n\u00eb p\u00ebrputhje me objektivin e gjurmueshm\u00ebris\u00eb s\u00eb transaksioneve,  kufizimin e p\u00ebrdorimit t\u00eb paras\u00eb cash apo me pengimin e pastrimit t\u00eb parave n\u00eb financimin politik sipas rekomandimeve t\u00eb institucioneve nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n\n\n\n

II.17. Pika 6 \u2013 fondet e marra pa vullnetin e partis\u00eb<\/h2>\n\n\n\n

Detyrimi p\u00ebr njoftim dhe transferim lidhet vet\u00ebm me rastin kur fondet i vihen n\u00eb dispozicion partis\u00eb “pa vullnetin” e saj, formulim i ngusht\u00eb q\u00eb l\u00eb hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr interpretim.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb pika 6 t\u00eb riformulohet duke parashikuar detyrimin e njoftimit dhe transferimit n\u00eb \u00e7do rast kur partia merr, zbulon apo konstaton se ka marr\u00eb fonde n\u00eb kund\u00ebrshtim me ligjin, pavar\u00ebsisht nga vullneti i saj p\u00ebr t’i pranuar <\/strong>(p\u00ebr shembull:  n\u00ebse fondet jan\u00eb pranuar p\u00ebr shkak t\u00eb nj\u00eb gabimi njer\u00ebzor: n\u00ebse partia ka zbuluar vet\u00eb m\u00eb von\u00eb se donacioni i marr\u00eb \u00ebsht\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me parashikimet e lejuara nga ligji, etj.)<\/p>\n\n\n\n

Neni 10 \u2013 Kontributet p\u00ebr subjektet politike<\/h5>\n\n\n\n

II.18. Vet\u00ebdeklarimi i donator\u00ebve pa mekaniz\u00ebm verifikimi<\/h2>\n\n\n\n

Neni 10, pika 2 k\u00ebrkon vet\u00ebm n\u00ebnshkrimin e nj\u00eb deklarate nga dhuruesi. I gjith\u00eb sistemi i ndalimeve t\u00eb nenit 7 bazohet k\u00ebshtu t\u00ebr\u00ebsisht mbi vet\u00ebcertifikim: partia nuk ka asnj\u00eb detyrim ligjor verifikimi; KQZ-ja nuk ka mekaniz\u00ebm automatik kontrolli. Ndalimi formal mund t\u00eb anashkalohet n\u00ebp\u00ebrmjet deklaratave t\u00eb rreme, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb partia mbrohet me argumentin e munges\u00ebs s\u00eb dijenis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb partia t\u00eb ket\u00eb detyrim aktiv verifikimi minimal t\u00eb pakt\u00ebn p\u00ebr dhurimet mbi nj\u00eb prag t\u00eb caktuar<\/strong>, n\u00ebp\u00ebrmjet regjistrave publik\u00eb; KQZ-ja t\u00eb ket\u00eb akses nd\u00ebrinstitucional me regjistrat e prokurimit, d\u00ebnimeve penale dhe deklaratave tatimore<\/strong>; dhe partia t\u00eb mbaj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi administrative edhe kur ka pranuar deklarat\u00eb t\u00eb rreme, n\u00ebse nuk ka kryer verifikimin minimal<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

            P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, duhet t\u00eb shqyrtohet edhe detyrimi i KQZ-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb verifikuar<\/strong>, kur kjo \u00ebsht\u00eb e zbatueshme, n\u00ebse personi fizik ose juridik i ka pasqyruar k\u00ebto dhurime n\u00eb dokumentacionin e vet financiar ose tatimor.<\/p>\n\n\n\n

     N\u00eb rastin e personave juridik\u00eb, dhurimet duhet t\u00eb kryhen p\u00ebrmes transaksionit bankar nga llogaria e vet subjektit juridik te llogaria e partis\u00eb politike<\/strong>, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb gjurmueshm\u00ebria dhe identifikimi i burimit t\u00eb jen\u00eb t\u00eb plota.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, KRIIK vler\u00ebson se kufijt\u00eb maksimal\u00eb t\u00eb kontributeve t\u00eb lejuara sipas k\u00ebtij neni duhet t\u00eb rishqyrtohen, me mund\u00ebsin\u00eb e p\u00ebrgjysmimit t\u00eb tyre<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Financimi i partive politike nuk duhet t\u00eb mb\u00ebshtetet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disproporcionale te kontributet e larta individuale duke u ekspozuar ndaj ndikimeve, por te pjes\u00ebmarrja e gjer\u00eb e an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuptim, thelbi i rregullimit duhet t\u00eb jet\u00eb forcimi i rolit t\u00eb kuotave t\u00eb an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb, si forma m\u00eb e sh\u00ebndetshme e financimit politik<\/strong>, sepse rrit pjes\u00ebmarrjen, forcon lidhjen e partis\u00eb me an\u00ebtar\u00ebt e saj dhe shton llogaridh\u00ebnien e saj ndaj tyre. Kjo qasje i sh\u00ebrben m\u00eb mir\u00eb ides\u00eb s\u00eb barazis\u00eb s\u00eb pesh\u00ebs ekonomike t\u00eb secilit an\u00ebtar n\u00eb jet\u00ebn e brendshme politike t\u00eb partis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Neni 11 \u2013 Fondi publik p\u00ebr mb\u00ebshtetjen e partive politike<\/h5>\n\n\n\n

II.19. P\u00ebrfshirja n\u00eb deklarim e financimit n\u00eb natyr\u00eb<\/h2>\n\n\n\n

Krahas fondeve monetare t\u00eb alokuara \u00e7do vit nga buxheti i shtetit, nevojitet t\u00eb merret n\u00eb konsiderat\u00eb edhe mb\u00ebshtetja publike n\u00eb natyr\u00eb q\u00eb partit\u00eb politike mund t\u00eb ken\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorim<\/strong>, si p.sh. seli, zyra apo asete t\u00eb tjera shtet\u00ebrore. Edhe kur k\u00ebto nuk jepen n\u00eb form\u00ebn e transferimit monetar, ato p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb p\u00ebrfitime me vler\u00eb ekonomike dhe, p\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, duhet t\u00eb deklarohen dhe t\u00eb pasqyrohen si mb\u00ebshtetje publike n\u00eb natyr\u00eb<\/strong>, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos mbeten jasht\u00eb mekanizmave t\u00eb transparenc\u00ebs dhe kontrollit.<\/p>\n\n\n\n

II.20. Formula e shp\u00ebrndarjes dhe pluralizmi politik<\/h2>\n\n\n\n

Formula aktuale e financimit publik (70% sipas numrit t\u00eb deputet\u00ebve, 20% nd\u00ebrmjet partive parlamentare dhe atyre me mbi 10,000 vota, 10% sipas p\u00ebrqindjes elektorale) reflekton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb dominuese pesh\u00ebn e mandateve parlamentare ekzistuese n\u00eb raportin 90% partit\u00eb parlamentare dhe 10 % p\u00ebr partit\u00eb parlamentare dhe ato q\u00eb kan\u00eb marr\u00eb m\u00eb shume 1% n\u00eb shkall\u00eb vendi t\u00eb ndar\u00eb proporcionalisht sipas p\u00ebrqindjes s\u00eb marr\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Kjo logjik\u00eb asimetrike ka nj\u00eb efekt t\u00eb dyfisht\u00eb: konsolidon financiarisht partit\u00eb tashm\u00eb n\u00eb parlament dhe redukton maksimalisht konkurrenc\u00ebn politike, bazuar kjo edhe n\u00eb sistemin elektoral t\u00eb sot\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n

Ky kuad\u00ebr nuk konsiderohet aspak n\u00eb p\u00ebrmbushje me \u00e7far\u00eb deklarohet n\u00eb Relacionin e projekt-ligjit, konkretisht n\u00eb Kreun I. \u201cQ\u00ebllimi i projektaktit dhe objektivat q\u00eb synohen t\u00eb arrihen\u201d<\/em>, pika 3. \u201cP\u00ebrmir\u00ebsimi i barazis\u00eb n\u00eb konkurrenc\u00ebn politike\u201d, <\/em>ku thuhet se \u201cP\u00ebrmes formul\u00ebs s\u00eb detajuar t\u00eb shp\u00ebrndarjes s\u00eb fondeve publike, projektligji synon t\u00eb krijoj\u00eb kushte t\u00eb drejta financiare midis partive politike. Rishp\u00ebrndarja bazohet n\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsimin parlamentar, numrin e votave dhe pjes\u00ebmarrjen n\u00eb proceset zgjedhore, duke siguruar mb\u00ebshtetje t\u00eb q\u00ebndrueshme p\u00ebr partit\u00eb e vogla, por edhe duke vendosur kritere t\u00eb qarta meritokracie. …\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Financimi publik duhet t\u00eb synoj\u00eb jo vet\u00ebm stabilitet institucional, por edhe nxitjen e pluralizmit politik.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb formula t\u00eb rishikohet me synim uljen e pesh\u00ebs s\u00eb mandateve parlamentare dhe rritjen e rolit t\u00eb vot\u00ebs si tregues i mb\u00ebshtetjes reale elektorale, <\/strong>duke krijuar nj\u00eb komponent m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb mb\u00ebshtetjeje q\u00eb nuk p\u00ebrjashton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb disproporcionale partit\u00eb joparlamentare q\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb zgjedhje dhe arrijn\u00eb t\u00eb marrin mb\u00ebshtetje dometh\u00ebn\u00ebse prej votuesve<\/p>\n\n\n\n

