{"id":3292,"date":"2025-05-12T14:03:13","date_gmt":"2025-05-12T12:03:13","guid":{"rendered":"https:\/\/kriik.al\/home\/?p=3292"},"modified":"2025-05-12T14:22:36","modified_gmt":"2025-05-12T12:22:36","slug":"zgjedhjet-per-kuvendin-e-shqiperise-11-maj-2025-deklarata-e-gjetjeve-dhe-konkluzioneve-paraprake","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kriik.al\/home\/2025\/05\/12\/zgjedhjet-per-kuvendin-e-shqiperise-11-maj-2025-deklarata-e-gjetjeve-dhe-konkluzioneve-paraprake\/","title":{"rendered":"ZGJEDHJET P\u00cbR KUVENDIN E SHQIP\u00cbRIS\u00cb, 11 MAJ 2025 \u2013 DEKLARATA E GJETJEVE DHE KONKLUZIONEVE PARAPRAKE"},"content":{"rendered":"\n
\n\n\n\n

Shkarko Deklarat\u00ebn<\/a> n\u00eb pdf<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Konkluzione paraprake<\/p>\n\n\n\n

Koalicioni p\u00ebr Reforma, Integrim dhe Institucione t\u00eb Konsoliduara (KRIIK) monitoroi pjes\u00ebrisht procesin e Zgjedhjeve Parlamentare t\u00eb 11 majit 2025, n\u00eb vazhdim\u00ebsi t\u00eb angazhimit prej m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekade n\u00eb mbrojtje t\u00eb integritetit t\u00eb procesit zgjedhor dhe forcimin e standardeve p\u00ebr zgjedhje demokratike.<\/p>\n\n\n\n

Zgjedhjet u mbajt\u00ebn n\u00eb nj\u00eb kontekst politik t\u00eb karakterizuar nga polarizimi i thell\u00eb dhe mosbesim i nd\u00ebrsjell\u00eb midis partive politike. Konflikti politik \u00ebsht\u00eb manifestuar vazhdimisht q\u00eb nga zgjedhjet parlamentare t\u00eb vitit 2021, p\u00ebrfshir\u00eb p\u00ebrplasjet e dhunshme n\u00eb Kuvend n\u00eb fund t\u00eb 2023 dhe p\u00ebrjashtimin e vazhduesh\u00ebm t\u00eb deputet\u00ebve t\u00eb opozit\u00ebs nga seancat parlamentare.<\/p>\n\n\n\n

Reforma zgjedhore q\u00eb zgjati mbi dy vjet e gjysm\u00eb d\u00ebshtoi t\u00eb sillte ndryshime dometh\u00ebn\u00ebse n\u00eb kuadrin ligjor zgjedhor, duke u karakterizuar nga mungesa e transparenc\u00ebs, zvarritje dhe bllokim. KRIIK vler\u00ebson se ky d\u00ebshtim \u00ebsht\u00eb rezultat i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i munges\u00ebs s\u00eb vullnetit politik p\u00ebr ndryshime t\u00eb qen\u00ebsishme, dialog dhe kompromis nga partit\u00eb kryesore politike.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb korrik 2024, Kuvendi miratoi disa ndryshime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, por minimaliste n\u00eb Kodin Zgjedhor, pa iu n\u00ebnshtruar procesit ligjor t\u00eb konsultimit publik. Disa nga k\u00ebto ndryshime vler\u00ebsohen pozitive, ve\u00e7an\u00ebrisht eliminimi i pragut p\u00ebr kandidat\u00ebt e pavarur, ndalimi i kandidimit t\u00eb lider\u00ebve partiak\u00eb n\u00eb disa qarqe dhe specifikimet p\u00ebr vot\u00ebn nga jasht\u00eb. N\u00eb shkurt 2025, Kodi Zgjedhor u ndryshua s\u00ebrish p\u00ebr t\u00eb garantuar koh\u00eb t\u00eb mjaftueshme q\u00eb votat nga jasht\u00eb t\u00eb mb\u00ebrrinin n\u00eb koh\u00eb. Ndryshimet e minut\u00ebs s\u00eb fundit d\u00ebmtuan stabilitetin dhe parashikueshm\u00ebrin\u00eb e kuadrit ligjor.<\/p>\n\n\n\n

Kuadri ligjor n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi mund t\u00eb garantoj\u00eb zgjedhje demokratike n\u00ebse implementohet plot\u00ebsisht. Megjithat\u00eb, mbeten t\u00eb paadresuara \u00e7\u00ebshtje si parandalimi i p\u00ebrdorimit t\u00eb burimeve shtet\u00ebrore, shitblerja e vot\u00ebs, intimidimi i zgjedh\u00ebsve, garantimi i fsheht\u00ebsis\u00eb s\u00eb votimit, depolitizimi i administrat\u00ebs zgjedhore dhe transparenca e financimit t\u00eb fushat\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n

Komisioni Rregullator tregoi nj\u00eb qasje t\u00eb ndikuar nga agjenda e partive politike, nd\u00ebrsa Komisioni i Ankesave dhe Sanksioneve (KAS) pati nj\u00eb qasje pasive dhe shmang\u00ebse, duke u fokusuar n\u00eb germ\u00ebn e ligjit dhe anashkaluar frym\u00ebn dhe parimet themelore. Komisioneri Shtet\u00ebror i Zgjedhjeve dhe administrata administruan me profesionaliz\u00ebm aspektet teknike t\u00eb procesit, por nuk treguan angazhim n\u00eb ndjekjen e element\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb n\u00ebn p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e KQZ-s\u00eb, ve\u00e7an\u00ebrisht duke qen\u00eb tolerant ndaj abuzimit me burimet shtet\u00ebrore.<\/p>\n\n\n\n

Ministria e Brendshme raportoi rreth 3.7 milion votues t\u00eb regjistruar, p\u00ebrfshir\u00eb 246 mij\u00eb jasht\u00eb vendit. Kontrolli i listave u leht\u00ebsua p\u00ebrmes nj\u00eb platforme online, por KQZ nuk mori n\u00eb shqyrtim publikisht raportet e audit\u00ebve teknicien\u00eb. Njoftimi me shkrim i zgjedh\u00ebsve mbeti i paplot\u00ebsuar nga Bashkit\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrgatitjet teknike p\u00ebr votimin e diaspor\u00ebs, regjistrimin e votuesve dhe edukimin zgjedhor u zhvilluan sipas planifikimit, me vonesa t\u00eb cilat mund t\u00eb konsiderohen t\u00eb justifikueshme duke pasur parasysh kompleksitetin e procesit dhe faktin se ai po aplikohej p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb. KRIIK vler\u00ebson se pavar\u00ebsisht sfidave q\u00eb shoq\u00ebruan k\u00ebt\u00eb implementim t\u00eb par\u00eb, procesi i votimit t\u00eb diaspor\u00ebs u realizua me eficienc\u00eb, transparenc\u00eb dhe profesionaliz\u00ebm nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve. Shkalla e lart\u00eb e refuzimeve gjat\u00eb regjistrimit ngre pik\u00ebpyetje p\u00ebr efektivitetin e parashikimeve ligjore p\u00ebr votimin nga jasht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Kuadri i rishikuar ligjor ndaloi kandidimin n\u00eb shum\u00eb zona zgjedhore p\u00ebr drejtuesit e partive dhe eliminoi pragun p\u00ebr kandidat\u00ebt e pavarur. Sistemi i ri i listave (1\/3 list\u00eb e mbyllur, 2\/3 me vota preferenciale) \u00ebsht\u00eb nj\u00eb hap p\u00ebrpara, por ende i jep liderit t\u00eb partis\u00eb kontroll t\u00eb konsideruesh\u00ebm mbi renditjen p\u00ebrfundimtare, sidomos p\u00ebr vendet e sigurta. Gjat\u00eb procesit t\u00eb regjistrimit, KQZ tejkaloi procedurat ligjore, duke lejuar partit\u00eb t\u00eb b\u00ebnin edhe ndryshime n\u00eb listat e kandidat\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n

Mungesa e p\u00ebrkufizimit t\u00eb qart\u00eb se \u00e7far\u00eb p\u00ebrb\u00ebn fushat\u00eb zgjedhore dhe mungesa e ndalimit t\u00eb paekuivok t\u00eb fushat\u00ebs para fillimit zyrtar lejoi subjektet zgjedhore t\u00eb anashkalonin dispozitat ligjore, pa pasur asnj\u00eb veprim nga institucionet p\u00ebrgjegj\u00ebse. Fushata u zhvillua n\u00eb klim\u00eb polarizimi t\u00eb thell\u00eb, me retorik\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr, sulme personale dhe munges\u00eb debati p\u00ebrmbajt\u00ebsor p\u00ebr politikat publike. Pretendimet p\u00ebr korrupsion t\u00eb zgjedh\u00ebsve dhe blerje vote ishin t\u00eb shumta, ashtu si tensionet midis simpatizant\u00ebve.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrdorimi i burimeve shtet\u00ebrore, p\u00ebrzierja e aktivitetit institucional me at\u00eb politik, miratimi i akteve t\u00eb ndaluara nga Kodi Zgjedhor dhe p\u00ebrdorimi i faqeve zyrtare t\u00eb institucioneve p\u00ebr q\u00ebllime politike ishin gjer\u00ebsisht t\u00eb pranishme, nd\u00ebrsa KQZ tregoi qasje joaktive n\u00eb adresimin e k\u00ebtyre problematikave.<\/p>\n\n\n\n

Ndryshimet ligjore t\u00eb shkurtit 2025 eliminuan p\u00ebrfshirjen e shpenzimeve t\u00eb kandidat\u00ebve n\u00eb totalin q\u00eb nj\u00eb subjekt zgjedhor mund t\u00eb shpenzoj\u00eb, duke l\u00ebn\u00eb de facto pa tavan mas\u00ebn e shpenzimeve p\u00ebr kandidat\u00ebt partiak\u00eb dhe krijuar pabarazi t\u00eb theksuar n\u00eb favor t\u00eb tyre krahasuar me kandidat\u00ebt e pavarur. Financimi i fushat\u00ebs vazhdoi t\u00eb paraqes\u00eb probleme transparence p\u00ebr shkak t\u00eb munges\u00ebs s\u00eb raportimit t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebm dhe mekanizmave efektiv\u00eb monitorimi.<\/p>\n\n\n\n

Monitorimi i mbulimit mediatik nga AMA tregoi mbizot\u00ebrim t\u00eb qart\u00eb t\u00eb dy partive kryesore (PS dhe PD) n\u00eb media, nd\u00ebrsa partit\u00eb e tjera pat\u00ebn mbulim minimal. Problematik mbetet fakti q\u00eb Autoriteti i Mediave Audiovizive (AMA) zhvillon vet\u00ebm monitorim sasior, jo cil\u00ebsor t\u00eb mbulimit mediatik.<\/p>\n\n\n\n

Nga 194 denoncime t\u00eb depozituara n\u00eb KQZ, Komisioneri Shtet\u00ebror i Zgjedhjeve propozoi sanksione vet\u00ebm p\u00ebr kat\u00ebr raste, nga t\u00eb cilat KAS vendosi sanksione administrative vet\u00ebm p\u00ebr dy.<\/p>\n\n\n\n

Dita e zgjedhjeve ishte p\u00ebrgjith\u00ebsisht e qet\u00eb, por me incidente sporadike ku u p\u00ebrfshin\u00eb edhe zyrtar\u00eb t\u00eb lart\u00eb politik\u00eb. Problematika kryesore mbeti prania e personave t\u00eb paautorizuar pran\u00eb qendrave t\u00eb votimit, duke vazhduar praktik\u00ebn e patronazhimit, kontrollit dhe drejtimit t\u00eb zgjedh\u00ebsve dhe c\u00ebnimit t\u00eb fsheht\u00ebsis\u00eb s\u00eb vot\u00ebs. Megjith\u00ebse teknikalitetet e votimit u respektuan n\u00eb shumic\u00ebn e qendrave t\u00eb votimit t\u00eb v\u00ebzhguara, ndjesia e survejimit nga patronazhimi politik konsiderohet se ndikoi n\u00eb lirin\u00eb reale t\u00eb zgjedh\u00ebsve.<\/p>\n\n\n\n

Gjetje paraprake<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Hyrje<\/h2>\n\n\n\n

Koalicioni p\u00ebr Reforma, Integrim dhe Institucione t\u00eb Konsoliduara (KRIIK), n\u00eb vazhdim\u00ebsi t\u00eb angazhimit prej m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekade n\u00eb mbrojtje t\u00eb integritetit t\u00eb procesit zgjedhor dhe forcimit t\u00eb standardeve p\u00ebr zgjedhje demokratike, monitoroi pjes\u00ebrisht procesin e Zgjedhjeve Parlamentare t\u00eb 11 majit 2025.<\/p>\n\n\n\n

KRIIK ndjek n\u00eb vijim\u00ebsi t\u00eb gjith\u00eb ciklin para dhe pas zgjedhor, si dhe periudhat mes cikleve zgjedhore, duke monitoruar dhe vler\u00ebsuar jo vet\u00ebm integritetin e zgjedhjeve, por edhe zhvillimet sistemike q\u00eb ndikojn\u00eb procesin demokratik n\u00eb t\u00ebr\u00ebsi. P\u00ebrpos ndjekjes s\u00eb procesit zgjedhor gjat\u00eb zhvillimit t\u00eb tij, KRIIK ndjek n\u00eb vijim\u00ebsi situat\u00ebn mes proceseve zgjedhore, \u00e7ka mund\u00ebson t\u00eb kuptuarin m\u00eb t\u00eb plot\u00eb t\u00eb problemeve strukturore, dhe angazhohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb aktive p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e kuadrit ligjor dhe institucional, p\u00ebrmes advokimit dhe kontributit n\u00eb proceset reformuese t\u00eb kuadrit ligjor p\u00ebr zgjedhjet, apo nisma t\u00eb tjera p\u00ebr forcimin e demokracis\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Gjat\u00eb periudh\u00ebs parazgjedhore, nj\u00eb ekip ekspert\u00ebsh ndoq\u00ebn situat\u00ebn politiko-institucionale q\u00eb u parapriu zgjedhjeve, p\u00ebrgatitjet p\u00ebr procesin zgjedhor, administrimin e procesit nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ), me fokus t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb p\u00ebrdorimin e burimeve shtet\u00ebrore dhe ofiqit publik p\u00ebr avantazh elektoral dhe financimin e fushat\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrtej monitorimit dhe vler\u00ebsimit t\u00eb procesit, n\u00eb k\u00ebto zgjedhje KRIIK u angazhua n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ve\u00e7an\u00ebrisht aktive n\u00eb forcimin e kuadrit rregullator dyt\u00ebsor p\u00ebr zgjedhjet dhe implementimin e plot\u00eb dhe pa ekuivok t\u00eb dispozitave aktuale ligjore, duke paraqitur rekomandime t\u00eb detajuara p\u00ebr Komisionin Qendror t\u00eb Zgjedhjeve si dhe denoncime t\u00eb vazhdueshme p\u00ebr shkeljet e v\u00ebrejtura n\u00eb p\u00ebrdorimin e burimeve shtet\u00ebrore dhe ofiqit publik p\u00ebr avantazh elektoral. Fokusi i ve\u00e7ant\u00eb i k\u00ebsaj nd\u00ebrhyrjeje ishte kontributi p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e kuadrit normativ p\u00ebr parandalimin e presionit ndaj zgjedh\u00ebsve dhe dhunimin e fsheht\u00ebsis\u00eb s\u00eb vot\u00ebs gjat\u00eb dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve nga strukturat e patronazhit dhe kontrollit t\u00eb vot\u00ebs, ndalimi i p\u00ebrdorimit t\u00eb burimeve shtet\u00ebrore dhe ofiqit publik p\u00ebr avantazh elektoral, votimi i diaspor\u00ebs, dhe financimi i fushat\u00ebs. KRIIK ka investuar zyrtarisht KQZ-n\u00eb me 19 dokumente me rekomandime p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsimin e aspekteve teknike dhe procedurale t\u00eb procesit zgjedhor,[1]<\/a> p\u00ebrpos rekomandimeve t\u00eb vijueshme verbale me administrat\u00ebn apo trupat drejtuese t\u00eb KQZ-s\u00eb, depozitoi 31 denoncime,[2]<\/a> publikoi gjasht\u00eb deklarata[3]<\/a> dhe nj\u00eb Q\u00ebndrim Publik[4]<\/a> p\u00ebr aspekte t\u00eb ndryshme t\u00eb procesit zgjedhor.<\/p>\n\n\n\n