Ligji p\u00ebr Partit\u00eb Politike, n\u00eb nenin 5 t\u00eb tij parashikon se \u201cveprimtaria e partive politike mund t\u00eb shtrihet n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb territorin e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb ose n\u00eb disa nj\u00ebsi t\u00eb ndarjes administrative territoriale t\u00eb vendit\u201d, duke i dh\u00ebn\u00eb hap\u00ebsir\u00eb akoma m\u00eb shum\u00eb pluralizmit dhe mendimit politik qoft\u00eb edhe vet\u00ebm n\u00eb disa nj\u00ebsi administrative t\u00eb vendit.    <\/p>\n\n\n\n

     Nj\u00eb parti e till\u00eb do ta kishte shum\u00eb t\u00eb v\u00ebshtir\u00eb t\u00eb p\u00ebrfitonte ndihm\u00eb financiare nga shteti me rregullimin aktual dhe panoram\u00ebn e sotme zgjedhore n\u00eb vend.<\/p>\n\n\n\n

E nj\u00ebjta gj\u00eb vlen edhe p\u00ebr partit\u00eb politike t\u00eb vogla, t\u00eb cilat jo vet\u00ebm q\u00eb nuk favorizohen nga sistemi i ngritur nga dy partit\u00eb e m\u00ebdha, por me zorr arrijn\u00eb t\u00eb mbijetojn\u00eb n\u00eb sistemin politik duke u detyruar t\u00eb (sh)p\u00ebrdoren prej k\u00ebtyre t\u00eb fundit n\u00eb funksion t\u00eb loj\u00ebrave elektorale t\u00eb tyre, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ekzistenca e tyre mund dhe duhet t\u00eb p\u00ebrb\u00ebj\u00eb n\u00eb vetvete nj\u00eb pasuri shtes\u00eb opinionb\u00ebr\u00ebse dhe q\u00ebndrim-orientuese p\u00ebr shoq\u00ebrin\u00eb ton\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Ky k\u00ebndv\u00ebshtrim pozitiv ndaj tyre mungon. Madje projekt-ligji parashikon edhe nj\u00eb s\u00ebr\u00eb detyrimesh mbi transparenc\u00ebn e financimit, organizimin e brendsh\u00ebm apo edhe sanksione t\u00eb cilat p\u00ebr partit\u00eb e vogla implikojn\u00eb kosto q\u00eb p\u00ebr to jan\u00eb rr\u00ebnuese. <\/p>\n\n\n\n

Nj\u00eb qasje e till\u00eb nuk do ta ndryshoj\u00eb aspak situat\u00ebn problematike aktuale, por do t\u00eb \u00e7oj\u00eb drejtp\u00ebrdrejt n\u00eb nj\u00eb klim\u00eb e sjellje paligjshm\u00ebrie t\u00eb tyre duke afektuar t\u00ebr\u00eb rregullimin dhe efektivitetin e ligjit, si dhe d\u00ebmtuar akoma edhe m\u00eb pluralizmin n\u00eb vend.<\/p>\n\n\n\n

Nd\u00ebrsa ky projekt-ligj parashikon kufizime deri n\u00eb mospjes\u00ebmarrjen e tyre n\u00eb zgjedhje, Rekomandohet se nevojitet s\u00eb pari q\u00eb shteti dhe sistemi i ngritur tu jap\u00eb m\u00eb par\u00eb incentiva e mb\u00ebshtetje<\/strong> p\u00ebr p\u00ebrmbushjen me dinjitet dhe leht\u00ebsi t\u00eb detyrimeve ligjore menj\u00ebher\u00eb sapo partia politike t\u00eb jet\u00eb krijuar e t\u00eb tregoj\u00eb se ajo arrin t\u00eb marr\u00eb s\u00eb paku 3000 vota, i cili mund t\u00eb quhet si \u201cpragu i moralitetit\u201d t\u00eb t\u00eb q\u00ebnit parti politike, aq sa \u00ebsht\u00eb numri minimal i nevojsh\u00ebm i mb\u00ebshtet\u00ebsve p\u00ebr themelimin e nj\u00eb partie, por edhe p\u00ebr ekzistenc\u00ebn e gjall\u00eb t\u00eb saj.    Kalimi i k\u00ebtij pragu prej nj\u00eb partie politike i jep asaj integritet t\u00eb plot\u00eb e t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm n\u00eb pik\u00ebpamje t\u00eb plot\u00ebsimit t\u00eb kushtit ligjor p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb nj\u00eb parti politike e gjall\u00eb n\u00eb jet\u00ebn aktive politike, \u00e7ka do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb misioni dhe veprimtaria e saj vijon t\u00eb jet\u00eb e vler\u00ebsuar dhe t\u00ebrheq\u00ebse nd\u00ebr ofertat politike q\u00eb paraqiten n\u00eb zgjedhje.<\/p>\n\n\n\n

     Ngarkimi n\u00eb k\u00ebt\u00eb moment me detyrime dhe kosto t\u00eb panum\u00ebrta, duke filluar nga kostot p\u00ebr mbajtjen t\u00eb hapur t\u00eb nj\u00eb llogarie bankare, kostot operative e organizative e deri n\u00eb at\u00eb t\u00eb nj\u00eb faqeje funksionale interneti, e paralizojn\u00eb dhe e mbysin de facto<\/em> k\u00ebt\u00eb ofert\u00eb politike, pasi vet\u00ebm kuotizacionet e an\u00ebtar\u00ebve jan\u00eb n\u00eb \u00e7do rast t\u00eb pamjaftueshme p\u00ebr p\u00ebrballimin e k\u00ebtyre kostove vjetore.     Nga ana tjet\u00ebr, nj\u00eb situat\u00eb t\u00eb till\u00eb e eskpozon k\u00ebt\u00eb formacion t\u00eb ri politik, ndaj nevoj\u00ebs p\u00ebr tu b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb e marr\u00ebdh\u00ebnieve klienteliste apo pre e donacioneve me natyr\u00eb t\u00eb dyshimt\u00eb, duke zhb\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu integritetin e vet\u00eb partis\u00eb e misionit t\u00eb saj, dhe duke p\u00ebrb\u00ebr\u00eb nga ana tjet\u00ebr nj\u00eb rrezik akoma m\u00eb madhor p\u00ebr jet\u00ebn politike dhe ofertat elektorale n\u00eb vend.<\/p>\n\n\n\n

Ndaj gjykohet dhe rekomandohet se mb\u00ebshtetja financiare nga buxheti i shtetit p\u00ebr t\u00eb gjitha partit\u00eb q\u00eb arrijn\u00eb pragun prej 3000 votash n\u00eb zgjedhjet parlamentare<\/strong> jo vet\u00ebm q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb ndihm\u00eb e drejtp\u00ebrdrejt\u00eb p\u00ebr integritetin moral e politik t\u00eb ofert\u00ebs politike e elektorale n\u00eb vend, por p\u00ebrb\u00ebn edhe nj\u00eb inkurajim t\u00eb m\u00ebtejsh\u00ebm ndaj themeluesve dhe mb\u00ebshtet\u00ebsve t\u00eb partis\u00eb s\u00eb re \/ t\u00eb vog\u00ebl politike q\u00eb idet\u00eb dhe platformat e tyre t\u2019i \u00e7ojn\u00eb p\u00ebrpara duke i propoganduar e rritur m\u00eb tej informimin, opinionb\u00ebrjen dhe ofert\u00ebn politike n\u00eb vend.<\/p>\n\n\n\n

KRIIK rekomandon q\u00eb fondi vjetor t\u00eb shp\u00ebrndahet n\u00eb k\u00ebt\u00eb m\u00ebnyr\u00eb:  a) 50% sipas numrit t\u00eb deputet\u00ebve;  b) 20% nd\u00ebrmjet partive parlamentare dhe atyre me mbi 10,000 vota;  c) 30% nd\u00ebrmjet partive parlamentare dhe atyre me mbi 3000 vota<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Nj\u00eb zgjidhje e till\u00eb do t\u2019i sh\u00ebrbente m\u00eb mir\u00eb parimit t\u00eb nxitjes s\u00eb pluralizmit dhe financimit m\u00eb t\u00eb barabart\u00eb t\u00eb subjekteve q\u00eb kan\u00eb d\u00ebshmuar mb\u00ebshtetje elektorale reale.<\/p>\n\n\n\n

Mos arrritja e mb\u00ebshtetjes n\u00eb zgjedhje n\u00eb pragun e 3000 votave, i jep moralisht t\u00eb drejt\u00eb kufizimit t\u00eb p\u00ebrfitimeve duke \u00e7uar si pasoj\u00eb deri edhe n\u00eb mospjes\u00ebmarrjen e partis\u00eb respektive n\u00eb zgjedhje, pasi konstatohet de-facto<\/em> mosmb\u00ebshtetja m\u00eb as me numrin minimal t\u00eb mb\u00ebshtet\u00ebsve \/ an\u00ebtar\u00ebve themelues t\u00eb asaj partie.<\/p>\n\n\n\n

II.21. Pika 6 \u2013 Fondet p\u00ebr barazin\u00eb gjinore dhe t\u00eb rinjt\u00eb<\/h2>\n\n\n\n

Granti 5% parashikohet si shtes\u00eb mbi fondin publik ekzistues, jo si pjes\u00eb e kusht\u00ebzuar e tij. Nj\u00eb qasje e till\u00eb i \u201cshp\u00ebrblen\u201d partit\u00eb politike n\u00eb rast se ato do t\u00eb duan t\u00eb nxisin  mb\u00ebshtetjen dhe fuqizimin e grave dhe t\u00eb rinjve n\u00eb politik\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb n\u00eb nj\u00eb shoq\u00ebri t\u00eb drejt\u00eb dhe demokratike ky duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb q\u00ebllim primar, madje i detyruesh\u00ebm, i partive politike.<\/p>\n\n\n\n

Nga ana tjet\u00ebr, konsiderohet mang\u00ebsi q\u00eb nuk p\u00ebrmenden t\u00eb tjera shtresa t\u00eb n\u00ebnp\u00ebrfaq\u00ebsuara q\u00eb partit\u00eb politike duhet t\u00eb fuqizojn\u00eb<\/strong>, duke e kufizuar rritjen e pjes\u00ebmarrjes vet\u00ebm tek grat\u00eb dhe t\u00eb rinjt\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb t\u00eb parashikohet se p\u00ebrqindja e t\u00eb ardhurave q\u00eb duhet t\u00eb shkoj\u00eb p\u00ebr forcimin e barazis\u00eb gjinore dhe p\u00ebrfshirjes s\u00eb t\u00eb rinjve n\u00eb politik\u00eb t\u00eb plot\u00ebsohet me detyrimin p\u00ebr t\u00eb fuqizuar p\u00ebrfaq\u00ebsimin e t\u00eb tjerave grupe t\u00eb n\u00ebnp\u00ebrfaq\u00ebsuara<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Ky fond duhet t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb fond i kusht\u00ebzuar brenda financimit publik q\u00eb partia p\u00ebrfiton tashm\u00eb<\/strong> dhe jo shtes\u00eb; partia t\u00eb ket\u00eb detyrim raportimi t\u00eb posa\u00e7\u00ebm mbi p\u00ebrdorimin e tij<\/strong>; dhe n\u00eb rast mosp\u00ebrdorimi ose p\u00ebrdorimit p\u00ebr t\u00eb tjera q\u00ebllime, shuma t\u00eb kthehet n\u00eb buxhetin e shtetit.<\/p>\n\n\n\n

II.22. Pika 7 \u2013 Indeksimi i fondit publik nga K\u00ebshilli i Ministrave<\/h2>\n\n\n\n

Neni 11, pika 7 i jep K\u00ebshillit t\u00eb Ministrave kompetenc\u00ebn e indeksimit \u00e7do dy vjet, me tavan nj\u00eb pik\u00eb p\u00ebrqindje mbi inflacionin e targetuar. Kjo i jep ekzekutivit diskrecion t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb mbi financimin e partive, duke p\u00ebrfshir\u00eb partit\u00eb opozitare, pa garanci procedurale kund\u00ebr mosindeksimit selektiv ose t\u00eb vonuar. Vlen t\u00eb theksohet se neni 11, pika 8 parashikon rishikim parlamentar \u00e7do 4 vjet. Rishikimi 4-vje\u00e7ar nga Kuvendi dhe indeksimi nga ekzekutivi jan\u00eb dy procese me objekt dhe logjik\u00eb t\u00eb ndryshme, ku ky i fundit mbetet i pakontrolluar nga i pari.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb mekanizmi i indeksimit t\u00eb jet\u00eb automatik dhe i lidhur me tregues objektiv\u00eb<\/strong> si indeksi i \u00e7mimeve t\u00eb konsumit i INSTAT-it; dhe t\u00eb parashikohen afate t\u00eb detyrueshme dhe garanci procedurale kund\u00ebr bllokimit<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Neni 13 \u2013 Raportimi financiar<\/h5>\n\n\n\n

II.23. Pika 4 \u2013 Paqart\u00ebsia lidhur me raportimin e fushat\u00ebs zgjedhore<\/a><\/h2>\n\n\n\n

Neni 13, pika 4 thot\u00eb se raportet e partis\u00eb dor\u00ebzohen “bashk\u00eb me raportin financiar t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore”, pa sqaruar n\u00ebse ky i fundit \u00ebsht\u00eb pjes\u00eb integrale e raportit vjetor apo nj\u00eb dokument i ve\u00e7ant\u00eb (p.sh. do t\u00eb ri-dor\u00ebzohet raporti financiar i zgjedhjeve i parashikuar n\u00eb Kodin Zgjedhor s\u00eb bashku me raportin vjetor, apo do t\u00eb konsiderohet i dor\u00ebzuar. ).<\/p>\n\n\n\n

Konsiderohet e domosdoshme q\u00eb, n\u00eb funksion t\u00eb transparenc\u00ebs s\u00eb plot\u00eb dhe moskrijimit t\u00eb pengesave artificiale n\u00eb shqyrtimin integral t\u00eb raportit vjetor dhe kryerjes s\u00eb kontrollit apo kryq\u00ebzimeve t\u00eb nevojshme, raporti i fushat\u00ebs zgjedhore t\u00eb jet\u00eb pjes\u00eb integrale e raportit financiar vjetor, <\/strong>duke mund\u00ebsuar dallimin e qart\u00eb midis z\u00ebrave t\u00eb aktivitetit t\u00eb zakonsh\u00ebm p\u00ebrgjat\u00eb vitit dhe z\u00ebrave t\u00eb aktivitetit t\u00eb lidhur me fushat\u00ebn zgjedhore t\u00eb zhvilluar gjat\u00eb atij viti.<\/p>\n\n\n\n

Q\u00ebllimi i ligjit duhet t\u00eb p\u00ebrmbushet t\u00ebr\u00ebsisht duke b\u00ebr\u00eb transparenc\u00eb t\u00eb plot\u00eb mbi \u00e7do aktivitet financiar t\u00eb kryer, t\u00eb detajuar n\u00eb z\u00ebra, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb plot\u00eb e integrale<\/strong>, pa vijuar p\u00ebrvoj\u00ebn e raportimit t\u00eb fushat\u00ebs n\u00eb bllok e t\u00eb raportimeve t\u00eb dubluara, t\u00eb padetajuara e shpesh t\u00eb pakuptueshme p\u00ebr aktor\u00ebt e tret\u00eb e publikun e gjer\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

II.24. Pika 5 \u2013 Sakt\u00ebsimi i natyr\u00ebs s\u00eb Raportit t\u00eb KQZ-s\u00eb<\/h2>\n\n\n\n

Projekt-ligji duhet t\u00eb p\u00ebrcaktoj\u00eb qart\u00eb rolin aktiv monitorues e mbikqyr\u00ebs t\u00eb KQZ-s\u00eb<\/strong> n\u00ebp\u00ebrmjet struktur\u00ebs s\u00eb posa\u00e7me t\u00eb saj, produkt i t\u00eb cilit duhet t\u00eb jet\u00eb edhe Raporti Monitorues i KQZ-s\u00eb<\/strong>, i parashikuar n\u00eb pik\u00ebn 5 t\u00eb nenit 13 t\u00eb ligjit, i cili parashikohet t\u00eb publikohet bashk\u00eb me raportet e tjera, 30 dit\u00eb pas dor\u00ebzimit t\u00eb tyre nga partia politike.<\/p>\n\n\n\n

Ky raport duhet t\u00eb p\u00ebrmbledh\u00eb gjetjet paraprake t\u00eb b\u00ebra nga shqyrtimi i holl\u00ebsish\u00ebm prima-facia<\/em> pas dor\u00ebzimit t\u00eb raporteve prej partive politike, si dhe kryerjes s\u00eb kryq\u00ebzimeve apo investigimeve t\u00eb nevojshme, nisur edhe nga t\u00eb dh\u00ebnat \/ indiciet \/ denoncimet e marra kryesisht nga vet\u00eb KQZ-ja, nga denconcimet e qytetar\u00ebve apo aktor\u00ebve t\u00eb tret\u00eb.   N\u00eb k\u00ebt\u00eb rast, duhet t\u00eb jet\u00eb ky raport i cili i vihet n\u00eb dispozicion paraprakisht edhe audituesve ligjor\u00eb n\u00eb momentin e fillimit t\u00eb procesit t\u00eb auditimit t\u00eb partive politike sipas shortit t\u00eb hedhur.<\/p>\n\n\n\n

Neni 14 \u2013 Tatimi i t\u00eb ardhurave<\/h5>\n\n\n\n

II.25. Pika 2 \u2013 Dor\u00ebzimi i raportit financiar vjetor edhe organeve tatimore<\/h2>\n\n\n\n

Legjislacioni tatimor nuk i p\u00ebrjashton partit\u00eb politike nga detyrimi p\u00ebr t\u00eb dor\u00ebzuar raportet financiare vjetore (pasqyrat financiare)  t\u00eb tyre pran\u00eb organeve tatimore, sikurse \u00e7do organizat\u00eb jofitimprur\u00ebse, si\u00e7 jan\u00eb edhe partit\u00eb politike,  n\u00eb Republik\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Partit\u00eb politike, sikurse \u00e7do subjekt i regjistruar pran\u00eb organeve tatimore kan\u00eb NIPT si dhe g\u00ebzojn\u00eb nj\u00eb kod NACE (nga fr\u00ebngjishtja: Nomenclature statistique des activit\u00e9s \u00e9conomiques dans la Communaut\u00e9 europ\u00e9enne) n\u00eb regjistrat e organeve tatimore, kod i cili p\u00ebrcakton natyr\u00ebn e aktivitetit ekonomik t\u00eb subjektit.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb rastin kur subjekti \/ partia politike kryen aktivitet ekonomik, qoft\u00eb ky edhe jo-fitimprur\u00ebs, sikurse parashikohet n\u00eb nenin 8 pika 2 dhe n\u00eb nenin 14 t\u00eb projekt-ligjit, at\u00ebher\u00eb partia politike \u00ebsht\u00eb i detyruar q\u00eb nj\u00eb kopje t\u00eb raportit vjetor financiar ta dor\u00ebzoj\u00eb pran\u00eb organeve tatimore<\/strong>, t\u00eb cilat duhet t\u00eb p\u00ebrmbushin p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb e tyre ligjore lidhur me kontrollin ndaj aktivitetit ekonomik t\u00eb kryer, si dhe pagimin e tatim\/taksave lidhur me t\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Lidhur me sa m\u00eb sip\u00ebr, rekomandohet q\u00eb Ligjv\u00ebn\u00ebsi dhe ky projekt-ligj t\u00eb qart\u00ebsoj\u00eb k\u00ebt\u00eb dualitet detyrimi duke nxitur korrekt\u00ebsi dhe ligjzbatim t\u00eb plot\u00eb t\u00eb kuadrit ligjor<\/strong> p\u00ebr dor\u00ebzimin e raporteve financiare vjetore (pasqyrat finanaciare vjetore).<\/p>\n\n\n\n