Dit\u00ebn e zgjedhjeve KRIIK angazhoi 38 v\u00ebzhgues t\u00eb cil\u00ebt vullnetarisht monitoruan disa element\u00eb t\u00eb votimit, me fokus t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb plot\u00ebsimin e kritereve p\u00ebr votim t\u00eb fsheht\u00eb, t\u00eb lir\u00eb nga intimidimi dhe t\u00eb qet\u00eb n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb qendrave t\u00eb votimit. V\u00ebzhguesit raportuan n\u00eb koh\u00eb reale p\u00ebr zhvillimin e procesit, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe parregullsit\u00eb e v\u00ebrejtura. KRIIK do t\u00eb vazhdoj\u00eb monitorimin e procesit pas-zgjedhor, p\u00ebrfshir\u00eb ankesat dhe apelimet e mundshme; shpalljen e rezultateve p\u00ebrfundimtare; situat\u00ebn politike dhe institucionale pas zgjedhjeve; k\u00ebqyrjen e materialeve zgjedhore dhe kutive t\u00eb votimit, q\u00eb do t\u00eb kryhet nga KQZ-ja disa muaj pas zgjedhjeve; vet\u00ebraportimin e t\u00eb ardhurave dhe shpenzimeve t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore nga subjektet zgjedhore, si dhe auditimin e kontrollin e financave t\u00eb fushat\u00ebs nga KQZ-ja.<\/p>\n\n\n\n

Kjo deklarat\u00eb paraprake paraqet gjetjet kryesore dhe vler\u00ebsimin paraprak t\u00eb KRIIK mbi integritetin e procesit zgjedhor. Nj\u00eb raport m\u00eb i plot\u00eb mbi gjetjet e evidentuara do t\u00eb publikohet n\u00eb vijim.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/a>Konteksti politik dhe institucional<\/h2>\n\n\n\n

Zgjedhjet u mbajt\u00ebn n\u00eb nj\u00eb sfond politik t\u00eb karakterizuar nga polarizimi i thell\u00eb politik dhe mosbesim i nd\u00ebrsjell\u00eb i partive politike ndaj nj\u00ebra tjetr\u00ebs. Nd\u00ebrsa ky tension ishte m\u00eb i duksh\u00ebm n\u00eb marr\u00ebdh\u00ebnien mes dy partive kryesore, Partis\u00eb Socialiste (PS) dhe Partis\u00eb Demokratike (PD), ai u shfaq edhe nga partit\u00eb e tjera q\u00eb mor\u00ebn pjes\u00eb n\u00eb procesin zgjedhor. Konfliktualiteti politik \u00ebsht\u00eb manifestuar n\u00eb vijim\u00ebsi, prej zgjedhjeve t\u00eb fundit parlamentare t\u00eb vitit 2021, p\u00ebrfshir\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet p\u00ebrplasjeve t\u00eb dhunshme n\u00eb Kuvend n\u00eb fund t\u00eb vitit 2023 dhe p\u00ebrjashtimin e vazhduesh\u00ebm t\u00eb deputet\u00ebve t\u00eb opozit\u00ebs nga seancat parlamentare.<\/p>\n\n\n\n

Kjo situat\u00eb, nd\u00ebr t\u00eb tjer\u00eb faktor\u00eb, d\u00ebmtoi ndjesh\u00ebm klim\u00ebn e bashk\u00ebpunimit politik t\u00eb nevojsh\u00ebm p\u00ebr konsensusin e domosdosh\u00ebm p\u00ebr reformimin e kuadrit ligjor p\u00ebr zgjedhjet. Procesi, i cili zgjati mbi dy vjet e gjysm\u00eb dhe d\u00ebshtoi t\u00eb sillte ndryshime dometh\u00ebn\u00ebse n\u00eb kuadrin ligjor, u karakterizua gjithashtu nga mungesa e transparenc\u00ebs, zvarritje t\u00eb q\u00ebllimshme dhe bllokim. KRIIK vler\u00ebson se d\u00ebshtimi i reformimit t\u00eb kuadrit ligjor p\u00ebr zgjedhjet \u00ebsht\u00eb rezultat i drejtp\u00ebrdrejt\u00eb i munges\u00ebs s\u00eb vullnetit politik p\u00ebr ndryshime t\u00eb qen\u00ebsishme n\u00eb kuadrin ligjor p\u00ebr zgjedhjet, dialog dhe kompromis t\u00eb hapur, dhe i vendosjes s\u00eb interesave t\u00eb ngushta partiake nga ana e partive politike kryesore (PS dhe PD) mbi interesin publik.[5]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Partia Socialiste, n\u00eb pushtet q\u00eb nga viti 2013, konsiderohet se ka konsoliduar kontrollin mbi institucionet kryesore vendimmarr\u00ebse. Kjo dominanc\u00eb afatgjat\u00eb ngre shqet\u00ebsime lidhur me mund\u00ebsin\u00eb e politizimit t\u00eb institucioneve shtet\u00ebrore dhe p\u00ebrdorimin e burimeve publike p\u00ebr avantazh elektoral.  Nd\u00ebrkoh\u00eb, Partia Demokratike ka p\u00ebrjetuar ndarje dhe konflikte t\u00eb brendshme, t\u00eb cilat nis\u00ebn menj\u00ebher\u00eb pas zgjedhjeve parlamentare t\u00eb vitit 2021 dhe kulmuan n\u00eb largimin e liderit t\u00eb partis\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, z. Lulzim Basha dhe rikthimin n\u00eb krye t\u00eb PD-s\u00eb t\u00eb z. Sali Berisha. K\u00ebto konflikte kontribuan n\u00eb fragmentimin e opozit\u00ebs dhe kufizuan efektivitetin e saj si balancues i pushtetit qeveris\u00ebs. N\u00eb k\u00ebto zgjedhje p\u00ebrb\u00ebn risi pjes\u00ebmarrja e partive t\u00eb reja politike, t\u00eb cilat operuan kryesisht n\u00eb nj\u00eb mjedis politik jo mb\u00ebshtet\u00ebs dhe me nj\u00eb s\u00ebr\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsish q\u00eb rrjedhin nga parashikimet apo keqzbatimi i kuadrit ligjor.<\/p>\n\n\n\n

Presidenti i Republik\u00ebs luajti nj\u00eb rol formal n\u00eb procesin zgjedhor, duke dekretuar dat\u00ebn e zgjedhjeve n\u00eb limit t\u00eb afateve zgjedhore, pas konsultimeve me PS dhe KQZ, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb opozita refuzoi t\u00eb p\u00ebrfshihej n\u00eb k\u00ebto konsultime. KRIIK vler\u00ebsoi se kjo vones\u00eb e vendosi n\u00ebn nj\u00eb stres t\u00eb panevojsh\u00ebm procesin p\u00ebrgatitor dhe at\u00eb ligjzbatues p\u00ebr zgjedhjet e 11 majit.[6]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

Procesi zgjedhor i 11 majit 2025 merr nj\u00eb r\u00ebnd\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb kontekstin e procesit drejt integrimit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb Bashkimin Europian, duke qen\u00eb se standardet demokratike n\u00eb zgjedhje p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb nj\u00eb nga kriteret kryesore t\u00eb vler\u00ebsimit. N\u00eb tetor 2024, Shqip\u00ebria hapi negociatat p\u00ebr grupkapitullin 1 “Themelet” dhe q\u00eb at\u00ebher\u00eb ka hapur negociatat edhe p\u00ebr dy t\u00eb tjer\u00eb. KRIIK ka theksuar n\u00eb vijim\u00ebsi nevoj\u00ebn p\u00ebr p\u00ebrmir\u00ebsime substanciale n\u00eb procesin zgjedhor p\u00ebr t\u00eb arritur standarde t\u00eb plota demokratike, ve\u00e7an\u00ebrisht n\u00eb kontekstin e integrimit Europian t\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/a>Kuadri ligjor dhe sistemi zgjedhor<\/h2>\n\n\n\n

Kuadri ligjor<\/em><\/h3>\n\n\n\n

N\u00eb korrik 2024, Kuvendi i Shqip\u00ebris\u00eb miratoi disa ndryshime t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme, por minimaliste n\u00eb Kodin Zgjedhor, pas dy vjet\u00ebsh e gjysm\u00eb tentativash t\u00eb d\u00ebshtuara p\u00ebr t\u00eb kryer nj\u00eb reform\u00eb zgjedhore t\u00eb plot\u00eb e gjith\u00ebp\u00ebrfshir\u00ebse.[7]<\/a>  Miratimi i k\u00ebtyre ndryshimeve u realizua me 106 vota pro (nga Partia Socialiste dhe nj\u00eb pjes\u00eb e deputet\u00ebve t\u00eb Partis\u00eb Demokratike) dhe 2 vota kund\u00ebr, duke treguar nj\u00eb konsensus t\u00eb pjessh\u00ebm politik.<\/p>\n\n\n\n

Ndryshimet ligjore t\u00eb aprovuara plot\u00ebsonin detyrimin e Kuvendit p\u00ebr t\u00eb zbatuar tre vendime t\u00eb Gjykat\u00ebs Kushtetuese n\u00eb lidhje me zgjedhjet: plot\u00ebsimin e Kodit Zgjedhor p\u00ebr t\u00eb mund\u00ebsuar votimin e qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb vendit,[8]<\/sup><\/a> ndryshimin e formul\u00ebs s\u00eb pragut elektoral q\u00eb kandidat\u00eb brenda listave t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb rirenditje nga votat parap\u00eblqyese,[9]<\/sup><\/a> dhe pragun ligjor p\u00ebr kandidat\u00ebt e pavarur.[10]<\/sup><\/a> K\u00ebto ndryshime nuk iu n\u00ebnshtruan procesit ligjor t\u00eb konsultimit publik dhe asnj\u00eb lloj transparence mbi draftet e p\u00ebrgatitura. Ato vet\u00ebm u diskutuan n\u00eb Komisionin Parlamentar p\u00ebr \u00c7\u00ebshtjet Ligjore m\u00eb 24 korrik dhe u miratuan n\u00eb seanc\u00ebn e fundit t\u00eb sesionit parlamentar, m\u00eb 26 korrik, ku p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb t\u00eb gjitha partive pranuan d\u00ebshtimin e reform\u00ebs zgjedhore.<\/p>\n\n\n\n

Ligji nr. 81\/2024, q\u00eb amendoi Kodin Zgjedhor, detajoi rregullat p\u00ebr votimin nga jasht\u00eb vendit, duke specifikuar detyrimet e KQZ-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb organizuar votimin me post\u00eb dhe hartimin e list\u00ebs s\u00eb zgjedh\u00ebsve nga jasht\u00eb vendit; p\u00ebrcaktoi detyrimin e subjekteve zgjedhore p\u00ebr t\u00eb dor\u00ebzuar dy lista kandidat\u00ebsh, nj\u00eb me renditje fikse (1\/3 e totalit) dhe nj\u00eb p\u00ebr votimin parap\u00eblqyes (2\/3 e totalit); si dhe eliminoi pragun ligjor prej 1 p\u00ebrqind n\u00eb shkall\u00eb vendi p\u00ebr kandidat\u00ebt e pavarur. Nj\u00eb ndryshim tjet\u00ebr i r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm ligjor, i cili nuk u p\u00ebrmend asnj\u00ebher\u00eb n\u00eb diskutimet publike dhe as ato ne Komisionin e Ligjeve, ishte mandatimi i t\u00eb pes\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb KAS me nj\u00eb mandat t\u00eb plot\u00eb 9-vje\u00e7ar, duke shfuqizuar nenin q\u00eb parashikonte rip\u00ebrt\u00ebritjen e tij me tre an\u00ebtar\u00eb t\u00eb rinj.[11]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Disa nga ndryshimet e korrikut 2024 vler\u00ebsohen si pozitive, dhe n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb eliminimi i pragut ligjor elektoral p\u00ebr kandidat\u00ebt e pavarur, eliminimi i kandidimit t\u00eb lider\u00ebve partiak\u00eb n\u00eb disa qarqe dhe specifikimet konkrete n\u00eb lidhje me vot\u00ebn nga jasht\u00eb vendit t\u00eb cilat hap\u00ebn rrug\u00ebn p\u00ebr realizimin n\u00eb praktik\u00eb t\u00eb k\u00ebsaj t\u00eb drejte, t\u00eb njohur de jure prej vitit 2020, por t\u00eb pazbatueshme n\u00eb praktik\u00eb. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb vler\u00ebsohet se parashikimi i b\u00ebr\u00eb p\u00ebr 2 listat e kandidat\u00ebve, n\u00eb kund\u00ebrshtim me frym\u00ebn e Kushtetut\u00ebs, favorizon rritjen e numrit t\u00eb kandidat\u00ebve n\u00eb list\u00ebn e mbyllur dhe defavorizon ata n\u00eb list\u00ebn e hapur, duke rritur artificialisht numrin e tyre, shp\u00ebrndar\u00eb votat mb\u00ebshtet\u00ebse t\u00eb subjektit politik e rritur artificialisht edhe m\u00eb shum\u00eb mb\u00ebshtetjen p\u00ebr subjektin zgjedhor.[12]<\/a><\/p>\n\n\n\n