Gjithashtu, duhet konsideruar rasti kur partit\u00eb politike kryejn\u00eb aktivitet ekonomik<\/strong> e duhet t\u00eb v\u00ebn\u00eb n\u00eb dispozicion pasqyrat vjetore financiare e t\u00eb mund t\u00eb kontrollohen lidhur me k\u00ebt\u00eb aktivitet nga organet tatimore, kompetencat dhe p\u00ebrgjegj\u00ebssit\u00eb e t\u00eb cil\u00ebve nuk mund t\u00eb mbulohet as nga KQZ-ja dhe as nga audit\u00ebt ligjor\u00eb<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Neni 15 \u2013 Kontrolli i brendsh\u00ebm<\/h5>\n\n\n\n

II.26. Publikimi n\u00eb faqen e partis\u00eb i t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb kontrollit t\u00eb brendsh\u00ebm<\/h2>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb kuptueshme mbi p\u00ebrmbajtjen dhe zbatimin e detyrimeve t\u00eb k\u00ebtij neni t\u00eb publikohen n\u00eb faqen e internetit t\u00eb partis\u00eb politike<\/strong>. Transparenca mbi kontrollin e brendsh\u00ebm nuk duhet t\u00eb mbetet vet\u00ebm \u00e7\u00ebshtje e organizimit t\u00eb brendsh\u00ebm, por duhet t\u00eb jet\u00eb e aksesueshme edhe p\u00ebr publikun, sidomos kur partia p\u00ebrfiton fonde publike.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, KRIIK sugjeron gjithashtu q\u00eb \u00e7do parti politike e financuar nga buxheti i shtetit t\u00eb ket\u00eb detyrimisht nj\u00eb faqe interneti publike funksionale<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

 \u00cbsht\u00eb konstatuar se nj\u00eb pjes\u00eb e shkeljeve t\u00eb evdientuara lidhen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt me mosp\u00ebrgjigje ndaj drejtimit menaxherial dhe politik t\u00eb partis\u00eb prej organeve t\u00eb saj, deg\u00ebve, kandidat\u00ebve, an\u00ebtar\u00ebve, etj, \u00e7ka ngarkon me p\u00ebrgjegj\u00ebsi drejtuesin n\u00eb nivel politik e menaxherial t\u00eb partis\u00eb politike, n\u00eb strukturat p\u00ebrkat\u00ebse, n\u00eb deg\u00eb apo n\u00eb qend\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n

     Lidhur me k\u00ebt\u00eb, p\u00ebr t\u00eb rritur sensibilitetin politik e menaxherial t\u00eb partis\u00eb politike dhe strukturave t\u00eb saj, rekomandohet q\u00eb t\u00eb citohet shprehimisht n\u00eb ligj parashikimi i procedurave t\u00eb nevojshme nga vet\u00eb partia politike<\/strong>, t\u00eb cilat t\u00eb \u00e7ojn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb respektive tek individ\u00ebt funksionar\u00eb t\u00eb partis\u00eb, t\u00eb ngarkuar me mbikqyrje dhe sigurim t\u00eb zbatimit t\u00eb ligjit n\u00eb \u00e7do nivel t\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb partis\u00eb n\u00eb raport me financat.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, rekomandohet q\u00eb t\u00eb specifikohet n\u00eb ligj detyrimi q\u00eb \u00e7do parti politike t\u00eb deklaroj\u00eb n\u00eb KQZ, n\u00eb fillim t\u00eb \u00e7do viti vendosjen n\u00eb funksionim t\u00eb regjistrit t\u00eb t\u00eb ardhurave financiare dhe materiale<\/strong>, si element minimal i transparenc\u00ebs dhe kontrollit t\u00eb p\u00ebrcaktuar n\u00eb nenin 9 pika 1.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, t\u00eb deklaroj\u00eb struktur\u00ebn menaxheriale n\u00eb raport me financat, adres\u00ebn dhe kontaktet p\u00ebrdit\u00ebsuara <\/strong>t\u00eb partis\u00eb politike, drejtuesit\/drejtuesve t\u00eb partis\u00eb dhe t\u00eb financierit t\u00eb partis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Neni 17 \u2013 Kontrolli financiar<\/h5>\n\n\n\n

II.27. Detyrimi eksplicit q\u00eb t\u00eb gjitha partit\u00eb t\u00eb auditohen<\/h2>\n\n\n\n

Neni 17 duhet t\u00eb qart\u00ebsoj\u00eb se detyrimi p\u00ebr auditim dhe kontroll nuk lidhet vet\u00ebm me rastet kur partia politike ka dor\u00ebzuar raportin financiar<\/strong>, sepse p\u00ebrndryshe mosdor\u00ebzimi i raportit do t\u00eb prodhonte efektin absurd q\u00eb subjekti sanksionohet vet\u00ebm p\u00ebr mosdor\u00ebzim, por mbetet jasht\u00eb kontrollit p\u00ebr shkelje t\u00eb tjera eventuale dhe aktivitet financiar q\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb kryer.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, afatet e parashikuara p\u00ebr caktimin e audituesve duhet t\u00eb rishikohen<\/strong> pasi duken jo realiste n\u00eb praktik\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

     Nevojitet t\u00eb merret n\u00eb konsiderat\u00eb mund\u00ebsia e dor\u00ebzimit t\u00eb raporteve t\u00eb paplot\u00eb dhe jasht\u00eb formatit prej partive politike, sikurse ndodh n\u00eb vijim\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb k\u00ebto raste, struktura p\u00ebrgjegj\u00ebse n\u00eb KQZ mundet dhe duhet t\u00eb kthej\u00eb raportin vjetor partis\u00eb politike p\u00ebrkat\u00ebse p\u00ebr plot\u00ebsime ose korrigjime t\u00eb nevojshme brenda nj\u00eb afati t\u00eb shkurt\u00ebr kohor, pas fillimit t\u00eb shqyrimit t\u00eb tyre pas dat\u00ebs 1 prill.    <\/p>\n\n\n\n

Ky veprim konsiderohet i arsyesh\u00ebm p\u00ebr shkak t\u00eb praktik\u00ebs s\u00eb ndjekur deri m\u00eb sot, munges\u00ebs s\u00eb informimit t\u00eb duhur t\u00eb partive politike, si dhe p\u00ebr t\u00eb mos ekspozuar direkt e b\u00ebr\u00eb faktike menj\u00ebher\u00eb situat\u00ebn me shkelje p\u00ebrball\u00eb KQZ-s\u00eb e audituesve, shkelje t\u00eb cilat implikojn\u00eb m\u00eb pas marrjen e detyrueshme t\u00eb sanksioneve t\u00eb parashikuara ligjore.<\/p>\n\n\n\n

II.28. Pika 4 \u2013 Aksesi i audituesit dhe natyra e opinionit t\u00eb tij<\/h2>\n\n\n\n

Dispozita duhet t\u00eb ri-shkruhet duke i dh\u00ebn\u00eb autoritet t\u00eb plot\u00eb audituesit ligjor<\/strong> n\u00eb ushtrimin e detyr\u00ebs s\u00eb tij p\u00ebrgjat\u00eb procesit t\u00eb auditimit t\u00eb veprimtaris\u00eb financiare vjetore t\u00eb partis\u00eb politike. Kjo n\u00eb linj\u00eb edhe me qasjen e gjith\u00eb pranuar ku konsiderohet Audituesi Ligjor i vetmi autoritet i cili mund t\u00eb kryej\u00eb auditim t\u00eb plot\u00eb duke b\u00ebr\u00eb trasnparenc\u00ebn e duhur, verfikimet e nevojshme, si dhe kontrollin t\u00ebr\u00ebsor mbi t\u00ebr\u00eb aktivitetin financiar vjetor t\u00eb partis\u00eb politike.<\/p>\n\n\n\n

Dispozita duhet t\u00eb qart\u00ebsoj\u00eb shprehimisht se audituesit ligjor i sigurohet akses n\u00eb t\u00eb gjith\u00eb regjistrat dhe dokumentacionin e nevojsh\u00ebm q\u00eb k\u00ebrkohet nga ligji dhe standardet e auditimit p\u00ebr t\u00eb verifikuar zbatimin dhe respektimin e tyre nga partia politike<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, nevojitet t\u00eb p\u00ebrcaktohet shprehimisht se audituesi ligjor jep opinionin e tij t\u00eb plot\u00eb e t\u00eb detajuar mbi baz\u00ebn e verifikimeve t\u00eb nevojshme t\u00eb kryera<\/strong> dhe jo thjesht dhe vet\u00ebm mbi dokumentacionin e dor\u00ebzuar formalisht nga subjekti q\u00eb auditohet.<\/p>\n\n\n\n