N\u00eb shkurt 2025 Kodi Zgjedhor u ndryshua s\u00ebrish me Ligjin nr. 10\/2025, me synimin kryesor ndryshimin e disa afateve ligjore p\u00ebr t\u00eb garantuar koh\u00eb t\u00eb mjaftueshme q\u00eb votat nga jasht\u00eb vendit t\u00eb mb\u00ebrrinin n\u00eb koh\u00eb.[13]<\/a> Ndryshimet e momentit t\u00eb fundit n\u00eb legjislacionin zgjedhor paraqesin nj\u00eb shqet\u00ebsim t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur dhe me pasoja negative p\u00ebr integritetin e procesit zgjedhor. Miratimi i ndryshimeve ligjore pran\u00eb dat\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve d\u00ebmton stabilitetin dhe parashikueshm\u00ebrin\u00eb e kuadrit ligjor, duke krijuar konfuzion p\u00ebr aktor\u00ebt politik\u00eb, administrat\u00ebn zgjedhore dhe qytetar\u00ebt.[14]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Ligji sh\u00ebnoi hapa prapa n\u00eb synimin e deklaruar n\u00eb qershor 2020 prej partive politike p\u00ebr t\u00eb depolitizuar administrat\u00ebn zgjedhore, pasi p\u00ebrcakton se an\u00ebtar\u00ebt e komisioneve t\u00eb posa\u00e7me p\u00ebr num\u00ebrimin dhe vler\u00ebsimin e votave nga jasht\u00eb duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb em\u00ebruar nga partit\u00eb politike, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb KQZ-ja kishte operuar deri n\u00eb at\u00eb moment n\u00ebn leximin e drejt\u00eb t\u00eb ligjit se personat q\u00eb do t\u00eb num\u00ebronin dhe vler\u00ebsonin votat nga jasht\u00eb do t\u00eb ishin apolitik\u00eb, nj\u00eb qasje e vler\u00ebsuar pozitivisht dhe e inkurajuar nga KRIIK. Po ashtu, ndryshimet ligjore rrit\u00ebn tavanin e shpenzimeve t\u00eb fushat\u00ebs p\u00ebr subjektet zgjedhore dhe e eliminuan at\u00eb totalisht p\u00ebr kandidat\u00ebt e regjistruar n\u00ebn sigl\u00ebn e nj\u00eb subjekti zgjedhor, por jo p\u00ebr kandidat\u00ebt e pavarur.[15]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Nd\u00ebrsa vler\u00ebsohet se kuadri ligjor n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi mund t\u00eb garantoj\u00eb zgjedhje n\u00eb p\u00ebrputhje me standardet demokratike, n\u00ebse implementohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb plot\u00eb dhe pa ekuivok, nj\u00eb num\u00ebr \u00e7\u00ebshtjesh mbeten t\u00eb paadresuara, si masat efektive p\u00ebr parandalimin e p\u00ebrdorimit t\u00eb burimeve shtet\u00ebrore dhe ofiqit publik p\u00ebr avantazh elektoral; adresimi efektiv i shitblerjes s\u00eb vot\u00ebs, intimidimit t\u00eb zgjedh\u00ebsve dhe garantimit t\u00eb fsheht\u00ebsis\u00eb s\u00eb votimit; depolitizimi i administrat\u00ebs zgjedhore (i cili \u00ebsht\u00eb edhe nj\u00eb detyrim q\u00eb rrjedh nga Marr\u00ebveshja Politike e 5 qershorit 2020); forcimi i efektivitetit t\u00eb rregullave p\u00ebr t\u00eb rritur transparenc\u00ebn dhe kontrollin n\u00eb lidhje me financimin e fushat\u00ebs zgjedhore, pabarazia e koh\u00ebs mediatike t\u00eb pasqyrimit t\u00eb fushat\u00ebs n\u00ebp\u00ebrmjet moskontrollit t\u00eb transmetimeve live, etj.<\/p>\n\n\n\n

Ndryshimet n\u00eb legjislacionin p\u00ebr mbrojtjen e t\u00eb dh\u00ebnave personale dhe udh\u00ebzimet e KQZ-s\u00eb p\u00ebr sigurin\u00eb e informacionit t\u00eb votuesve p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb zhvillime pozitive, por mbeten mjaft shqet\u00ebsime lidhur me mekanizmat e zbatimit dhe monitorimit t\u00eb k\u00ebtyre dispozitave, ve\u00e7an\u00ebrisht duke pasur parasysh rastet e shumta t\u00eb denoncuara n\u00eb vijim\u00ebsi, jo vet\u00ebm n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces zgjedhor, p\u00ebr keqp\u00ebrdorim t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb votuesve.<\/p>\n\n\n\n

Sistemi zgjedhor<\/em><\/h3>\n\n\n\n

140 deputet\u00ebt e Kuvendit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb zgjidhen sipas nj\u00eb sistemi proporcional n\u00eb 12 zona zgjedhore (q\u00eb u korrespondojn\u00eb 12 qarqeve). Q\u00eb nj\u00eb parti t\u00eb p\u00ebrfitoj\u00eb nga shp\u00ebrndarja e mandateve n\u00eb nj\u00eb zon\u00eb zgjedhore duhet t\u00eb marr\u00eb s\u00eb paku 1 p\u00ebrqind t\u00eb votave n\u00eb rang vendi. Numri i mandateve n\u00eb \u00e7do zon\u00eb zgjedhore p\u00ebrcaktohet nga KQZ-ja proporcionalisht me popullsin\u00eb e regjistruar. N\u00eb dat\u00eb 7 dhjetor 2024, Komisioni Rregullator p\u00ebrcaktoi numrin e mandateve p\u00ebr \u00e7do zon\u00eb zgjedhore p\u00ebr Zgjedhjet e 11 majit. N\u00eb krahasim me zgjedhjet parlamentare t\u00eb vitit 2021 Qarku Kor\u00e7\u00eb humbi nj\u00eb mandat dhe Qarkut Tiran\u00eb iu shtua nj\u00eb.  Mandatet mes subjekteve zgjedhore garuese ndahen sipas formul\u00ebs s\u00eb d\u2019Hondt.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7do subjekt zgjedhor depoziton n\u00eb KQZ p\u00ebr secil\u00ebn zon\u00eb dy lista kandidat\u00ebsh: nj\u00eb list\u00eb fikse t\u00eb renditur nga subjekti zgjedhor dhe nj\u00eb list\u00eb p\u00ebr votim parap\u00eblqyes. Mandatet mes kandidat\u00ebve ndahen fillimisht sipas rendit n\u00eb list\u00ebn fikse dhe, n\u00ebse subjekti zgjedhor ka fituar m\u00eb shum\u00eb mandate sesa numri i kandidat\u00ebve n\u00eb list\u00ebn fikse, pjesa e mbetur e mandateve u ndahet kandidat\u00ebve n\u00eb list\u00ebn e hapur, bazuar n\u00eb numrin e votave parap\u00eblqyese t\u00eb fituara nga secili kandidat.<\/p>\n\n\n\n

Ligji sanksionon nj\u00eb kuot\u00eb gjinore prej s\u00eb paku 30% n\u00eb listat e kandidat\u00ebve, n\u00eb \u00e7do tre kandidat\u00eb t\u00eb pakt\u00ebn nj\u00eb duhet t\u00eb jet\u00eb nga gjini e ndryshme. N\u00eb list\u00ebn fikse t\u00eb kandidat\u00ebve, nj\u00eb n\u00eb \u00e7do tre emra duhet t\u00eb jet\u00eb nga gjinia m\u00eb pak e p\u00ebrfaq\u00ebsuar; ky rregull zbatohet edhe pas num\u00ebrimit t\u00eb votave parap\u00eblqyese.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/a>Administrimi i Zgjedhjeve<\/h2>\n\n\n\n

Komisioni Qendror i Zgjedhjeve (KQZ) \u00ebsht\u00eb institucioni kryesor p\u00ebrgjegj\u00ebs p\u00ebr administrimin e procesit zgjedhor. KQZ i administroi aspektet teknike t\u00eb procesit profesionalisht dhe p\u00ebrgjith\u00ebsisht n\u00eb p\u00ebrputhje t\u00eb afateve ligjore. Nj\u00eb sfid\u00eb madhore ishte votimi nga jasht\u00eb vendit, i aplikuar p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb. KQZ-ja p\u00ebrgjith\u00ebsisht e administroi edhe k\u00ebt\u00eb aspekt t\u00eb procesit mir\u00eb, pavar\u00ebsisht vonesave n\u00eb miratimin akteve n\u00ebnligjore t\u00eb cilat, pavar\u00ebsisht se ligji parashikonte p\u00ebrmbylljen e tyre deri n\u00eb 15 n\u00ebntor 2024, me ndryshimet e b\u00ebra t\u00eb Kodit Zgjedhor u p\u00ebrmbyll\u00ebn n\u00eb 20 mars 2025. <\/p>\n\n\n\n

KQZ-ja p\u00ebrb\u00ebhet nga tre trupa drejtuese: Komisioneri Shtet\u00ebror i Zgjedhjeve dhe N\u00ebnkomisioneri Shtet\u00ebror i Zgjedhjeve; Komisioni Rregullator dhe Komisioni i Ankesave dhe Sanksioneve (KAS). Kjo arkitektur\u00eb synon nd\u00ebr t\u00eb tjera p\u00ebrmir\u00ebsimin e efikasitetit t\u00eb institucionit si dhe garantimin e pavar\u00ebsis\u00eb s\u00eb tij nga ndikimi politik. Megjithat\u00eb, KRIIK vler\u00ebson se Komisioni Rregullator tregoi p\u00ebrgjat\u00eb t\u00eb gjith\u00eb procesit nj\u00eb qasje t\u00eb ndikuar nga agjenda e partive politike, \u00e7ka ishte e dukshme n\u00eb diskutimet e an\u00ebtar\u00ebve dhe qasjet e tyre n\u00eb linj\u00eb me partit\u00eb politike q\u00eb i kan\u00eb propozuar, n\u00eb \u00e7\u00ebshtje ku partit\u00eb politike kishin nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb qart\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje ku partit\u00eb kishin q\u00ebndrim neutral p\u00ebrgjith\u00ebsisht u votua me konsensus.[16]<\/sup><\/a> Nga ana tjet\u00ebr, KAS tregoi p\u00ebrgjat\u00eb k\u00ebsaj faze t\u00eb procesi zgjedhor nj\u00eb qasje pasive dhe shmang\u00ebse, duke lexuar ngusht\u00eb apo transformuar interpretimin e g\u00ebrm\u00ebs s\u00eb ligjit dhe frym\u00ebn e tij, p\u00ebrfshir\u00eb parime themelore apo standarde nd\u00ebrkomb\u00ebtare.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrtej administrimit t\u00eb aspekteve teknike t\u00eb procesit, KRIIK vler\u00ebson se Komisioneri Shtet\u00ebror i Zgjedhjeve dhe administrata nuk pat\u00ebn t\u00eb nj\u00ebjtin nivel angazhimi n\u00eb ndjekjen e t\u00eb tjer\u00eb element\u00ebve t\u00eb procesit zgjedhor q\u00eb jan\u00eb n\u00ebn p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb e institucionit. K\u00ebto p\u00ebrfshijn\u00eb pasivitetin n\u00eb mbik\u00ebqyrjen e p\u00ebrgatitjes s\u00eb list\u00ebs s\u00eb zgjedh\u00ebsve ku vijoi praktika e mos konsiderimit dhe mos trajtimit t\u00eb raporteve t\u00eb audit\u00ebve teknicien\u00eb, monitorimin jo efektiv t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore prej monitoruesve t\u00eb kontraktuar nga KQZ-ja (t\u00eb cil\u00ebt kryen vet\u00ebm raportime p\u00ebr problematika minore, postera pa disclaimer dhe zyra zgjedhore m\u00eb pak se 300 metra nga qendra e votimit), nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb nuk raportuan asnj\u00eb problematik\u00eb q\u00eb lidhet me monitorimin e p\u00ebrdorimit t\u00eb burimeve shtet\u00ebrore, sjelljes s\u00eb administrat\u00ebs lokale n\u00eb fushat\u00ebn e elektorale, sjelljen e institucioneve n\u00eb nivel lokal, monitorim t\u00eb rrjeteve sociale, e t\u00eb tjera problematika, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb m\u00eb tep\u00ebr denoncime n\u00eb lidhje me k\u00ebto element\u00eb ka patur prej organizatave t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile. <\/p>\n\n\n\n

Aspekti m\u00eb problematik, ku KRIIK v\u00ebrejti munges\u00eb angazhimi t\u00eb qen\u00ebsish\u00ebm nga KQZ-ja \u00ebsht\u00eb qasja tolerante ndaj abuzimeve me burimet shtet\u00ebrore dhe ofiqit publik p\u00ebr avantazh elektoral, i cili n\u00eb k\u00ebto zgjedhje vijoi t\u00eb ishte nj\u00eb problematik\u00eb e theksuar.<\/p>\n\n\n\n

Gjithashtu, n\u00eb gjykimin e KRIIK \u00ebsht\u00eb shqet\u00ebsues q\u00ebndrimi i KAS n\u00eb raport me miratimin e ligjeve nga Kuvendi i Shqip\u00ebris\u00eb, t\u00eb cilat parashikojn\u00eb dh\u00ebnien e p\u00ebrfitimeve p\u00ebr kategori t\u00eb caktuara t\u00eb popullsis\u00eb, pra ishin haptas n\u00eb kund\u00ebrshtim me nenin 91 pika 4 t\u00eb Kodit Zgjedhor. Vendimmarrja e KAS, duke rr\u00ebzuar k\u00ebrkesat e Komisionerit p\u00ebr pezullimin e miratimit t\u00eb tyre nga Kuvendi i Shqip\u00ebris\u00eb, zhb\u00ebri nj\u00eb mekaniz\u00ebm shum\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm ndalues t\u00eb vendosur n\u00eb Kodin Zgjedhor n\u00eb procesin ligjformues favorizues e p\u00ebrfitues p\u00ebr kategori t\u00eb caktuara t\u00eb popullsis\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn e fundit dhe t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebm t\u00eb tranzicionit deri n\u00eb konstituimin e kuvendit t\u00eb ri dhe formimin e qeveris\u00eb s\u00eb re. <\/p>\n\n\n\n

KQZ-ja nd\u00ebrmori fushata informuese p\u00ebr regjistrimin e votuesve jasht\u00eb vendit dhe fushata edukuese p\u00ebr votuesit, t\u00eb cilat u drejtoheshin popullat\u00ebs s\u00eb p\u00ebrgjithshme, pakicave komb\u00ebtare[17]<\/sup><\/a> dhe personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara. Shihet e kufizuar fushata nd\u00ebrgjegj\u00ebsuese e realizuar lidhur me veprat penale n\u00eb fush\u00ebn e zgjedhjeve, duke qen\u00eb e fokusuar vet\u00ebm tek veprat q\u00eb kan\u00eb n\u00eb fokus sjelljen e qytetar\u00ebve, por ajo at\u00eb t\u00eb zyrtar\u00ebve publik\u00eb n\u00eb raport me procesin zgjedhor, t\u00eb cilat eventualisht mund t\u00eb shihen dhe denoncohen nga qytetar\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n