Njs\u00eb qasje e till\u00eb pritet t\u00eb rris\u00eb e p\u00ebrmir\u00ebsoj\u00eb mekanizmin e kontrollit efektiv t\u00eb financimeve politike dhe t\u00eb auditimit e mbik\u00ebqyrjes.<\/p>\n\n\n\n

Neni 18 \u2013 Publikimi i t\u00eb dh\u00ebnave<\/h5>\n\n\n\n

II.29. Shtrirja e kufizuar e detyrimit t\u00eb vet\u00ebpublikimit<\/h2>\n\n\n\n

Projektligji nd\u00ebrton dy shtresa transparence: neni 13, pika 5 detyron KQZ-n\u00eb t\u00eb publikoj\u00eb raportet e t\u00eb gjitha partive brenda 30 dit\u00ebve nga dor\u00ebzimi;  neni 18 shton mbi partit\u00eb parlamentare detyrimin e vet\u00ebpublikimit aktiv n\u00eb faqen e tyre t\u00eb internetit.<\/p>\n\n\n\n

     Partit\u00eb joparlamentare, edhe kur p\u00ebrfitojn\u00eb fonde publike, nuk e kan\u00eb k\u00ebt\u00eb detyrim t\u00eb dyt\u00eb, duke krijuar dy regjime transparence t\u00eb pabarabarta.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb detyrimi i vet\u00ebpublikimit t\u00eb shtrihet t\u00eb pakt\u00ebn te t\u00eb gjitha partit\u00eb q\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb fonde publike<\/strong>; p\u00ebrmbajtja e publikimit t\u00eb zgjerohet duke p\u00ebrfshir\u00eb t\u00eb dh\u00ebna t\u00eb plota dhe t\u00eb strukturuara <\/strong>mbi t\u00eb ardhurat, shpenzimet dhe dhuruesit; si dhe detyrimi i vet\u00ebpublikimit t\u00eb ruhet si detyrim autonom paralel<\/strong> me publikimin e KQZ-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr m\u00eb tep\u00ebr, KRIIK vler\u00ebson se publikimi nuk duhet t\u00eb kufizohet vet\u00ebm n\u00eb baza vjetore.<\/p>\n\n\n\n

Partit\u00eb politike q\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb fonde publike duhet t\u00eb ken\u00eb detyrimin t\u00eb publikojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb periodike (p.sh. s\u00eb paku \u00e7do kat\u00ebr muaj) regjistrin e shpenzimeve dhe t\u00eb blerjeve t\u00eb kryera<\/strong>, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb transparenca t\u00eb jet\u00eb reale dhe jo vet\u00ebm retrospektive.<\/p>\n\n\n\n

      N\u00eb rast se partia nuk e p\u00ebrmbush k\u00ebt\u00eb detyrim, duhet t\u00eb konsoderohet mund\u00ebsia q\u00eb KQZ-ja, mbi baz\u00ebn e informacionit leht\u00ebsisht t\u00eb disponuesh\u00ebm nga administrata tatimore<\/strong> dhe burime t\u00eb tjera zyrtare (t\u00eb dh\u00ebnat mbi aktivitetin financiar mbi baz\u00ebn e NIPT-it t\u00eb partis\u00eb p\u00ebrkat\u00ebse politike), t\u00eb publikoj\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb ajo administron, pa c\u00ebnuar p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb par\u00ebsore t\u00eb partis\u00eb politike.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr k\u00ebt\u00eb nevojitet q\u00eb shprehimisht n\u00eb ligj t\u00eb parashikohet detyrimi i administrat\u00ebs tatimore p\u00ebr t\u00eb nxjerr\u00eb \u00e7do kat\u00ebr muaj t\u00ebr\u00eb aktivitetin financiar t\u00eb partive politike<\/strong>, si dhe t\u00eb grupuara sipas grup-z\u00ebrave t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb. K\u00ebta t\u00eb fundit dhe formatin mbi t\u00eb cil\u00ebn mund t\u00eb grupohen t\u00eb dh\u00ebnat e marra nga administrata tatimore, duhet t\u00eb miratohen me akt t\u00eb posa\u00e7\u00ebm nga KQZ-ja duke siguruar nj\u00eb informacion sa m\u00eb t\u00eb plot\u00eb periodik<\/strong>, i cili t\u00eb mund t\u00eb b\u00ebj\u00eb sa m\u00eb shum\u00eb transparenc\u00eb dhe minimizoj\u00eb nga ana tjet\u00ebr mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr anashkalim apo pasqyrim t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave jo t\u00eb v\u00ebrteta.<\/p>\n\n\n\n

Lidhur me k\u00ebt\u00eb propozim, KRIIK ju sjell n\u00eb v\u00ebmendje se edhe n\u00eb Relacionin<\/strong> e k\u00ebtij projekt-ligji, konkretisht n\u00eb Kreun III \u201cVler\u00ebsimi i ligjshm\u00ebris\u00eb, kushtetutshm\u00ebris\u00eb dhe harmonizimi me legjislacionin n\u00eb fuqi vendas e nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u201d n\u00eb pik\u00ebn 5. \u201cRekomandimet e OSBE\/ODIHR-it\u201d deklarohet shprehimisht<\/strong> se \u201c… Projektligji p\u00ebrmbush t\u00eb gjitha k\u00ebto kritere p\u00ebrmes risis\u00eb s\u00eb transparenc\u00ebs elektronike n\u00eb koh\u00eb reale (neni 24) si dhe detyrimi p\u00ebr publikim tremujor t\u00eb shpenzimeve dhe donacioneve (neni 18)<\/strong> pasqyrojn\u00eb drejtp\u00ebrdrejt rekomandimet e OSBE\/ODIHR-it p\u00ebr rritjen e kontrollit publik dhe publikimin periodik t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave financiare, t\u00eb theksuara prej tyre n\u00eb raportet e fundit p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb.\u201d, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ky parashikim nuk pasqyrohet n\u00eb projekt-ligj.<\/p>\n\n\n\n

KRIIK nxit Komisionin ta trup\u00ebzoj\u00eb k\u00ebt\u00eb transparenc\u00eb t\u00eb rritur duke e shtuar dhe b\u00ebr\u00eb pjes\u00eb t\u00eb dispozit\u00ebs ligjore, s\u00eb paku n\u00eb periodicitetin kat\u00ebrmujor<\/strong>, pra t\u00eb b\u00ebhet publikimi i t\u00eb dh\u00ebnave informuese p\u00ebrmbledh\u00ebse dhe dometh\u00ebn\u00ebse, sikurse \u00ebsht\u00eb cituar m\u00eb lart, \u00e7do kat\u00ebr muaj nga vet\u00eb partia politike dhe vet\u00eb KQZ-ja bazuar n\u00eb t\u00eb dh\u00ebnat e organeve tatimore.  <\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, nuk kuptohet arsyeja e reduktimit t\u00eb afatit t\u00eb publikimit n\u00eb faqen e internetit vet\u00ebm p\u00ebr 3 vite, sikurse parashikohet n\u00eb g\u00ebrm\u00ebn \u201cc) t\u00eb mbaj\u00eb t\u00eb publikuar s\u00eb paku tre vite rresht n\u00eb faqen zyrtare t\u00eb saj n\u00eb internet raportin financiar vjetor\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet<\/strong> q\u00eb, n\u00ebse ekzistojn\u00eb arsye t\u00eb qen\u00ebsishme p\u00ebr t\u00eb mbajtur t\u00eb publikuar raportin vjetor financiar vet\u00ebm p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb kufizuar kohe, at\u00ebher\u00eb kjo periudh\u00eb detyrimi p\u00ebr publikim t\u00eb shtrihet s\u00eb paku n\u00eb 5 vite<\/strong>. Kjo periudh\u00eb do t\u00eb ndihmonte dhe ofronte nj\u00eb informacion m\u00eb t\u00eb plot\u00eb mbi \u00e7do aktor dhe sidomos ndaj qytetar\u00ebve-votues p\u00ebr t\u00eb kuptuar veprimtarin\u00eb financiare dhe marr\u00ebdh\u00ebnien me ligjzbatimin t\u00eb \u00e7do partie n\u00eb periudh\u00ebn 5-vje\u00e7are t\u00eb m\u00ebparshme, p\u00ebrpara dat\u00ebs s\u00eb votimit.<\/p>\n\n\n\n

     Gjithashtu, mbajtja e publikuar p\u00ebr nj\u00eb periudh\u00eb sa m\u00eb t\u00eb gjat\u00eb krijon mund\u00ebsi m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha p\u00ebr informim p\u00ebrmbajt\u00ebsor t\u00eb publikut<\/strong>, kryerjen e krahasimeve apo kryq\u00ebzimeve t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave, p\u00ebr qasje studimore, investiguese, etj, duke rritur akoma m\u00eb shum\u00eb transparenc\u00ebn dhe mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr kontroll e denoncime nga publiku, si dhe, nga ana tjet\u00ebr, forcimin e klim\u00ebs s\u00eb zbatimit t\u00eb ligjit edhe prej vet\u00eb partive politike duke ndikuar gjithashtu edhe n\u00eb rritjen e besimit t\u00eb qytetar\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n

Neni 19 \u2013 Organi p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr financimin e partive politike<\/h5>\n\n\n\n

II.30. Pika 1 \u2013 Verifikimi i aktivitetit t\u00eb plot\u00eb financiar vjetor dhe kryq\u00ebzimi i raporteve<\/h2>\n\n\n\n