Vendimet e Rregullatorit p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme jan\u00eb marr\u00eb shpesh me vonesa dhe pas debatesh t\u00eb brendshme, jo publike, duke treguar presionin politik mbi komisionin. M\u00eb i duksh\u00ebm ky ndikim politik ishte n\u00eb rastin e vones\u00ebs s\u00eb miratimit t\u00eb aktit p\u00ebr num\u00ebrimin dhe vler\u00ebsimin e votave jasht\u00eb vendit, mosmiratimin e ndryshimeve n\u00eb vendimin nr. 9\/2020 p\u00ebr elemente p\u00ebrmbajt\u00ebsore t\u00eb tij, mosmiratimin e aktit q\u00eb lidhej me dh\u00ebnien e t\u00eb drejt\u00ebs p\u00ebr t\u2019u regjistruar n\u00eb PER t\u00eb shtetasve shqiptar\u00eb q\u00eb nuk kishin dokument shqiptar identifikimi, mosmiratimin e k\u00ebrkes\u00ebs s\u00eb Partis\u00eb Socialiste p\u00ebr t\u00eb zgjatur afatin e votimit n\u00eb Vlor\u00eb, por edhe \u00e7\u00ebshtje t\u00eb tjera t\u00eb cilat implikonin nj\u00eb q\u00ebndrim t\u00eb caktuar t\u00eb partive kryesore politike. Nga ana tjet\u00ebr, KRIIK vler\u00ebson amendimin e disa akteve rregullatore p\u00ebr t\u00eb parandaluar ndikimin e zgjedh\u00ebsve gjat\u00eb dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve nga persona t\u00eb paautorizuar dhe p\u00ebrpjekjet p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar Vendimin nr. 9, pavar\u00ebsisht se ajo q\u00eb u ndryshua fokusohej vet\u00ebm tek ndryshimet q\u00eb lidheshin me raportimin e institucioneve n\u00eb nd\u00ebrfaqen e raportimit. <\/p>\n\n\n\n

N\u00eb funksion t\u00eb rritjes s\u00eb transparenc\u00ebs s\u00eb aktivitetit t\u00eb KQZ-s\u00eb, KRIIK vler\u00ebson publikimin online t\u00eb protokollit s\u00eb institucionit, megjith\u00ebse me disa problematika n\u00eb aksesim dhe plot\u00ebsi t\u00eb dokumentacionit t\u00eb hedhur. Gjithashtu, vler\u00ebsohet pozitivisht vijimi i praktik\u00ebs s\u00eb bashk\u00ebpunimit me organizatat e shoq\u00ebris\u00eb civile dhe v\u00ebzhguesit nd\u00ebrkomb\u00ebtar\u00eb. Megjithat\u00eb, vlen t\u00eb theksohet se vendimi i KQZ-s\u00eb p\u00ebr t\u00eb p\u00ebrmir\u00ebsuar dhe ndryshuar totalisht faqen e internetit t\u00eb institucionit gjat\u00eb periudh\u00ebs zgjedhore ishte nj\u00eb vendim q\u00eb d\u00ebmtoi transparenc\u00ebn, pasi faqja nuk ishte n\u00eb funksion t\u00eb plot\u00eb gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs, aksesi n\u00eb dokumentacion ishte m\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb em\u00ebrtimeve, motori i k\u00ebrkimit n\u00eb faqe ishte thuajse jo funksional, nj\u00eb num\u00ebr aktesh t\u00eb m\u00ebparshme t\u00eb KQZ-s\u00eb ishte e pamundur t\u00eb aksesoheshin, etj. <\/p>\n\n\n\n

Nd\u00ebrfaqja e raportimit t\u00eb institucioneve (NRI) p\u00ebr aktivitetet e institucioneve gjat\u00eb periudh\u00ebs kat\u00ebr muaj para zgjedhjeve u nd\u00ebrtua dhe vu n\u00eb funksion, fillimisht p\u00ebr testim n\u00eb dat\u00ebn 11 janar kur kishte filluar aplikimi i mekanizmit t\u00eb raportimit nga institucionet. Kjo nd\u00ebrfaqe duhet t\u00eb ishte n\u00eb funksionalitet t\u00eb plot\u00eb n\u00eb dat\u00ebn 6 janar 2025, kur institucionet do t\u00eb duhet t\u00eb fillonin t\u00eb raportonin p\u00ebr aktivitetet q\u00eb eventualisht do t\u00eb realizoheshin n\u00eb dat\u00ebn 11 janar 2025.  KRIIK vler\u00ebson se platforma e re kishte disa aspekte pozitive n\u00eb krahasim me at\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorur n\u00eb zgjedhjet e m\u00ebparshme,[18]<\/a> megjithat\u00eb vler\u00ebsohet se u evidentuan edhe hapa prapa n\u00eb disa element\u00eb t\u00eb saj.[19]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Mekanizmi i vler\u00ebsimit t\u00eb k\u00ebtyre raportimeve nga KQZ, p\u00ebrmbledhtas me frekuenc\u00eb javore, duke filluar hetime administrative n\u00eb disa raste edhe p\u00ebr aktivitete t\u00eb cilat ishin zhvilluar tanim\u00eb, dhe p\u00ebrqendruar vet\u00ebm n\u00eb statistika vler\u00ebsohet jo efektiv. Edhe raportimi nga institucionet vijoi t\u00eb ishte i cunguar dhe i pa plot\u00eb, duke vendosur n\u00eb fushat e detyrueshme vet\u00ebm fjal\u00eb q\u00eb jo gjithmon\u00eb jepnin informacionin e k\u00ebrkuar ose e jepnin at\u00eb aq t\u00eb cunguar sa nuk t\u00eb lejonte t\u00eb kuptohej p\u00ebrmbajtja e aktivitetit. N\u00eb rezultante vler\u00ebsohet se mekanizmi i raportimit t\u00eb institucioneve vijoi t\u00eb ishte formal, si nga ana institucioneve raportuese edhe nga vet\u00eb KQZ.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb kund\u00ebrshtim me praktikat e mira, partit\u00eb politike mund t\u00eb z\u00ebvend\u00ebsojn\u00eb apo ndryshojn\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e propozuar prej tyre n\u00eb komisionet zgjedhore t\u00eb nivelit t\u00eb dyt\u00eb dhe t\u00eb tret\u00eb n\u00eb \u00e7do koh\u00eb gjat\u00eb ciklit zgjedhor, pa patur nevoj\u00eb t\u00eb arsyetojn\u00eb vendimin e tyre, \u00e7ka d\u00ebmton stabilitetin e administrat\u00ebs zgjedhore.[20]<\/a> Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces kjo problematike vijoi t\u00eb mbetet e nj\u00ebjt\u00eb. An\u00ebtar\u00ebsia e KZAZ-ve u ndryshua  n\u00eb mas\u00eb t\u00eb lart\u00eb madje edhe nj\u00eb dit\u00eb p\u00ebrpara dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve. Lidhur me an\u00ebtar\u00ebsin\u00eb e KQV-ve, vijoi problematika e em\u00ebrimit fiktiv nga KZAZ-t\u00eb p\u00ebr t\u00eb respektuar afatin ligjor, dhe ndryshimit e ri em\u00ebrimit m\u00eb pas t\u00eb saj edhe n\u00eb dit\u00ebn p\u00ebrpara dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve.<\/p>\n\n\n\n

Sfid\u00eb vijon t\u00eb mbetet depolitizimi i administrat\u00ebs zgjedhore dhe forcimi i besimit publik n\u00eb pavar\u00ebsin\u00eb e plot\u00eb t\u00eb KQZ-s\u00eb si garantuese e integritetit t\u00eb procesit zgjedhor.<\/p>\n\n\n\n

Votimi i shqiptar\u00ebve q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb vendit<\/em><\/h3>\n\n\n\n

Ndryshimet e korrikut 2024 n\u00eb Kodin Zgjedhor p\u00ebrcaktuan se Komisioni Rregullator i KQZ-s\u00eb duhet t\u00eb miratonte aktet n\u00ebnligjore deri m\u00eb 15 n\u00ebntor 2024. Megjithat\u00eb, ky proces u p\u00ebrmbyll me vones\u00eb t\u00eb konsiderueshme, vet\u00ebm m\u00eb 20 mars 2025.<\/p>\n\n\n\n

Pavar\u00ebsisht munges\u00ebs s\u00eb kuadrit t\u00eb plot\u00eb ligjor dhe debateve politike mbi ndryshimet e nevojshme, procesi i nd\u00ebrtimit t\u00eb akteve n\u00ebnligjore p\u00ebrfshiu konsultime me organizatat e shoq\u00ebris\u00eb civile, duke demonstruar nj\u00eb qasje tejet bashk\u00ebpunuese nga KQZ-ja.<\/p>\n\n\n\n

Regjistrimi n\u00eb Platform\u00ebn Elektronike t\u00eb Regjistrimit (PER) u zhvillua nga 11 janari deri m\u00eb 9 mars 2025, p\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebrkesave p\u00ebr shtyrje afati nga Partia Demokratike. N\u00eb p\u00ebrfundim, 245,953 zgjedh\u00ebs u regjistruan, nd\u00ebrsa nj\u00eb num\u00ebr aplikimesh u refuzuan p\u00ebr shkak t\u00eb problemeve me dokumentacionin e adres\u00ebs.[21]<\/a> Gjasht\u00eb qytetar\u00eb u regjistruan pas ankimimit n\u00eb gjykat\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Shp\u00ebrndarja e materialeve t\u00eb votimit u realizua mes datave 10 deri 23 prill, por procesi u shoq\u00ebrua me parregullsi nga kompania postare, p\u00ebrfshir\u00eb: mosdor\u00ebzimin personal t\u00eb zarfeve, zarfe pa flet\u00eb votimi, probleme komunikimi me kompanin\u00eb dhe n\u00ebnkontraktim t\u00eb paautorizuar t\u00eb nj\u00eb operatori tjet\u00ebr n\u00eb Greqi.<\/p>\n\n\n\n

Fillimisht problemet u raportuan n\u00eb rrjetet sociale dhe nga partit\u00eb politike. P\u00ebr t\u00eb adresuar situat\u00ebn, KQZ krijoi nj\u00eb mekaniz\u00ebm raportimi n\u00eb PER dhe i k\u00ebrkoi kompanis\u00eb postare sqarime zyrtare. V\u00ebshtir\u00ebsit\u00eb ishin ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb theksuara n\u00eb Greqi.<\/p>\n\n\n\n

Megjith\u00eb sfidat, rreth 79% e zgjedh\u00ebsve t\u00eb regjistruar arrit\u00ebn t\u00eb ushtronin t\u00eb drejt\u00ebn e vot\u00ebs, me zarfet q\u00eb mb\u00ebrrit\u00ebn brenda afatit ligjor.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrgatitjet teknike p\u00ebr votimin e diaspor\u00ebs, regjistrimin e votuesve dhe edukimin zgjedhor u zhvilluan sipas planifikimit, me vonesa t\u00eb cilat mund t\u00eb konsiderohen t\u00eb justifikueshme duke pasur parasysh kompleksitetin e procesit dhe faktin se ai po aplikohej p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb. KRIIK vler\u00ebson se pavar\u00ebsisht sfidave q\u00eb shoq\u00ebruan k\u00ebt\u00eb implementim t\u00eb par\u00eb, procesi i votimit t\u00eb diaspor\u00ebs u realizua me eficienc\u00eb, transparenc\u00eb dhe profesionaliz\u00ebm nga Komisioni Qendror i Zgjedhjeve.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/a>Regjistrimi i zgjedh\u00ebsve<\/h2>\n\n\n\n

Shtetasit shqiptar\u00eb q\u00eb kan\u00eb mbushur mosh\u00ebn 18 vje\u00e7, p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb dit\u00ebn e zgjedhjeve, g\u00ebzojn\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb votuar. N\u00eb kund\u00ebrshtim me standardet nd\u00ebrkomb\u00ebtare, nga kjo e drejt\u00eb p\u00ebrjashtohen personat q\u00eb, me vendim gjyq\u00ebsor t\u00eb form\u00ebs s\u00eb prer\u00eb, jan\u00eb shpallur t\u00eb paaft\u00eb mend\u00ebrisht.[22]<\/a> Gjithashtu, nuk kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb votojn\u00eb individ\u00ebt e d\u00ebnuar p\u00ebr kryerjen e nj\u00eb krimi, me vendim p\u00ebrfundimtar, sipas llojeve t\u00eb veprave penale t\u00eb p\u00ebrcaktuara nga Ligji i ashtuquajtur i Dekriminalizimit.<\/p>\n\n\n\n

Regjistrimi i votuesve \u00ebsht\u00eb pasiv, bazuar n\u00eb regjistrin e gjendjes civile, nd\u00ebrsa votuesit jasht\u00eb vendit ndoq\u00ebn nj\u00eb proces aktiv regjistrimi n\u00eb PER, i cili k\u00ebrkonte dor\u00ebzimin e dokumentacionit specifik dhe v\u00ebrtetimin e adres\u00ebs s\u00eb vendbanimit t\u00eb huaj. Gjithashtu, votuesit mbi 100 vje\u00e7 eliminohen nga lista e zgjedh\u00ebsve a priori<\/em> dhe duhet t\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb zyrtarisht q\u00eb t\u00eb rip\u00ebrfshihen n\u00eb t\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr votuesit brenda vendit, listat e votuesve u p\u00ebrdit\u00ebsuan automatikisht nga t\u00eb dh\u00ebnat e Regjistrit Komb\u00ebtar t\u00eb Gjendjes Civile. Ministria e Brendshme raportoi nj\u00eb total prej af\u00ebrsisht 3.7 milion votuesish t\u00eb regjistruar, nga t\u00eb cil\u00ebt rreth 246 mij\u00eb t\u00eb regjistruar jasht\u00eb vendit. Procesi i verifikimit t\u00eb listave nga qytetar\u00ebt u leht\u00ebsua p\u00ebrmes nj\u00eb platforme online, e cila lejoi kontrollin e t\u00eb dh\u00ebnave personale dhe qendr\u00ebs s\u00eb votimit.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb faqen e KQZ-s\u00eb gjenden 5 raporte auditimi nga dy auditues. Nj\u00ebri prej audituesve ka paraqitur kat\u00ebr raporte ku paraqet gjetjet si p\u00ebr p\u00ebrpilimin e list\u00ebs s\u00eb zgjedh\u00ebsve brenda vendit, ashtu edhe p\u00ebr sistemin elektronik t\u00eb regjistrimit t\u00eb votuesve jasht\u00eb vendit (PER). Audituesi tjet\u00ebr ka paraqitur vet\u00ebm nj\u00eb raport p\u00ebr sistemin PER por jo p\u00ebr verifikimin e veprimeve n\u00eb baz\u00ebn e t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb  RKGJC-s\u00eb dhe p\u00ebrpilimin e list\u00ebs s\u00eb zgjedh\u00ebsve brenda vendit.<\/p>\n\n\n\n