Konsiderohet tejet e domosdoshme q\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohet shprehimisht se KQZ-ja verifikon dhe kryq\u00ebzon raportin financiar vjetor t\u00eb partis\u00eb me raportin e financimit t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore, n\u00eb rastin e vitit zgjedhor<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb formatin e detajuar vjetor t\u00eb raportimit duhet t\u00eb p\u00ebrfshihet i gjith\u00eb aktiviteti vjetor financiar i partis\u00eb politike, p\u00ebrshir\u00eb k\u00ebtu edhe z\u00ebrat q\u00eb lidhen me fushat\u00ebn zgjedhore, n\u00eb rastin e vitit zgjedhor.  Lidhur me k\u00ebta t\u00eb fundit, n\u00eb formatin e Raportit Vjetor  mund t\u00eb t\u00eb shtohet nj\u00eb kolon\u00eb e posa\u00e7me,  ku t\u00eb sh\u00ebnohet se k\u00ebto z\u00ebra jan\u00eb pjes\u00eb e raportit financiar t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore, t\u00eb cilat jan\u00eb deklaruar dhe kontrolluar edhe m\u00eb par\u00eb. (shih II.23. Pika 4 \u2013 Paqart\u00ebsia lidhur me raportimin e fushat\u00ebs zgjedhore).<\/p>\n\n\n\n

Kjo p\u00ebrfshirje do t\u00eb mund\u00ebsonte nj\u00eb panoram\u00eb t\u00eb plot\u00eb e t\u00eb qart\u00eb t\u00eb t\u00eb gjith\u00eb aktivitetit financiar t\u00eb partis\u00eb<\/strong>, pa krijuar xhepa apo blloqe t\u00eb mbyllura, n\u00eb t\u00eb cilat mund t\u00eb fshihen apo dublohen z\u00ebra financiar\u00eb, qofshin k\u00ebto t\u00eb ardhura apo shpenzime, e mos lejuar k\u00ebshtu kryerjen e kryq\u00ebzimeve dhe p\u00ebrqasjeve t\u00eb nevojshme p\u00ebr t\u00eb siguruar nj\u00eb transparenc\u00eb dhe kontroll t\u00eb plot\u00eb e t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb, sikurse ka ndodhur deri m\u00eb tani.<\/p>\n\n\n\n

K\u00ebto z\u00ebra shpenzimesh t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore, si rregull, mund t\u00eb mos konsiderohen p\u00ebr ri-verifikim gjat\u00eb procesit t\u00eb verifikimit t\u00eb raportit vjetor financiar t\u00eb partis\u00eb prej KQZ-s\u00eb apo gjat\u00eb procesit t\u00eb auditimit prej Auditit Ligjor, ashtu sikurse edhe mund t\u00eb ri-verifikohen n\u00ebse konstatohet e nevojshme prej KQZ-s\u00eb apo Audituesve<\/strong> p\u00ebr procesin e plot\u00eb t\u00eb verifikimit dhe auditimit lidhur me p\u00ebrqasjet e b\u00ebra apo indiciet e marra nga qytetar\u00ebt apo aktor\u00eb t\u00eb tjer\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

II.31. Pika 2 \u2013 Qart\u00ebsimi i terminologjis\u00eb dhe funksionit<\/h2>\n\n\n\n

Vler\u00ebsohet pozitivisht forcimi i m\u00ebtejsh\u00ebm i rolit t\u00eb KQZ-s\u00eb duke i dh\u00ebn\u00eb atribute dhe rol monitorues n\u00eb aktivitetin vjetor financiar t\u00eb partive politike.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr, n\u00eb nenin 19, pika 2, shkronja \u201ca\u201d duhet t\u00eb qart\u00ebsohet m\u00eb mir\u00eb se \u00e7far\u00eb kuptohet me \u201cmonitorim\u201d, \u201cmbik\u00ebqyrje\u201d dhe \u201cauditim financiar\u201d<\/strong> n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb financimit vjetor t\u00eb partive politike, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb t\u00eb mos mbeten t\u00eb p\u00ebrziera konceptet q\u00eb i p\u00ebrkasin monitorimit t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore me ato q\u00eb lidhen me kontrollin e veprimtaris\u00eb financiare vjetore.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, rekomandohet q\u00eb formatet e standardizuara t\u00eb raportimit vjetor t\u00eb hartohen n\u00eb bashk\u00ebpunim me Ministrin\u00eb e Financave dhe administrat\u00ebn tatimore<\/strong>, si p\u00ebr t\u00eb garantuar koherenc\u00ebn e formatit, ashtu edhe p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar kontroll t\u00eb kryq\u00ebzuar m\u00eb efektiv m\u00eb pas, n\u00eb bashk\u00ebpunim edhe m\u00eb institucione t\u00eb tjera monitoruese financiare. Ndaj \u00ebsht\u00eb e nevojshme q\u00eb ligji t\u00eb sakt\u00ebsoj\u00eb shprehimisht q\u00eb KQZ-ja n\u00eb hartimin e formateve t\u00eb nd\u00ebrveproj\u00eb me institucionet e tjera<\/strong> monitoruese financiare.<\/p>\n\n\n\n

II.32. Pika 3 \u2013 Qart\u00ebsimi i detyrave t\u00eb struktur\u00ebs p\u00ebrgjegj\u00ebse<\/h2>\n\n\n\n

Vler\u00ebsohet pozitivisht p\u00ebrcaktimi n\u00eb ligj i nj\u00eb strukture t\u00eb posa\u00e7me p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr financimin, monitorimin dhe kontrollin e financimit t\u00eb partive politike.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet se \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm<\/strong> jo vet\u00ebm parashikimi i ekzistenc\u00ebs s\u00eb k\u00ebsaj strukture p\u00ebrgjegj\u00ebse brenda KQZ-s\u00eb, por edhe p\u00ebrcaktimi n\u00eb ligj dhe qart\u00ebsimi i m\u00ebtejsh\u00ebm i detyrave dhe funksioneve t\u00eb saj, <\/strong>n\u00eb raport me mbledhjen dhe p\u00ebrpunimin e t\u00eb dh\u00ebnave, verifikimin formal dhe material, kontrollin e kryq\u00ebzuar, bashk\u00ebpunimin nd\u00ebr-institucional, publikimin, p\u00ebrgatitjen e gjetjeve, inicimin e procedurave administrative, etj..<\/p>\n\n\n\n

            Gjithashtu, konsiderohet e nevojshme q\u00eb t\u00eb p\u00ebrcaktohen afate t\u00eb qarta n\u00eb ligj p\u00ebr p\u00ebrfundimin e procesit t\u00eb kontrollit dhe verifikimit nga KQZ-ja.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Neni 20 \u2013 Masat leht\u00ebsuese<\/h5>\n\n\n\n

II.33. P\u00ebrdorimi i hap\u00ebsir\u00ebs n\u00eb radiotelevizionin publik gjat\u00eb gjith\u00eb vitit<\/h2>\n\n\n\n

Vler\u00ebsohet pozitivisht detyrimi me ligj i p\u00ebrdorimit pa shp\u00ebrblim prej partive politike t\u00eb mjeteve t\u00eb informimit masiv publik<\/strong>, t\u00eb cilat konsiderohen mjete\/kanale informimi t\u00eb publikut t\u00eb gjer\u00eb q\u00eb zot\u00ebrojn\u00eb dhe p\u00ebrdorin nj\u00eb t\u00eb mir\u00eb publike dhe me akses t\u00eb gjer\u00eb e t\u00eb garantuar tek publiku. Ndaj konsiderohet me vend q\u00eb ky parashikim ligjor i cili \u00ebsht\u00eb n\u00eb dobi t\u00eb nj\u00eb t\u00eb mire publike madhore, sikurse \u00ebsht\u00eb sigurimi i pluralizimit dhe informimit t\u00eb lir\u00eb t\u00eb publikut t\u00eb gjer\u00eb nga partit\u00eb politike p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje zgjedhore e referendare.<\/p>\n\n\n\n

     N\u00eb funksion t\u00eb k\u00ebtij parashikimi \u00ebsht\u00eb i nevojsh\u00ebm p\u00ebrcaktimi i qart\u00eb i kuptimit t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb tij n\u00eb nenin 2 \u201cP\u00ebrkufizime\u201d<\/strong> t\u00eb k\u00ebtij ligji, sikurse edhe adresimi n\u00eb nj\u00eb moment t\u00eb m\u00ebvonsh\u00ebm i k\u00ebtij parashikimi edhe n\u00eb amendimet q\u00eb duhet t\u2019i b\u00ebhen Kodit Zgjedhor<\/strong> prej Komisionit t\u00eb Posa\u00e7\u00ebm Parlamentar. <\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet t\u00eb konsiderohet mund\u00ebsia e shtimit t\u00eb s\u00eb drejt\u00ebs s\u00eb p\u00ebrdorimit pa pages\u00eb n\u00eb mjetet e informimit masiv publik, edhe gjat\u00eb vitit dhe jo vet\u00ebm gjat\u00eb fushatave zgjedhore apo referendare<\/strong>, p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje me interes publik t\u00eb gjykuara nga partit\u00eb politike , sipas kritereve t\u00eb barazis\u00eb dhe pluralizmit.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr propozohet q\u00eb kjo e drejt\u00eb tu jepet t\u00eb gjitha partive t\u00eb cilat marrin fonde publike<\/strong>. Koha n\u00eb dispozicion p\u00ebr \u00e7do parti dhe p\u00ebrdorimi i saj p\u00ebrgjat\u00eb vitit t\u00eb rregullohet me nj\u00eb akt t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb KQZ-s\u00eb dhe AMA-s<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Gjykohet se kjo e drejt\u00eb, p\u00ebrpos se nxit e forcon pluralizmin n\u00eb vend, \u00ebsht\u00eb n\u00eb linj\u00eb me rekomandimet nd\u00ebrkomb\u00ebtare p\u00ebr uljen e kostove t\u00eb aktivitetit politik e nd\u00ebrtimit t\u00eb nj\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnie korrekte, t\u00eb panjollosur e parimore n\u00eb p\u00ebrmbushjen e misioneve respektive t\u00eb partive politike dhe mjeteve t\u00eb informimit masiv n\u00eb raport me publikun.<\/p>\n\n\n\n