Kat\u00ebr Raportet e audituesit Laert Kraja mbi list\u00ebn e zgjedh\u00ebsve identifikojn\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb p\u00ebrs\u00ebritur probleme strukturore q\u00eb prekin integritetin dhe sakt\u00ebsin\u00eb e t\u00eb dh\u00ebnave zgjedhore. Gjetjet m\u00eb t\u00eb shpeshta p\u00ebrfshijn\u00eb regjistrime t\u00eb shum\u00ebfishta t\u00eb votuesve, mosp\u00ebrputhje n\u00eb adresat e deklaruara me vendbanimet reale, si dhe shp\u00ebrndarje t\u00eb pakoordinuar t\u00eb votuesve n\u00eb qendra t\u00eb ndryshme votimi, madje edhe kur votuesit jan\u00eb brenda t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebs familje. Ai evidenton dob\u00ebsi n\u00eb kontrollin dhe pastrimin e t\u00eb dh\u00ebnave nga strukturat p\u00ebrgjegj\u00ebse, duke theksuar munges\u00ebn e nj\u00eb mekanizmi t\u00eb besuesh\u00ebm p\u00ebr verifikimin e sakt\u00eb t\u00eb informacionit civil dhe zgjedhor. P\u00ebrkund\u00ebr k\u00ebtyre problematikave, ai vler\u00ebson p\u00ebrmir\u00ebsimet graduale q\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb gjat\u00eb fazave t\u00eb auditimit, si korrigjimi i dublimeve nga DPGJC, p\u00ebrmir\u00ebsimi i infrastruktur\u00ebs teknike dhe p\u00ebrfshirja e rekomandimeve t\u00eb p\u00ebrdoruesve n\u00eb sistemin PER (si shtesa funksionesh dhe nd\u00ebrfaqe m\u00eb t\u00eb qart\u00eb p\u00ebr operator\u00ebt). Gjithashtu ky audit ka raportuar lidhur me nj\u00eb mbivendosje t\u00eb 127 votuesve, t\u00eb cil\u00ebt sipas tij gjenden edhe n\u00eb list\u00ebn e votuesve brenda vendit edhe n\u00eb list\u00ebn e votuesve jasht\u00eb vendit. P\u00ebrpos k\u00ebsaj, sipas k\u00ebrkimeve t\u00eb auditit rezultuan 133 shtetas t\u00eb cil\u00ebt kan\u00eb l\u00ebn\u00eb shtet\u00ebsin\u00eb shqiptare por jan\u00eb ende n\u00eb listat e zgjedh\u00ebsve. Madje, sipas tij, figuron se pes\u00eb shtetas, t\u00eb cil\u00ebt edhe pse kan\u00eb l\u00ebn\u00eb shtet\u00ebsin\u00eb shqiptare, kan\u00eb arritur t\u00eb regjistroheshin n\u00eb PER. <\/p>\n\n\n\n

Raporti i vet\u00ebm i audituesit Ervin Bana p\u00ebr sistemin PER, p\u00ebrqendrohet kryesisht n\u00eb aspektet e siguris\u00eb kibernetike, menaxhimit t\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave dhe q\u00ebndrueshm\u00ebris\u00eb operacionale t\u00eb sistemit elektronik t\u00eb regjistrimit t\u00eb zgjedh\u00ebsve.<\/p>\n\n\n\n

Mbetet shqet\u00ebsues fakti q\u00eb KQZ vijoi t\u00eb mos merrte n\u00eb shqyrtim publikisht asnj\u00eb prej raporteve t\u00eb audit\u00ebve teknicien\u00eb, pavar\u00ebsisht problematikave q\u00eb p\u00ebrmbajn\u00eb ato, duke u mjaftuar vet\u00ebm me p\u00ebrcjelljen e k\u00ebtyre raporteve n\u00eb DPGJC. <\/p>\n\n\n\n

Njoftimi me shkrim i zgjedh\u00ebsve, ishte nj\u00eb hallk\u00eb q\u00eb edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces zgjedhor mbeti e pa p\u00ebrmbushur, nga institucionet p\u00ebrgjegj\u00ebse q\u00eb jan\u00eb Bashkit\u00eb, si dhe prej moskontrollit t\u00eb procesit prej Ministris\u00eb s\u00eb Brednshme dhe KQZ-s\u00eb. KRIIK ngre s\u00ebrish shqet\u00ebsimin q\u00eb kjo hallk\u00eb e procesit \u00ebsht\u00eb tejet e r\u00ebnd\u00ebsishme dhe do t\u00eb duhej t\u00eb ishte kontrolluar e mbik\u00ebqyrur nga Ministria e Brendshme dhe KQZ-ja. Kjo nuk implikon vet\u00ebm mos zbatim t\u00eb ligjit nga institucionet por gjithashtu edhe kosto financiare n\u00eb buxhetin e shtetit, duke qen\u00eb se Ministria e brendshme alokon fond t\u00eb posa\u00e7\u00ebm p\u00ebr secil\u00ebn bashki p\u00ebr realizimin e k\u00ebtij procesi.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebr votuesit jasht\u00eb vendit, procesi i regjistrimit paraqiti sfida t\u00eb konsiderueshme. Nga totali prej 365.166 k\u00ebrkesa p\u00ebr regjistrim nga diaspora t\u00eb kryera nga 294.155 zgjedh\u00ebs, u regjistruan si votues nga jasht\u00eb 245.975 zgjedh\u00ebs, dhe u refuzua k\u00ebrkesa p\u00ebr 48.180 zgjedh\u00ebs. Arsyeja kryesore p\u00ebr refuzimet, sipas KQZ-s\u00eb, ishte dokumentacioni i paplot\u00eb v\u00ebrtetues p\u00ebr adres\u00ebn. Shkalla e lart\u00eb e refuzimeve ngre pik\u00ebpyetje mbi efektivitetin e parashikimeve ligjore q\u00eb mund\u00ebsojn\u00eb votimin nga jasht\u00eb vendit.<\/p>\n\n\n\n

Nj\u00eb mekaniz\u00ebm ankimimi online p\u00ebr shtetasit q\u00eb jetojn\u00eb jasht\u00eb territorit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb u krijua pran\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Rrethit Tiran\u00eb. P\u00ebr gjasht\u00eb shtetas t\u00eb cil\u00ebt b\u00ebn\u00eb ankim n\u00eb Gjykat\u00eb, kjo e fundit vendosi t\u2019u jepte t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb votuar, proces i cili u ndoq me vendimmarrjen e Komisionerit p\u00ebr p\u00ebrfshirjen e tyre n\u00eb list\u00ebn e votueseve nga jasht\u00eb. <\/p>\n\n\n\n

Regjistrimi i subjekteve zgjedhore dhe kandidat\u00ebve<\/h2>\n\n\n\n

T\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u2019u zgjedhur e kan\u00eb shtetasit shqiptar\u00eb q\u00eb kan\u00eb mbushur 18 vje\u00e7 deri dit\u00ebn e zgjedhjeve, me p\u00ebrjashtim t\u00eb atyre q\u00eb p\u00ebrjashtohen nga kjo e drejt\u00eb bazuar n\u00eb Ligjin e ashtuquajtur t\u00eb Dekriminalizimit. Disa kategori funksionar\u00ebsh publik\u00eb nuk mund t\u00eb kandidojn\u00eb apo t\u00eb zgjidhen deputet\u00eb n\u00eb Kuvendin e Shqip\u00ebris\u00eb, pa hequr paraprakisht dor\u00eb nga detyra q\u00eb ushtrojn\u00eb.[23]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Pozitivisht, kuadri ligjor i rishikuar ndalon kandidimin n\u00eb m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb zon\u00eb zgjedhore p\u00ebr drejtuesit e partive politike dhe eliminon pragun komb\u00ebtar p\u00ebr kandidat\u00ebt e pavarur, duke synuar t\u00eb rris\u00eb aksesin n\u00eb procesin zgjedhor p\u00ebr individ\u00ebt jasht\u00eb strukturave tradicionale partiake. Megjithat\u00eb, p\u00ebr zgjedhjet e 11 majit nuk u regjistrua asnj\u00eb kandidat i pavarur.<\/p>\n\n\n\n

Problematike vijoi t\u00eb mbetet transparenca e brendshme e partive n\u00eb p\u00ebrzgjedhjen e kandidat\u00ebve. Partit\u00eb nuk zhvillojn\u00eb konsultime publike p\u00ebr listat, nuk publikojn\u00eb kritere p\u00ebr p\u00ebrzgjedhjen dhe nuk kan\u00eb procedura apo procese t\u00eb brendshme demokratike t\u00eb verifikueshme p\u00ebr publikun n\u00eb p\u00ebrzgjedhjen e kandidat\u00ebve, apo t\u00eb p\u00ebrzgjedhjes s\u00eb tyre n\u00eb rakordimin me konkretizimin e programeve elektorale e qeveris\u00ebse q\u00eb prezantojn\u00eb. Kjo situat\u00eb kontribuon n\u00eb perceptimin se listat jan\u00eb rezultat marr\u00ebveshjesh klienteliste apo patronazhi politik dhe jo i merit\u00ebs ose mb\u00ebshtetjes qytetare. Partia Demokratike aplikoi n\u00eb k\u00ebto zgjedhje nj\u00eb sistem primaresh, ku kandidat\u00ebt u votuan nga an\u00ebtar\u00ebsia e partis\u00eb p\u00ebrpara se listat t\u00eb p\u00ebrpiloheshin, megjithat\u00eb rezultatet e primareve ndikuan pak n\u00eb p\u00ebrzgjedhjen e kandidat\u00ebve q\u00eb u p\u00ebrfshin\u00eb n\u00eb lista. Nd\u00ebrsa Partia Socialiste aplikoi totalisht n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb mbyllur nj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim t\u00eb gjer\u00eb kategorish nga grupet e shoq\u00ebrore duke synuar thjesht maksimizimin e votave n\u00eb favor t\u00eb saj.<\/p>\n\n\n\n

\u00c7do parti ose koalicion i regjistruar n\u00eb KQZ duhet t\u00eb paraqes\u00eb list\u00eb shum\u00ebem\u00ebrore n\u00eb t\u00eb gjitha zonat zgjedhore. Partit\u00eb apo koalicionet ku partit\u00eb an\u00ebtare nuk zot\u00ebrojn\u00eb mandate n\u00eb Kuvend duhet t\u00eb mb\u00ebshteten nga t\u00eb pakt\u00ebn 5,000 votues p\u00ebr partit\u00eb dhe s\u00eb paku 7,000 p\u00ebr koalicionet; p\u00ebrjashtim b\u00ebjn\u00eb ato koalicione ku partit\u00eb e an\u00ebtar\u00ebsuara kan\u00eb bashk\u00ebrisht aq mandate n\u00eb Kuvend sa numri i partive n\u00eb koalicion. Partit\u00eb parlamentare ekzistuese nuk kan\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb tregojn\u00eb mb\u00ebshtetjen n\u00ebp\u00ebrmjet firmave, por mjafton nj\u00eb dokument nga Kuvendi i Shqip\u00ebris\u00eb ku v\u00ebrtetohet zot\u00ebrimi i mandatit. Grupe prej t\u00eb pakt\u00ebn 9 zgjedh\u00ebsish mund t\u00eb propozojn\u00eb nj\u00eb kandidat p\u00ebr nj\u00eb qark. Kandidat\u00ebt e pavarur duhet t\u00eb sigurojn\u00eb mb\u00ebshtetjen paraprake t\u00eb s\u00eb paku 1 p\u00ebrqind t\u00eb zgjedh\u00ebsve n\u00eb zon\u00ebn zgjedhore ku do t\u00eb kandidojn\u00eb, por jo m\u00eb shum\u00eb se 3,000 firma mb\u00ebshtet\u00ebse.<\/p>\n\n\n\n

Afatet p\u00ebr dor\u00ebzimin e listave u ndryshuan me ndryshimet ligjore t\u00eb shkurtit 2025 nga 50 dit\u00eb n\u00eb 60 dit\u00eb para dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve. KRIIK vler\u00ebson se, pavar\u00ebsisht se q\u00ebllimi p\u00ebr ndryshimin e afateve ishte i nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb garantuar koh\u00ebn e mjaftueshme q\u00eb votat nga jasht\u00eb vendit t\u00eb mb\u00ebrrinin n\u00eb koh\u00eb, ndryshimi i rregullave p\u00ebr regjistrimin e kandidat\u00ebve n\u00eb mes t\u00eb periudh\u00ebs zgjedhore \u00ebsht\u00eb nj\u00eb praktik\u00eb negative q\u00eb duhet evituar. K\u00ebto ndryshime t\u00eb minut\u00ebs s\u00eb fundit jan\u00eb nj\u00eb shenj\u00eb e qart\u00eb e munges\u00ebs s\u00eb seriozitetit dhe largpam\u00ebsis\u00eb t\u00eb klas\u00ebs politike dhe Institucionit t\u00eb Kuvendit gjat\u00eb amendimit t\u00eb kuadrit ligjor p\u00ebr zgjedhjet n\u00eb korrik t\u00eb vitit t\u00eb shkuar. <\/p>\n\n\n\n

Ndryshimet e korrikut t\u00eb vitit 2024 ndryshuan m\u00ebnyr\u00ebn e paraqitjes s\u00eb listave, partit\u00eb duhet t\u00eb dor\u00ebzojn\u00eb dy t\u00eb tilla, 1\/3 n\u00eb list\u00eb t\u00eb mbyllur me renditje fikse dhe 2\/3 n\u00eb list\u00eb q\u00eb rirenditet pas votimit bazuar n\u00eb votat preferenciale q\u00eb kandidat\u00ebt arrijn\u00eb t\u00eb marrin. KRIIK vler\u00ebson se ky sistem, pavar\u00ebsisht se nj\u00eb hap p\u00ebrpara n\u00eb krahasim me pragun e lart\u00eb q\u00eb k\u00ebrkohej p\u00ebr rirenditje me sistemin e aplikuar n\u00eb vitin 2021, s\u00ebrish i jep liderit t\u00eb partis\u00eb kontroll t\u00eb konsideruesh\u00ebm mbi renditjen p\u00ebrfundimtare, sidomos p\u00ebr vendet e sigurta, duke dekurajuar konkurrenc\u00ebn dhe kufizuar mund\u00ebsit\u00eb e kandidat\u00ebve q\u00eb nuk jan\u00eb pjes\u00eb e rrethit t\u00eb ngusht\u00eb t\u00eb lider\u00ebve t\u00eb partive.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb zgjedhjet e dat\u00ebs 11 maj 2025 kandiduan 11 subjekte zgjedhore[24]<\/a> nga t\u00eb cilat 3 koalicione, dhe 2.046 kandidat\u00eb[25]<\/a> t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb listat e tyre. 1\/3 e kandidat\u00ebve p\u00ebr secilin qark u p\u00ebrfshi n\u00eb list\u00ebn e mbyllur t\u00eb secilit subjekt, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb numri i kandidat\u00ebve t\u00eb p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb list\u00ebn e hapur ishte i nj\u00ebjt\u00eb me numrin e mandateve n\u00eb zon\u00ebn zgjedhore p\u00ebrkat\u00ebse.<\/p>\n\n\n\n

Kat\u00ebr subjekte zgjedhore[26]<\/a> u regjistruan duke p\u00ebrdorur mekanizmin e firmave mb\u00ebshtet\u00ebse pasi nuk kishin mandate n\u00eb Kuvendin e Shqip\u00ebris\u00eb, gjasht\u00eb zot\u00ebronin mandate n\u00eb Kuvend. Partia \u201cAleanca Demokracia e Re\u201d u regjistrua n\u00eb zgjedhje si parti parlamentare, duke sjell\u00eb v\u00ebrtetimin nga Kuvendi i Shqip\u00ebris\u00eb se zot\u00ebron nj\u00eb mandat deputeti. Nga verifikimi i b\u00ebr\u00eb n\u00eb faqen zyrtare t\u00eb internetit t\u00eb Kuvendit, kjo parti nuk figuron si parti parlamentare duke ri evidentuar parashikimin e pasakt\u00eb dhe t\u00eb pakuptimt\u00eb t\u00eb dispozit\u00ebs p\u00ebrkat\u00ebse n\u00eb Kodin Zgjedhor lidhur me konsiderimin e nj\u00eb deputeti ekzistues n\u00eb Kuvend si pjes\u00eb e nj\u00eb force tjet\u00ebr politike joparlamentare, p\u00ebr efekt t\u00eb regjistrimit t\u00eb saj n\u00eb zgjedhje dhe shmangies s\u00eb mbledhjes s\u00eb n\u00ebnshkrimeve mb\u00ebshtet\u00ebse nga kjo e fundit.[27]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Afati i fundit p\u00ebr regjistrimin e kandidat\u00ebve ishte data 12 mars 2025. Vet\u00ebm Partia \u201cL\u00ebvizja Bashk\u00eb\u201d depozitoi listat shum\u00ebem\u00ebrore t\u00eb kandidat\u00ebve p\u00ebrpara k\u00ebsaj date. T\u00eb gjitha subjektet e tjera i dor\u00ebzuan listat n\u00eb KQZ af\u00ebr mesnat\u00ebs s\u00eb dat\u00ebs 12 mars. Vijoi t\u00eb mbetet problematik\u00eb thelb\u00ebsore dor\u00ebzimi n\u00eb KQZ i dokumentacionit t\u00eb pa plot\u00eb t\u00eb kandidimit. Listat u dor\u00ebzuan t\u00eb pa plota p\u00ebr t\u00eb respektuar vet\u00ebm afatin kohor ligjor, por duke mos respektuar list\u00ebn me dokumentacionin p\u00ebrkat\u00ebs t\u00eb k\u00ebrkuar, \u00e7ka vendos pik\u00ebpyetje mbi gjith\u00eb procesin p\u00ebrzgjedh\u00ebs brenda partive politike p\u00ebr vendosjen e kandidat\u00ebve n\u00eb listat garuese e duke e b\u00ebr\u00eb k\u00ebt\u00eb proces m\u00eb s\u00eb shumti fiktiv.<\/p>\n\n\n\n

Kuadri ligjor parashikon vet\u00ebm t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr korrigjimin e dokumentacionit t\u00eb kandidimit nga ana e subjekteve zgjedhore brenda 48 or\u00ebve n\u00ebse ai konsiderohet i paplot\u00eb prej KQZ-s\u00eb. Madje edhe kjo procedur\u00eb korrigjimi mund t\u00eb kryhet vet\u00ebm pas nj\u00eb vendimmarrjeje t\u00eb KQZ-s\u00eb p\u00ebr k\u00ebt\u00eb q\u00ebllim. P\u00ebrgjat\u00eb procesit t\u00eb regjistrimit n\u00eb k\u00ebto zgjedhje kjo procedur\u00eb u tejkalua plot\u00ebsisht nga ana e KQZ-s\u00eb, duke u dh\u00ebn\u00eb partive politike t\u00eb drejt\u00ebn p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb \u00e7far\u00ebdo ndryshimi p\u00ebrmbajt\u00ebsor q\u00eb d\u00ebshironin p\u00ebrtej afatit t\u00eb vendosur nga ligji. Kjo hap\u00ebsir\u00eb u shfryt\u00ebzua maksimalisht nga subjektet zgjedhore p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb edhe ndryshime n\u00eb list\u00ebn e emrave t\u00eb kandidat\u00ebve, \u00e7ka \u00ebsht\u00eb n\u00eb kund\u00ebrshtim me ligjin. Rezultoi se KQZ-ja nuk morri asnj\u00eb vendim p\u00ebr kthimin e dokumentacionit p\u00ebr plot\u00ebsim, por vet\u00ebm lejoi me bonsens ndryshimet e k\u00ebrkuara nga partit\u00eb.   <\/p>\n\n\n\n

KQZ-ja \u00ebsht\u00eb organi kompetent p\u00ebr administrimin, verifikimin, zbatimin e ndalimeve p\u00ebr zgjedhjen dhe em\u00ebrimin n\u00eb funksionin publik ku p\u00ebrfshihet dhe funksioni i deputetit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kuad\u00ebr KQZ kreu verifikimin e formular\u00ebve t\u00eb vet\u00ebdeklarimit, t\u00eb kandidat\u00ebve p\u00ebr deputet\u00eb. 16 kandidat\u00eb u d\u00ebrguan p\u00ebr verifikim t\u00eb thelluar n\u00eb Prokurorin\u00eb e P\u00ebrgjithshme.  Edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces verifikimi vijoi t\u00eb mbetet problematike komunikimi zyrtar i KQZ-s\u00eb me DPGJC-n\u00eb. V\u00ebrehet se n\u00eb funksion t\u00eb verifikimit vet\u00ebm Drejtoria e P\u00ebrgjithshme e Burgjeve i \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur KQZ-s\u00eb, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb DPGJC-ja nuk \u00ebsht\u00eb p\u00ebrgjigjur n\u00eb asnj\u00eb rast.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/a>Fushata zgjedhore<\/h2>\n\n\n\n

Mjedisi i fushat\u00ebs<\/em><\/h3>\n\n\n\n

Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb sipas Kodit Zgjedhor fushata zgjedhore nis 30 dit\u00eb p\u00ebrpara dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve, edhe n\u00eb k\u00ebto zgjedhje, partit\u00eb politike e nis\u00ebn fushat\u00ebn de facto <\/em>shum\u00eb koh\u00eb p\u00ebrpara afatit t\u00eb p\u00ebrcaktuar n\u00eb ligj. Mungesa e nj\u00eb p\u00ebrkufizimi t\u00eb qart\u00eb ligjor se \u00e7far\u00eb p\u00ebrb\u00ebn fushat\u00eb zgjedhore, e kombinuar me munges\u00ebn e ndalimit t\u00eb paekuivok n\u00eb legjislacion t\u00eb kryerjes s\u00eb fushat\u00ebs p\u00ebrpara se ajo t\u00eb nis\u00eb zyrtarisht, krijojn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb subjektet zgjedhore ta anashkalojn\u00eb dispozit\u00ebn ligjore dhe ta nisin fushat\u00ebn m\u00eb her\u00ebt, pavar\u00ebsisht se zyrtarisht ajo nuk \u00ebsht\u00eb hapur ende.<\/p>\n\n\n\n

Kjo praktik\u00eb tanim\u00eb e konsoliduar ngre pik\u00ebpyetje t\u00eb forta n\u00eb lidhje me arsyen e ekzistenc\u00ebs s\u00eb nj\u00eb norme ligjore q\u00eb n\u00eb vijim\u00ebsi shkelet nga partit\u00eb politike, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb nuk ka asnj\u00eb veprim nga institucionet p\u00ebrgjegj\u00ebse p\u00ebr ndalimin e k\u00ebtij fenomeni.<\/p>\n\n\n\n

Fushata zyrtare zgjedhore filloi zyrtarisht m\u00eb 11 prill 2025 dhe u zhvillua n\u00eb nj\u00eb klim\u00eb polarizimi t\u00eb thell\u00eb politik. Aktivitetet e fushat\u00ebs u karakterizuan nga retorik\u00eb e ashp\u00ebr, sulme personale midis lider\u00ebve partiak\u00eb dhe mungesa e debatit p\u00ebrmbajt\u00ebsor p\u00ebr politikat publike dhe programet qeveris\u00ebse. K\u00ebto fenomene u manifestuan si n\u00eb aktivitetet tradicionale t\u00eb fushat\u00ebs, ashtu edhe n\u00eb platformat online dhe median sociale.<\/p>\n\n\n\n

Pretendimet p\u00ebr korrupsion t\u00eb zgjedh\u00ebsve dhe blerjes s\u00eb vot\u00ebs, n\u00eb forma t\u00eb ndryshme (p\u00ebrkundrejt nj\u00eb shp\u00ebrblimi monetar apo t\u00eb tjera t\u00eb mirave materiale) kan\u00eb qen\u00eb t\u00eb shumta. Edhe tensionet apo konfliktet midis simpatizant\u00ebve kan\u00eb qen\u00eb prezente.<\/p>\n\n\n\n

Sipas informacionit zyrtar nga ana e Policis\u00eb s\u00eb Shtetit, strukturat e ngritura prej saj p\u00ebr hetimin e krimeve zgjedhore referuan n\u00eb Prokurorit\u00eb e Juridiksionit t\u00eb P\u00ebrgjithsh\u00ebm dhe n\u00eb SPAK, 37 raste p\u00ebr krime zgjedhore.<\/p>\n\n\n\n

Nd\u00ebrkoh\u00eb nga Prokuroria e P\u00ebrgjithshme u referuan 54 kall\u00ebzime penale, nga t\u00eb cilat 23 u regjistruan si procedime penale p\u00ebr veprat penale n\u00eb fush\u00ebn e zgjedhjeve t\u00eb parashikuara n\u00eb nenet 325 e n\u00eb vijim t\u00eb Kodit Penal.<\/p>\n\n\n\n

Fushata u dominua nga drejtuesit politik\u00eb n\u00eb nivel qendror, duke l\u00ebn\u00eb fare pak ose aspak hap\u00ebsir\u00eb p\u00ebr kandidat\u00ebt.[28]<\/a><\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrdorimi i burimeve shtet\u00ebrore, p\u00ebrdorimi i ofiqit zyrtar publik, p\u00ebrzierja e aktivitetit institucional me at\u00eb politik, miratimi i akteve ligjore apo n\u00ebnligjore t\u00eb ndaluara n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb eksplicite nga Kodi Zgjedhor, p\u00ebrdorimi i faqeve zyrtare n\u00eb rrjetet sociale t\u00eb institucioneve apo edhe zhvillimi i aktiviteteve zgjedhore brenda institucioneve publike vazhduan t\u00eb jen\u00eb prezent\u00eb n\u00eb mas\u00eb t\u00eb konsiderueshme, pavar\u00ebsisht ndalimeve t\u00eb qarta ligjore. KRIIK v\u00ebrejti pasivitet nga ana e KQZ-s\u00eb n\u00eb lidhje me adresimin e k\u00ebsaj problematike.[29]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Problematikat me p\u00ebrdorimin e burimeve shtet\u00ebrore p\u00ebrfshin\u00eb iniciativa p\u00ebr leht\u00ebsi fiskale apo falje gjobash nga administrata qendrore dhe lokale gjat\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb fushat\u00ebs, pjes\u00ebmarrje t\u00eb zyrtar\u00ebve publik\u00eb n\u00eb aktivitete fushate gjat\u00eb orarit zyrtar t\u00eb pun\u00ebs, prezantimit t\u00eb projekteve publike si arritje partiake, duke prishur neutralitetin institucional, e t\u00eb tjera. Ajo q\u00eb konsiderohet si m\u00eb problematike \u00ebsht\u00eb se n\u00eb thuajse t\u00eb gjith\u00eb aktivitetet zyrtare, p\u00ebr nj\u00eb v\u00ebzhgues t\u00eb jasht\u00ebm shpesh \u00ebsht\u00eb e pamundur t\u00eb kuptohet n\u00ebse aktiviteti \u00ebsht\u00eb me natyr\u00eb institucionale apo elektorale pasi retorika e p\u00ebrdorur \u00ebsht\u00eb e nj\u00ebjta dhe komunikimi ka natyr\u00eb elektorale n\u00eb vijim\u00ebsi, duke zbehur vij\u00ebn ndar\u00ebse mes partis\u00eb dhe shtetit.[30]<\/a> Turet e takimeve t\u00eb Kryeministrit Rama p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb fushat\u00ebs kishin k\u00ebt\u00eb karakter, ku e vetmja shenj\u00eb dalluese n\u00ebse takimi ishte i llojit institucional apo elektoral ishte shpesh vet\u00ebm shfaqja ose jo e simboleve  masive elektorale t\u00eb Partis\u00eb Socialiste, pasi Kryeministri n\u00eb t\u00eb shumt\u00ebn e aktiviteteve, t\u00eb quajtuar institucionale, mbante vet\u00eb veshje dhe simbole t\u00eb qarta partiake e elektorale. Nuk munguan as aktivitetet institucionale ku prezantimet e p\u00ebrdorura mbanin ngjyrat ose sloganet e Partis\u00eb Socialiste.<\/p>\n\n\n\n

Mbetet tejet shqet\u00ebsuese sfida dhe anashkalimi i hapur q\u00eb i b\u00ebhet rregullimit dhe ndalimit ligjor p\u00ebr mosp\u00ebrdorimin e burimeve publike p\u00ebr efekte elektorale.  U konstatua se maxhoranca qeveris\u00ebse miratoi ligje dhe akte n\u00ebnligjore, t\u00eb cilat japin p\u00ebrfitime t\u00eb qarta p\u00ebr shtresa t\u00eb caktuara t\u00eb popullsis\u00eb, n\u00eb data kalendarike p\u00ebrpara dat\u00ebs 11 janar, kur fillonte periudha e ndalimit ligjor, por duke p\u00ebrllogaritur qartazi q\u00eb aplikimi dhe zbatimi[31]<\/a> i tyre faktik t\u00eb ndodhte n\u00eb periudh\u00ebn kat\u00ebr mujore t\u00eb ndalimit p\u00ebrpara dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve, \u00e7ka i p\u00ebrfshin de facto<\/em> t\u00ebr\u00eb k\u00ebto akte n\u00eb shkelje t\u00eb ligjit dhe parimit kushtetues e nd\u00ebrkomb\u00ebtar t\u00eb barazis\u00eb n\u00eb zgjedhje.  Interpretimi i b\u00ebr\u00eb nga Administrata e Kuvendit apo disa Ministrive ndalimeve t\u00eb parashikuara nga Kodi Zgjedhor, n\u00eb p\u00ebrgjigje t\u00eb denoncimeve  t\u00eb b\u00ebra n\u00eb KQZ, konstatohet i q\u00ebllimsh\u00ebm n\u00eb keq leximin dhe keqinterpretimin q\u00eb i b\u00ebhet ligjit.[32]<\/a>  Moszbatimi i q\u00ebllimsh\u00ebm i Ligjit mbi krijimin e dritares s\u00eb denoncimeve n\u00eb faqet zyrtare t\u00eb institucioneve shtet\u00ebrore p\u00ebr tu dh\u00ebn\u00eb qytetar\u00ebve mund\u00ebsin\u00eb e denoncimeve ndaj keqp\u00ebrdorimit t\u00eb burimeve publike t\u00eb atij institucioni apo p\u00ebrfshirjes s\u00eb n\u00ebpun\u00ebsve t\u00eb tij n\u00eb aktivitete partiake apo elektorale t\u00eb ndaluara nga ligji, si dhe refuzimi i Urdhrit t\u00eb Komisionerit Shtet\u00ebror t\u00eb Zgjedhjeve p\u00ebr ta p\u00ebrmbushur k\u00ebt\u00eb detyrim ligjor brenda 48 or\u00ebve, konsiderohet nj\u00eb sfid\u00eb dhe q\u00ebndrim i qart\u00eb i kund\u00ebrligjsh\u00ebm i vullnetit institucional dhe personal t\u00eb Drejtuesve respektiv\u00eb t\u00eb mbi rreth 190 Institucioneve shtet\u00ebror\u00eb p\u00ebr t\u00eb mos zbatuar rregullimin ligjor dhe mekanizmat zbatues n\u00eb funksion t\u00eb ndalimit t\u00eb shp\u00ebrdorimit t\u00eb burimeve publike.[33]<\/a>  Vijimi i p\u00ebrdorimit t\u00eb koncerteve e shfaqjeve kulturore arg\u00ebtuese p\u00ebrgjat\u00eb apo n\u00eb funksion t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore, ve\u00e7an\u00ebrisht nga Partia Socialiste, n\u00eb kund\u00ebrshtim t\u00eb hapur me ndalimet e pik\u00ebs 9 t\u00eb nenit 78 t\u00eb Kodit Zgjedhor, p\u00ebrb\u00ebn s\u00ebrish nj\u00eb qasje vijuese dhe sfiduese t\u00eb maxhoranc\u00ebs ndaj ligjit.[34]<\/a> <\/p>\n\n\n\n