Neni 21 \u2013 Masa administrative<\/h5>\n\n\n\n

II.34. Gjoba dhe vazhdimi i detyrimit t\u00eb publikimit<\/h2>\n\n\n\n

Neni 21, pika 1.a parashikon gjob\u00eb p\u00ebr mosmbajtjen e regjistrit t\u00eb t\u00eb ardhurave financiare dhe materiale nga partia politike sipas nenit 9 pika 1, ashtu sikurse edhe n\u00eb pik\u00ebn 1.e parashikohet gjob\u00eb p\u00ebr shkeljen e nenit 18 p\u00ebr publikimin e t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb faqen e internetit t\u00eb partis\u00eb politike.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb t\u00eb dyja rastet dispozita nuk sqaron se \u00e7far\u00eb ndodh me detyrimin e pap\u00ebrmbushur ende.<\/p>\n\n\n\n

        A duhet t\u00eb detyrohet p\u00ebrmbushja e norm\u00ebs edhe pas vendosjes s\u00eb gjob\u00ebs, n\u00eb rastet konkrete respektivisht, fillimi i mbajtjes s\u00eb regjistrit dhe publikimi i t\u00eb dh\u00ebnave n\u00eb faqen e internetit? Apo do t\u00eb konsiderohet se \u00e7mimi i moszbatimit t\u00eb detyrimit u pagua me vendosjen e gjob\u00ebs dhe detyrimi ligjor do t\u00eb vijoj\u00eb t\u00eb mbetet i pazbatuar, duke zhb\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu mekanizmin e nd\u00ebrtuar t\u00eb transparenc\u00ebs?  Rekomandohet q\u00eb t\u00eb parashikohet shprehimisht se gjoba nuk e shuan p\u00ebrmbushjen e detyrimit t\u00eb k\u00ebrkuar, pra detyrimin p\u00ebr publikim n\u00eb rastin e dyt\u00eb; partia mbetet e detyruar ta publikoj\u00eb edhe pas gjob\u00ebs. <\/strong>P\u00ebr t\u00eb garantuar p\u00ebrmbushjen e detyrimit, mund t\u00eb parashikohet penalitet ditor p\u00ebr \u00e7do dit\u00eb vonese, si dhe pasoja t\u00eb p\u00ebrshkall\u00ebzuara n\u00eb rast p\u00ebrs\u00ebritje.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

II.35. Niveli i gjobave dhe efektiviteti i tyre<\/h2>\n\n\n\n

KRIIK vler\u00ebson se niveli aktual i disa prej sanksioneve administrative mbetet i pamjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb siguruar efekt real parandalues<\/strong>. Madje n\u00eb rastin e partive politike m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha t\u00eb cilat administrojn\u00eb t\u00eb ardhura shum\u00ebmilion\u00ebshe, nga buxheti i shtetit dhe nga burime t\u00eb tjera, sasia e gjobave t\u00eb marra ndaj tyre \u00ebsht\u00eb n\u00eb p\u00ebrmasa t\u00eb pap\u00ebrfillshme, duke mos patur asnj\u00eb efekt parandalues n\u00eb p\u00ebrs\u00ebritjen e shkeljeve, t\u00eb cilat vijojn\u00eb nga viti n\u00eb vit.<\/p>\n\n\n\n

Kjo situat\u00eb e b\u00ebn t\u00eb pakuptimt\u00eb t\u00ebr\u00eb mekanizmin rregullator e parandalues duke e zhb\u00ebr\u00eb at\u00eb, dhe duke nxitur madje edhe nj\u00eb q\u00ebndrim refraktar e pasiv t\u00eb vet\u00eb KQZ-s\u00eb, pasi lloji i shkeljeve dhe mang\u00ebsive vijon t\u00eb jet\u00eb i madh n\u00eb num\u00ebr dhe i gjer\u00eb n\u00eb shtrirje.<\/p>\n\n\n\n

    P\u00ebr k\u00ebt\u00eb arsye, rekomandohet<\/strong> marrja n\u00eb konsiderat\u00eb e rritjes s\u00eb gjobave n\u00eb rastet m\u00eb serioze t\u00eb shkeljeve, si dhe parashikimi i sanksioneve plot\u00ebsuese detyruese, t\u00eb lidhura me natyr\u00ebn dhe p\u00ebrs\u00ebritjen e shkeljes<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandohet q\u00eb sanksionet financiare t\u00eb parashikojn\u00eb nj\u00eb marzh shume t\u00eb gjob\u00ebs ose nj\u00eb p\u00ebrqindje t\u00eb caktuar <\/strong>numri nj\u00ebshifror natyror mbi shum\u00ebn e aktivitetit financiar vjetor t\u00eb vitit paraardh\u00ebs t\u00eb partis\u00eb politike, duke aplikuar si mas\u00eb sanksionuese at\u00eb shum\u00eb q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00eb e madhe.<\/strong> <\/p>\n\n\n\n

   Kjo m\u00ebnyr\u00eb b\u00ebn t\u00eb mundur aplikimin e gjobave proporcionale me sasin\u00eb e fondeve \/ xhirros vjetore financiare t\u00eb partive politike, duke siguruar parimin e barazis\u00eb nga nj\u00ebra an\u00eb dhe, nga ana tjet\u00ebr, mos-ridikulizimin e m\u00ebtejsh\u00ebm t\u00eb masave dhe norm\u00ebs sanksionuese.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb, p\u00ebr shkeljet e parashikuara n\u00eb nenin 21, pika 1, shkronjat \u201cb\u201d, \u201cc\u201d dhe \u201c\u00e7\u201d, KRIIK rekomandon q\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsia administrative t\u00eb mos r\u00ebndoj\u00eb vet\u00ebm mbi subjektin dhurues, por edhe mbi partin\u00eb politike p\u00ebrfituese<\/strong>. N\u00eb k\u00ebto raste, partia politike duhet t\u00eb mbaj\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsi e t\u00eb d\u00ebnohet gjithashtu me gjob\u00eb, s\u00eb paku n\u00eb vler\u00ebn e dhurimit t\u00eb marr\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me ligjin.<\/p>\n\n\n\n

II.36. P\u00ebrgjegj\u00ebsia jo vet\u00ebm e financierit<\/h2>\n\n\n\n

Neni 12 parashikon se personi p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr financat \u00ebsht\u00eb personi i ngarkuar me ligj p\u00ebr kryerjen e t\u00eb gjitha veprimeve me karakter financiar t\u00eb partis\u00eb politike, q\u00eb mban p\u00ebrgjegj\u00ebsi dhe q\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebson partin\u00eb politike p\u00ebr financimin n\u00eb raport me KQZ-n\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

     Shkeljet e evidentuara n\u00eb vite nuk jan\u00eb thjesht shkelje dhe pasakt\u00ebsi q\u00eb lidhen me pun\u00ebn specifike t\u00eb financierit, pasi nj\u00eb pjes\u00eb e tyre lidhen n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt me mosp\u00ebrgjigje ndaj drejtimit menaxherial dhe politik t\u00eb partis\u00eb prej organeve t\u00eb saj, deg\u00ebve, kandidat\u00ebve, an\u00ebtar\u00ebve, etj, \u00e7ka ngarkon me p\u00ebrgjegj\u00ebsi drejtuesin n\u00eb nivel politik e menaxherial t\u00eb partis\u00eb politike, n\u00eb strukturat p\u00ebrkat\u00ebse, n\u00eb deg\u00eb apo n\u00eb qend\u00ebr.<\/p>\n\n\n\n

Lidhur me k\u00ebt\u00eb, p\u00ebr t\u00eb rritur sensibilitetin politik e menaxherial t\u00eb partis\u00eb politike dhe strukturave t\u00eb saj, rekomandohet q\u00eb t\u00eb parashikohen procedura t\u00eb nevojshme<\/strong> t\u00eb cilat t\u00eb \u00e7ojn\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsit\u00eb respektive tek individ\u00eb funksionar\u00eb t\u00eb partis\u00eb, t\u00eb ngarkuar me mbikqyrje dhe sigurim t\u00eb zbatimit t\u00eb ligjit n\u00eb \u00e7do nivel t\u00eb struktur\u00ebs s\u00eb partis\u00eb n\u00eb raport me financat. Kjo n\u00eb vijim edhe t\u00eb parashikimeve t\u00eb b\u00ebra n\u00eb nenin 15 t\u00eb projekt-ligjit.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr sa m\u00eb sip\u00ebr, rekomandohet q\u00eb sanksionet t\u00eb parashikojn\u00eb gjoba plot\u00ebsuese t\u00eb cilat iu adresohen personave p\u00ebrgjegj\u00ebs konkret\u00eb t\u00eb strukturave drejtuese partiake<\/strong>, p\u00ebrpos se ndaj financierit t\u00eb partis\u00eb, sikurse parashihet n\u00eb g\u00ebrm\u00ebn \u201cg\u201d t\u00eb nenit 21 t\u00eb projekt-ligjit.<\/p>\n\n\n\n