Fushata online ka marr\u00eb nj\u00eb rol gjithnj\u00eb e m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb k\u00ebto zgjedhje, por mbetet kryesisht e parregulluar n\u00eb ligj. M\u00eb 25 mars t\u00eb k\u00ebtij viti, gjasht\u00eb parti politike, p\u00ebrfshir\u00eb PS-n\u00eb dhe PD-n\u00eb n\u00ebnshkruan Kodin e Etik\u00ebs n\u00eb fushat\u00eb elektorale. Pavar\u00ebsisht miratimit t\u00eb tij, pati raste t\u00eb dezinformimit dhe sulmeve personale sidomos n\u00eb platformat online. Nj\u00eb sfid\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme p\u00ebr efektivitetin e Kodit Etik q\u00ebndron n\u00eb natyr\u00ebn e tij vullnetare dhe munges\u00ebn e mekanizmave zyrtar\u00eb t\u00eb zbatimit. N\u00eb k\u00ebt\u00eb fushat\u00eb konsiderohet risi p\u00ebrdorimi i krijimeve video, foto, etj. p\u00ebr fushat\u00eb n\u00ebp\u00ebrmjet inteligjenc\u00ebs artificiale, p\u00ebrgjith\u00ebsisht duke satirizuar e sulmuar kund\u00ebrshtarin politik, por shpesh duke kaluar edhe n\u00eb shkelje t\u00eb etik\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n

Ve\u00e7an\u00ebrisht problematike ishte gjuha e p\u00ebrdorur p\u00ebrgjat\u00eb fushat\u00ebs nga kryeministri dhe Kryetari i Partis\u00eb Socialiste, z. Edi Rama, i cili p\u00ebrdori etiketime[35]<\/a> t\u00eb ndryshme ndaj opozit\u00ebs, apo edhe komente me natyr\u00eb diskriminuese.[36]<\/a>  P\u00ebrqendrimi i v\u00ebmendjes mediatike tek udh\u00ebheq\u00ebsit e lart\u00eb, i kombinuar me munges\u00ebn e demokracis\u00eb s\u00eb brendshme n\u00eb partit\u00eb politike shqiptare, n\u00ebnkupton se zgjedhjet e tyre gjuh\u00ebsore dhe stilet e komunikimit form\u00ebsojn\u00eb tonin dhe thelbin e ligj\u00ebrimit politik dhe elektoral, duke ndikuar potencialisht edhe n\u00eb gjuh\u00ebn e p\u00ebrdorur nga kandidat\u00ebt e tjer\u00eb dhe mb\u00ebshtet\u00ebsit e partive p\u00ebrkat\u00ebse, apo edhe ligj\u00ebrimin publik n\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi.<\/p>\n\n\n\n

Megjith\u00ebse kuota gjinore (minimumi 30% p\u00ebr secil\u00ebn gjini n\u00eb listat e kandidat\u00ebve) \u00ebsht\u00eb respektuar formalisht, grat\u00eb kandidate vazhdojn\u00eb t\u00eb p\u00ebrballen me barriera t\u00eb qen\u00ebsishme, p\u00ebrfshir\u00eb mbulim t\u00eb pabarabart\u00eb mediatik dhe munges\u00eb fondesh p\u00ebr fushat\u00eb.[37]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Fushata zgjedhore p\u00ebrfundoi dit\u00ebn e premte, dat\u00eb 9 maj. Neni 3 i Udh\u00ebzimit nr. 6, dat\u00eb 23.03.2021 i Komisionerit Shtet\u00ebror t\u00eb Zgjedhjeve p\u00ebrcakton se, me mbarimin e fushat\u00ebs zgjedhore, subjektet zgjedhore marrin masat p\u00ebr heqjen e t\u00eb gjith\u00eb materialeve propagandistike. Pavar\u00ebsisht k\u00ebtij  ndalimi ligjor, n\u00eb dat\u00eb 10 maj t\u00eb heshtjes zgjedhore jan\u00eb regjistruar raste t\u00eb shumta t\u00eb promovimeve elektorale n\u00eb rrjetet sociale, portale, si dhe materiale statike n\u00eb city lights apo banera.[38]<\/a> Reklamat n\u00eb rrjete sociale vijuan t\u00eb ishin aktive edhe dit\u00ebn e zgjedhjeve, madje disa subjekte zgjedhore kishin reklama aktive t\u00eb cilat ishin aktivizuar n\u00eb dat\u00ebn 10 apo edhe 11 maj, n\u00eb shkelje duksh\u00ebm t\u00eb q\u00ebllimshme t\u00eb Kodit Zgjedhor.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, fushata zgjedhore tregoi se pavar\u00ebsisht p\u00ebrmir\u00ebsimeve n\u00eb kuadrin ligjor, praktikat problematike si p\u00ebrdorimi i burimeve shtet\u00ebrore, mungesa e transparenc\u00ebs n\u00eb financim dhe retorika negative vazhdojn\u00eb t\u00eb minojn\u00eb integritetin e procesit dhe t\u00eb kufizojn\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e votuesve p\u00ebr t\u00eb marr\u00eb vendime t\u00eb mir\u00eb informuara.<\/p>\n\n\n\n

Financimi i fushat\u00ebs<\/em><\/h3>\n\n\n\n

Subjektet zgjedhore mund t\u00eb financohen nga fondet publike p\u00ebr partit\u00eb q\u00eb kan\u00eb kaluar pragun prej 1 p\u00ebrqind t\u00eb votave n\u00eb zgjedhjet e m\u00ebparshme; t\u00eb ardhurat e veta; dhurime private n\u00eb para, natyr\u00eb ose sh\u00ebrbime, ku \u00e7do dhurues fizik ose juridik mund t\u00eb jap\u00eb deri n\u00eb 1 milion\u00eb lek\u00eb p\u00ebr subjekt; dhe hua ose kredi. Shpenzimet totale t\u00eb subjektit zgjedhor, p\u00ebrjashto kandidat\u00ebt e tij, nuk mund t\u00eb tejkalojn\u00eb 5 fishin e fondit publik m\u00eb t\u00eb lart\u00eb q\u00eb ka marr\u00eb nj\u00eb subjekt zgjedhor nga fondet publike. Dhurimet private mund t\u00eb vijn\u00eb vet\u00ebm nga persona fizik\u00eb dhe juridik\u00eb vendas, me kufizim prej 1 milion lek\u00ebsh p\u00ebr donator, nd\u00ebrsa transaksionet mbi 50 mij\u00eb lek\u00eb duhet t\u00eb dokumentohen p\u00ebrmes sistemit bankar.<\/p>\n\n\n\n

Kandidat\u00ebt n\u00eb listat e partive mund t\u00eb vet\u00ebfinancohen deri n\u00eb 3 milion\u00eb lek\u00eb dhe t\u00eb pranojn\u00eb dhurata deri n\u00eb 1 milion lek\u00eb p\u00ebr donator, pa kufizim t\u00eb p\u00ebrgjithsh\u00ebm p\u00ebr shum\u00ebn totale q\u00eb mund t\u00eb p\u00ebrfitojn\u00eb apo shpenzojn\u00eb. Kjo pas ndryshimeve t\u00eb fundit t\u00eb kryera n\u00eb shkurt 2025, q\u00eb p\u00ebrcaktojn\u00eb se tavani i shpenzimeve p\u00ebr fushat\u00ebn p\u00ebr \u00e7do subjekt zgjedhor nuk p\u00ebrfshin shpenzimet e kandidat\u00ebve t\u00eb subjektit p\u00ebrkat\u00ebs. K\u00ebto ndryshime l\u00ebn\u00eb t\u00eb hapur mund\u00ebsin\u00eb q\u00eb nj\u00eb kandidat i regjistruar n\u00ebn sigl\u00ebn e nj\u00eb partie politike mund t\u00eb shpenzoj\u00eb shum\u00eb m\u00eb tep\u00ebr sesa nj\u00eb kandidat i pavarur (p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebt tavani i shpenzimeve \u00ebsht\u00eb 50 p\u00ebrqind i shum\u00ebs m\u00eb t\u00eb madhe q\u00eb nj\u00eb subjekt zgjedhor ka marr\u00eb nga fondet publike), duke krijuar pabarazi t\u00eb theksuar n\u00eb favor t\u00eb kandidat\u00ebve partiak\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Financimi i fushat\u00ebs zgjedhore vazhdon t\u00eb paraqes\u00eb probleme t\u00eb konsiderueshme transparence dhe kontrolli. Mungesa e raportimit t\u00eb nd\u00ebrmjet\u00ebm dhe mekanizmave efektiv\u00eb p\u00ebr monitorimin e financimit nga pal\u00ebt e treta krijon mund\u00ebsi p\u00ebr shkelje t\u00eb rregullave.<\/p>\n\n\n\n

Monitorimi i fushat\u00ebs nga monitoruesit e kontraktuar nga KQZ-ja nuk mund\u00ebson kostim t\u00eb fushat\u00ebs, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb ajo zhvillohet dhe kjo e b\u00ebn thuajse t\u00eb pamundur verifikimin e raportimeve t\u00eb partive politike pas fushat\u00ebs. P\u00ebrpos k\u00ebsaj i gjith\u00eb ky mekaniz\u00ebm vijoi t\u00eb ishte edhe n\u00eb k\u00ebt\u00eb proces zgjedhor jo efi\u00e7ent. P\u00ebrpos faktit q\u00eb monitoruesit u em\u00ebruan n\u00eb limitet ligjore, edhe trajnimi i tyre ishte i pa plot\u00eb. Nga raportimet evidentohet se shkeljet e evidentuara prej monitorueseve jan\u00eb vet\u00ebm lidhur me materialet propagandistike t\u00eb prodhuara pa mbishkrimin \u201cprodhuar n\u00eb p\u00ebrgjegj\u00ebsin\u00eb ligjore t\u00eb….\u201d dhe me hapjen e zyrave zgjedhore n\u00eb distanc\u00eb m\u00eb t\u00eb vog\u00ebl se 300 metra nga qendrat e votimit. Nd\u00ebrkoh\u00eb nuk ka asnj\u00eb raportim p\u00ebr shkelje lidhur me shp\u00ebrdorimin e burimeve publike n\u00eb funksion t\u00eb fushatave elektorale, mosp\u00ebrmbushjen e detyrimeve ligjore n\u00eb raport me procesin zgjedhor nga ana e administrat\u00ebs n\u00eb nivel lokal, monitorim t\u00eb rrjeteve sociale, etj.<\/p>\n\n\n\n

KRIIK monitoroi shpenzimet p\u00ebr fushat\u00ebn zgjedhore n\u00eb Facebook dhe Instagram dhe evidentoi rreth 220.000 dollar\u00eb amerikan\u00eb shpenzime nga dita e caktimit t\u00eb dat\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve deri n\u00eb 4 maj 2025, pa p\u00ebrfshir\u00eb jav\u00ebn e fundit t\u00eb fushat\u00ebs. Subjekti Zgjedhor me shpenzime m\u00eb t\u00eb larta ishte Koalicioni \u201cPartia Demokratike – Aleanca p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb Madh\u00ebshtore\u201d, e ndjekur nga \u201cPartia Mund\u00ebsia\u201d, \u201cPartia Socialiste e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d, \u201cKoalicioni Euroatlantik\u201d dhe koalicioni \u201cNisma Shqip\u00ebria B\u00ebhet\u201d.[39]<\/sup><\/a><\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/a>Media<\/h2>\n\n\n\n

Mjedisi mediatik gjat\u00eb periudh\u00ebs zgjedhore reflektoi probleme strukturore q\u00eb kan\u00eb karakterizuar mediat shqiptare n\u00eb vitet e fundit. Pavar\u00ebsia e medias \u00ebsht\u00eb c\u00ebnuar nga p\u00ebrqendrimi i pron\u00ebsis\u00eb dhe var\u00ebsia ekonomike e pronar\u00ebve t\u00eb mediave nga tenderat publik\u00eb dhe interesat e biznesit t\u00eb lidhura me qeverin\u00eb. Kjo situat\u00eb ka kontribuar n\u00eb vet\u00eb-censur\u00eb dhe mbulim t\u00eb nj\u00ebansh\u00ebm t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore nga shum\u00eb media tradicionale.<\/p>\n\n\n\n

Rregullimi ligjor i mbulimit mediatik t\u00eb fushat\u00ebs prezanton pabarazi t\u00eb konsiderueshme midis subjekteve zgjedhore. Kodi Zgjedhor u jep partive q\u00eb fituan mbi 20% t\u00eb mandateve n\u00eb zgjedhjet e m\u00ebparshme dyfishin e mbulimit mediatik krahasuar me konkurrent\u00ebt e tjer\u00eb. Kjo dispozit\u00eb, megjith\u00ebse e justifikuar pjes\u00ebrisht me r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuese t\u00eb partive t\u00eb m\u00ebdha, krijon avantazhe t\u00eb padrejta n\u00eb aksesin mediatik dhe d\u00ebmton pluralizmin politik n\u00eb hap\u00ebsir\u00ebn publike.<\/p>\n\n\n\n