     N\u00eb munges\u00eb, t\u00eb identifikimit t\u00eb k\u00ebtyre personave, gjoba t\u00eb aplikohet ndaj drejtuesit t\u00eb deg\u00ebs me t\u00eb cil\u00ebn lidhet shkelja ose me drejtuesin e vet\u00eb partis\u00eb politike<\/strong>, n\u00ebse nuk ka struktura t\u00eb tjera hierarkike t\u00eb drejtimit dhe mbajtjes s\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Neni 24 – P\u00ebrdorimi i teknologjis\u00eb s\u00eb informacionit<\/h5>\n\n\n\n

II.37. Pika 2 \u2013 Detyrimi p\u00ebr publikimin n\u00eb faqen e partis\u00eb<\/h2>\n\n\n\n

KRIIK vler\u00ebson se nuk \u00ebsht\u00eb e arsyeshme q\u00eb funksionalizimi i platform\u00ebs elektronike t\u00eb KQZ-s\u00eb t\u00eb \u00e7oj\u00eb n\u00eb eliminimin e detyrimit t\u00eb partive politike p\u00ebr raportim n\u00eb KQZ dhe publikim n\u00eb faqen e tyre t\u00eb internetit. T\u00eb dyja k\u00ebto forma publikimi duhet t\u00eb bashk\u00eb-ekzistojn\u00eb<\/strong>, pasi i sh\u00ebrbejn\u00eb niveleve t\u00eb ndryshme t\u00eb transparenc\u00ebs dhe aksesit publik. P\u00ebr rrjedhoj\u00eb, neni 24, pika 2 duhet t\u00eb riformulohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb publikimi n\u00eb platform\u00ebn e KQZ-s\u00eb t\u00eb mos z\u00ebvend\u00ebsoj\u00eb, por t\u00eb plot\u00ebsoj\u00eb detyrimin e vet\u00eb partis\u00eb p\u00ebr publikim aktiv<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

II.38. Pika 2 \u2013 Detyrimi p\u00ebr arshivimin n\u00eb hardcopy t\u00eb raporteve<\/h2>\n\n\n\n

Gjithashtu, funksionaliteti i platform\u00ebs online, nuk duhet t\u00eb zhb\u00ebj\u00eb ruajtjen n\u00eb hardcopy t\u00eb raporteve, me firm\u00eb e vul\u00eb, si kopje n\u00eb arshiv\u00ebn e institucionit t\u00eb KQZ-s\u00eb, kopje q\u00eb mund t\u00eb gjenerohet nga printimi prej sistemit me vul\u00eb dixhitale n\u00eb formatet .pdf apo excel. R\u00ebnd\u00ebsia dhe ndjeshm\u00ebria ndaj p\u00ebrmbajtjes s\u00eb raporteve t\u00eb detajuara t\u00eb aktivitetit financiar t\u00eb partive politike, paraqesin domosdoshm\u00ebrin\u00eb e ruajtjes s\u00eb kopjeve t\u00eb printuara n\u00eb let\u00ebr n\u00eb arshiv\u00ebn e KQZ-s\u00eb,<\/strong> pavar\u00ebsisht siguris\u00eb dhe disponibilitetit q\u00eb mund t\u00eb ofroj\u00eb n\u00eb dukje apo n\u00eb realitet platforma elektronike e KQZ-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Kodi Zgjedhor parashikon se shpenzim fushate \u00ebsht\u00eb \u00e7do shpenzimi i kryer nga partia politike p\u00ebr q\u00ebllime t\u00eb fushat\u00ebs, pavar\u00ebsisht koh\u00ebs se kur \u00ebsht\u00eb kryer ai shpenzim. Praktika ka treguar q\u00eb partit\u00eb deklarojn\u00eb n\u00eb Raportet e Vetdeklarimit p\u00ebr fushat\u00ebn zgjedhore t\u00eb gjitha t\u00eb ardhurat dhe shpenzimet e kryera nga dekretimi i dat\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve deri n\u00eb di\u00ebn e zgjedhjeve. N\u00eb k\u00ebto raporte, pergjithesisht, futen t\u00eb gjitha shpenzimet e b\u00ebra nga partia duke p\u00ebrfshir\u00eb k\u00ebtu edhe ato z\u00ebra, t\u00eb cilat n\u00eb periudha t\u00eb tjera jo-zgjedhore, jan\u00eb shpenzime apo t\u00eb ardhura normale t\u00eb partis\u00eb, pra q\u00eb lidhen me aktivitetin financiar t\u00eb zakonsh\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n

Kjo situat\u00eb k\u00ebrkon detyrimisht qart\u00ebsim dhe koherenc\u00eb mes parashikimeve ligjore, dhe mbi t\u00eb gjitha, n\u00eb gjykimin e KRIIK, p\u00ebrfshirjen n\u00eb raportin vjetor t\u00eb partis\u00eb politike edhe t\u00eb raportit t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore t\u00eb detajuar n\u00eb z\u00ebra, n\u00eb rastin e vitit zgjedhor, dhe jo si nj\u00eb z\u00eb i vet\u00ebm n\u00eb bllok.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> P\u00ebr ilustrim, ndalimi i t\u00ebrthort\u00eb i reklam\u00ebs\/fushat\u00ebs nga pal\u00eb t\u00eb treta del nga disa dispozita t\u00eb lexuara bashk\u00eb t\u00eb Kodit Zgjedhor: neni 2, pikat 28 dhe 31 e lidhin si shpenzimin e fushat\u00ebs, ashtu edhe materialet propaganduese statike, vet\u00ebm me subjektin zgjedhor (\u201cshpenzimet e b\u00ebra nga ose n\u00eb em\u00ebr t\u00eb nj\u00eb subjekti zgjedhor\u201d; \u201cmaterialet q\u00eb i sh\u00ebrbejn\u00eb subjektit zgjedhor\u201d); neni 79, pikat 2\u20135 lejon posterat vet\u00ebm pran\u00eb zyr\u00ebs s\u00eb \u201cpartis\u00eb politike apo subjektit zgjedhor p\u00ebrkat\u00ebs\u201d, k\u00ebrkon q\u00eb \u00e7do material t\u00eb mbaj\u00eb sh\u00ebnimin \u201cProdhuar n\u00ebn p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb ligjore t\u00eb…\u201d me emrin e subjektit zgjedhor, dhe urdh\u00ebron heqjen e materialeve t\u00eb vendosura n\u00eb kund\u00ebrshtim me k\u00ebto kushte; neni 80, pika 1 dhe neni 83, pika 1 e rezervojn\u00eb minutazhin falas n\u00eb median publike p\u00ebr partit\u00eb e regjistruara dhe KQZ-n\u00eb; nd\u00ebrsa neni 84, pika 4, \u00ebsht\u00eb dispozita m\u00eb e qart\u00eb, pasi parashikon se \u201cvet\u00ebm subjektet zgjedhore t\u00eb regjistruara p\u00ebr zgjedhje kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb transmetojn\u00eb reklama politike\u201d dhe se reklama duhet t\u00eb \u201cidentifikoj\u00eb qart\u00eb subjektin porosit\u00ebs\u201d. Nga leximi i kombinuar i k\u00ebtyre normave rezulton se publiciteti politik gjat\u00eb fushat\u00ebs lejohet vet\u00ebm kur lidhet juridikisht me nj\u00eb subjekt zgjedhor t\u00eb regjistruar, \u00e7ka p\u00ebrjashton n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb n\u00ebnkuptuar reklam\u00ebn e pavarur nga pal\u00eb t\u00eb treta.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> Open Government Partnership, Open Government Declaration, n\u00eb: https:\/\/www.opengovpartnership.org\/how-we-work\/joining-ogp\/open-government-declaration\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> Problematika e deklarimit t\u00eb kuotave, nj\u00eb vit me zero lek\u00eb dhe vitin tjet\u00ebr miliona lek\u00eb, \u00ebsht\u00eb nj\u00eb problematik\u00eb madhore. Ky z\u00eb p\u00ebrher\u00eb \u00ebsht\u00eb deklaruar pa asnj\u00eb specifikim shtes\u00eb dhe pa asnj\u00eb mund\u00ebsi verifikimi konkret. Kjo shum\u00eb e konsiderueshme shpesh transferohet n\u00eb llogarin\u00eb e partis\u00eb p\u00ebr fushat\u00eb pa patur asnj\u00eb mund\u00ebsi kontrolli apo verifikimi. Shpesh \u00ebsht\u00eb konstatuar se vlera e kuotave nuk ka qen\u00eb n\u00eb koherenc\u00eb me parashikimet e p\u00ebrcaktuara n\u00eb statutet p\u00ebrkat\u00ebse apo numrin e an\u00ebtar\u00ebsis\u00eb t\u00eb b\u00ebr\u00eb publik, kur ka patur ndonj\u00eb deklarat\u00eb t\u00eb till\u00eb.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Shkarko Rekomandimin n\u00eb pdf T\u00eb nderuar An\u00ebtar\u00eb t\u00eb Komisionit t\u00eb Posa\u00e7\u00ebm Parlamentar p\u00ebr Realizimin e Reform\u00ebs Zgjedhore! N\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb k\u00ebrkes\u00ebs suaj, paraqiten m\u00eb posht\u00eb rekomandimet e KRIIK lidhur me projektligjin “P\u00ebr financimin e partive politike”.      N\u00eb parantez\u00eb, KRIIK sjell n\u00eb v\u00ebmendjen tuaj se ky ligj nevojitet t\u00eb jet\u00eb sa vizionar aq edhe efikas…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[158,192],"tags":[],"class_list":["post-3373","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-raporte-zgjedhje23","category-zgjedhje-2025"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3373","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3373"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3373\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3374,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3373\/revisions\/3374"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3373"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3373"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3373"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}