Monitorimi i mbulimit mediatik t\u00eb fushat\u00ebs tregoi nj\u00eb mbizot\u00ebrim t\u00eb qart\u00eb t\u00eb dy partive kryesore (PS dhe PD) n\u00eb edicionet informative dhe programet politike. Partit\u00eb m\u00eb t\u00eb vogla dhe kandidat\u00ebt e pavarur mor\u00ebn mbulim minimal, duke kufizuar mund\u00ebsin\u00eb e tyre p\u00ebr t\u00eb prezantuar alternativa politike tek votuesit. Analizat sasiore t\u00eb minutazhit n\u00eb televizionet e monitoruar nga AMA p\u00ebrgjat\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore[40]<\/a> tregojn\u00eb se rreth 90 p\u00ebrqind e mbulimit mediatik ka qen\u00eb p\u00ebr subjektet zgjedhore \u201cPartia Demokratike – Aleanca p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb Madh\u00ebshtore\u201d dhe \u201cPartia Socialiste e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d. Akoma m\u00eb problematik b\u00ebhet ky fakt n\u00ebse konsiderohet se proporcionet e mbulimit jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta edhe n\u00eb kanalet e Radiotelevizionit publik, RTSH.<\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrsa i p\u00ebrket llojit t\u00eb mbulimit, nga monitorimi i AMA evidentohet se shumica e mbulimit mediatik (rreth 44 p\u00ebrqind)[41]<\/a> ka qen\u00eb nga transmetimet \u201cLive\u201d t\u00eb eventeve t\u00eb partive politike, transmetime t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta t\u00eb cilat u vendosen n\u00eb dispozicion mediave nga regji private t\u00eb kontraktuara nga partit\u00eb politike. Theksohet se k\u00ebto transmetime \u201cLive\u201d jan\u00eb t\u00eb palejueshme dhe totalisht n\u00eb kund\u00ebrshtim me Kodin Zgjedhor, duke deformuar thell\u00ebsisht barazin\u00eb q\u00eb parashikon t\u00eb vendos\u00eb rregullimi ligjor mbi pasqyrimin e fushat\u00ebs prej mediave audiovizive, \u00e7ka as AMA dhe as KQZ-ja nuk e kan\u00eb adresuar dhe as ngritur, s\u00eb paku, si shqet\u00ebsim.[42]<\/a>  Nd\u00ebrsa Emisionet politike kan\u00eb z\u00ebn\u00eb rreth 33 p\u00ebrqind t\u00eb mbulimeve mediatike,[43]<\/a> edicionet e lajmeve rreth 22 p\u00ebrqind[44]<\/a> dhe reklamat m\u00eb pak se 1.4 p\u00ebrqind t\u00eb mbulimit mediatik.[45]<\/a><\/p>\n\n\n\n

P\u00ebrsa i p\u00ebrket metodologjis\u00eb s\u00eb monitorimit t\u00eb AMA-s, problematik mbetet fakti q\u00eb AMA zhvillon vet\u00ebm monitorim sasior t\u00eb mbulimit mediatik, \u00e7ka pamund\u00ebson evidentimin e neutralitetit t\u00eb mediave n\u00eb mbulimin e \u00e7\u00ebshtjeve. Gjithashtu, vijon t\u00eb mbetet tejet problematik fakti se vet\u00ebm 28 nga 45 mediat e monitoruara u monitoruan gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n

Mediat online dhe platformat e mediave sociale kan\u00eb ofruar nj\u00eb hap\u00ebsir\u00eb alternative p\u00ebr informacion dhe debat politik, por konstatohet se edhe k\u00ebto kan\u00eb qen\u00eb subjekt i manipulimit, dezinformimit dhe thyerjes s\u00eb etik\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n

<\/a><\/a>Ankesat dhe apelimet<\/h2>\n\n\n\n

Sistemi i adresimit t\u00eb ankesave zgjedhore n\u00eb Shqip\u00ebri \u00ebsht\u00eb strukturuar p\u00ebrmes nj\u00eb mekanizmi me dy nivele, i cili p\u00ebrfshin Komisionin e Ankesave dhe Sanksioneve (KAS) pran\u00eb KQZ-s\u00eb dhe Kolegjin Zgjedhor pran\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Apelit Tiran\u00eb. P\u00ebr disa \u00e7\u00ebshtje, ankimuesit mund t\u2019i drejtohen gjykatave administrative.<\/p>\n\n\n\n

Partit\u00eb politike, kandidat\u00ebt e propozuar nga zgjedh\u00ebsit dhe subjektet e tjera t\u00eb interesuara mund t\u00eb kund\u00ebrshtojn\u00eb vendimet e KZAZ-ve dhe KQZ-s\u00eb q\u00eb prekin interesat e tyre t\u00eb ligjshme. Afatet p\u00ebr paraqitjen e ankimimeve variojn\u00eb nga 24 or\u00eb deri n\u00eb 5 dit\u00eb, n\u00eb var\u00ebsi t\u00eb natyr\u00ebs s\u00eb vendimit. T\u00eb drejt\u00ebn e ankimit e kan\u00eb edhe subjektet t\u00eb cilave u \u00ebsht\u00eb refuzuar regjistrimi si pjes\u00ebmarr\u00ebs n\u00eb zgjedhje apo p\u00ebr akreditimin e v\u00ebzhguesve. Subjektet zgjedhore kan\u00eb t\u00eb drejt\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb ankim n\u00eb Kolegjin Zgjedhor t\u00eb Gjykat\u00ebs s\u00eb Apelit Tiran\u00eb kund\u00ebr vendimeve t\u00eb KQZ-s\u00eb, kur ato cenojn\u00eb interesat e tyre t\u00eb ligjshme. T\u00eb drejt\u00ebn e ankimit e kan\u00eb edhe individ\u00ebt ose partit\u00eb politike, t\u00eb cil\u00ebve u \u00ebsht\u00eb refuzuar k\u00ebrkesa p\u00ebr regjistrim si subjekt zgjedhor.<\/p>\n\n\n\n

Nga nj\u00eb num\u00ebr total prej 194 denoncimesh t\u00eb depozituara n\u00eb KQZ p\u00ebr shkelje t\u00eb ligjit zgjedhor,[46]<\/a> nga t\u00eb cilat rreth 55 nga organizata t\u00eb shoq\u00ebris\u00eb civile dhe 125 nga Partia Demokratike, dhe t\u00eb tjerat nga individ\u00eb apo sinjalizues, Komisioneri Shtet\u00ebror i Zgjedhjeve i propozoi KAS vendosjen e sanksioneve vet\u00ebm p\u00ebr kat\u00ebr raste, nga t\u00eb cilat KAS vendosi sanksion administrativ p\u00ebr dy, objekti i t\u00eb cilave ishte mosraportimi i aktivitetit. P\u00ebr 107 raste KSHZ vendosi mosfillimin ose pushimin e shqyrtimit administrativ pasi ai kishte nisur.[47]<\/a> N\u00eb dy raste KSHZ i propozoi Kuvendit t\u00eb mos fuste n\u00eb procedur\u00eb ligje t\u00eb denoncuara nga KRIIK, n\u00eb dy raste urdh\u00ebroi heqjen e materialeve propagandistike apo mbylljen e zyrave zgjedhore t\u00eb vendosura n\u00eb kund\u00ebrshtim me ligjin dhe n\u00eb tre raste u t\u00ebrhoqi v\u00ebmendjen subjekteve t\u00eb denoncuara.<\/p>\n\n\n\n

Gjat\u00eb periudh\u00ebs parazgjedhore, KAS ka trajtuar 21 ankesa lidhur me aspekte t\u00eb ndryshme t\u00eb procesit, ankimime p\u00ebr denoncimet mbi p\u00ebrdorimin e burimeve shtet\u00ebrore p\u00ebr avantazh elektoral, p\u00ebr vendimet e KSHZ mbi mbylljen e zyrave zgjedhore dhe\/ose heqjen e materialeve propagandistike, p\u00ebr p\u00ebrmbajtjen dhe form\u00ebn e flet\u00ebs s\u00eb votimit, ngritjen e Qendrave t\u00eb Votimit n\u00eb IEVP, regjistrimin e nj\u00eb subjekti zgjedhor, etj. N\u00eb gjykim statistikor shumica d\u00ebrrmuese e vendimeve lidhur me shqyrtimin e \u00e7\u00ebshtjeve jan\u00eb marr\u00eb me votim 5 me 0. Ajo q\u00eb ngelet problematike, n\u00eb gjykimin e KRIIK jan\u00eb ndarjet n\u00eb votim 3 me 2, duke patur gjithmon\u00eb t\u00eb nj\u00ebjt\u00ebt an\u00ebtar\u00eb pro dhe kund\u00ebr n\u00eb shqyrtimin e \u00e7\u00ebshtjeve[48]<\/a> p\u00ebr t\u00eb cilat vler\u00ebsohet se ka nj\u00eb influenc\u00eb apo interes politik. Element ky, duksh\u00ebm i pranish\u00ebm edhe p\u00ebrgjat\u00eb seancave publike p\u00ebr shqyrtimin administrativ. Vendimet e marra nga KAS, p\u00ebrsa i p\u00ebrket akteve t\u00eb Kuvendit si akte t\u00eb nd\u00ebrmarra me q\u00ebllim p\u00ebrfitimi elektoral, konsiderohen nj\u00eb lexim i ngusht\u00eb dhe q\u00ebllimisht i transformuar i p\u00ebrmbajtjes s\u00eb g\u00ebrm\u00ebs dhe frym\u00ebs s\u00eb Kodit Zgjedhor, duke cenuar besueshm\u00ebrin\u00eb e procesit t\u00eb ankimimit p\u00ebrball\u00eb ankimimeve t\u00eb maxhoranc\u00ebs socialiste.<\/p>\n\n\n\n

N\u00eb k\u00ebto zgjedhje u ngrit p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb taskforca KQZ – Prokurori e P\u00ebrgjithshme – SPAK<\/strong>, nj\u00eb qasje tejet pozitive e nxitur dhe e k\u00ebrkuar vazhdimisht prej KRIIK.<\/p>\n\n\n\n

Struktura e Posa\u00e7me Kund\u00ebr Korrupsionit dhe Krimit t\u00eb Organizuar (SPAK) ka nd\u00ebrmarr\u00eb iniciativa pozitive p\u00ebr adresimin e krimeve zgjedhore, p\u00ebrfshir\u00eb krijimin e nj\u00eb task-force dedikuar p\u00ebr hetimin e shkeljeve zgjedhore dhe nj\u00eb platform\u00eb online p\u00ebr raportimin e k\u00ebtyre rasteve. Megjithat\u00eb, mbetet e paqart\u00eb efikasiteti i k\u00ebtyre mekanizmave n\u00eb praktik\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Gjat\u00eb dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve KQZ referoi n\u00eb Prokurori 5 raste[49]<\/a> t\u00eb veprave penale q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebjn\u00eb me presionet ndaj komisioner\u00ebve, fotografim t\u00eb vot\u00ebs dhe lejim nga ana e komisioner\u00ebve t\u00eb votimit t\u00eb shum\u00ebfisht\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

SPAK deklaroi publikisht pas dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve statistikat[50]<\/a> e referimeve dhe hetimeve penale t\u00eb nisura prej tij.<\/p>\n\n\n\n

Dita e zgjedhjeve<\/h2>\n\n\n\n

Dit\u00ebn e zgjedhjeve KRIIK angazhoi 38 v\u00ebzhgues t\u00eb cil\u00ebt vullnetarisht monitoruan disa element\u00eb t\u00eb votimit n\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb kufizuar qendrash votimi, me fokus t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb n\u00eb plot\u00ebsimin e kritereve p\u00ebr votim t\u00eb fsheht\u00eb, t\u00eb lir\u00eb nga intimidimi dhe t\u00eb qet\u00eb n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb qendrave t\u00eb votimit. V\u00ebzhguesit raportuan n\u00eb koh\u00eb reale p\u00ebr zhvillimin e procesit, duke p\u00ebrfshir\u00eb edhe parregullsit\u00eb e v\u00ebrejtura. V\u00ebzhguesit e angazhuar nga KRIIK jan\u00eb me eksperienc\u00eb t\u00eb konsiderueshme v\u00ebzhgimi vendas dhe nd\u00ebrkomb\u00ebtar.<\/p>\n\n\n\n

Dita e zgjedhjeve ishte p\u00ebrgjith\u00ebsisht e qet\u00eb, por me incidente sporadike. N\u00eb disa nga k\u00ebto incidente u p\u00ebrfshin\u00eb ofiqar\u00eb t\u00eb lart\u00eb politik\u00eb.[51]<\/a> Nj\u00eb situat\u00eb tejet problematike u krijua n\u00eb Bashkin\u00eb Vor\u00eb, ku KQZ-ja vendosi t\u00eb anulonte t\u00eb gjitha akreditimet e l\u00ebshuara nga KZAZ-ja p\u00ebr v\u00ebzhguesit e subjekteve zgjedhore, pas konflikteve t\u00eb ndodhura.<\/p>\n\n\n\n

Sikurse edhe n\u00eb zgjedhjet e m\u00ebparshme, edhe n\u00eb k\u00ebto zgjedhje ndon\u00ebse disi m\u00eb pak duksh\u00ebm n\u00eb pamje t\u00eb par\u00eb, problematika kryesore e dit\u00ebs s\u00eb votimit vijoi t\u00eb mbetet prania e personave t\u00eb paautorizuar n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb qendrave t\u00eb votimit apo n\u00eb mjediset p\u00ebrreth tyre, \u00e7ka p\u00ebrb\u00ebn vazhdimin e patronazhimit, influencimit dhe intimidimit t\u00eb votuesve. Pavar\u00ebsisht ndryshimeve dhe p\u00ebrmir\u00ebsimeve n\u00eb kuadrin ligjor rregullator nga KQZ-ja, duket se nuk pati ndryshim, p\u00ebrpos kujdesit p\u00ebr t\u00eb qen\u00eb m\u00eb pak t\u00eb duksh\u00ebm vizivisht.  Sipas raportimeve n\u00eb KQZ, mekanizmi i koordinatorit t\u00eb siguris\u00eb[52]<\/a> n\u00ebp\u00ebr QV duket se nuk u vu n\u00eb zbatim.<\/p>\n\n\n\n

Ky fenomen cenon drejtp\u00ebrdrejt fsheht\u00ebsin\u00eb e vot\u00ebs, duke krijuar nj\u00eb mjedis ku votuesit ndihen vazhdimisht t\u00eb v\u00ebzhguar dhe t\u00eb ekspozuar. Ndon\u00ebse teknikalitetet e votimit brenda qendr\u00ebs s\u00eb votimit mund t\u00eb respektohen me skrupolozitet maksimal, ndjesia e intimidimit q\u00eb krijohet nga ky patronazhim politik ndikon n\u00eb lirin\u00eb reale t\u00eb zgjedh\u00ebsve, pasi votuesit q\u00eb perceptojn\u00eb se zgjedhja e tyre mund t\u00eb identifikohet apo monitorohet mund t\u00eb ndryshojn\u00eb sjelljen zgjedhore n\u00ebn presionin psikologjik.  <\/p>\n\n\n\n

N\u00eb nj\u00eb num\u00ebr t\u00eb konsideruesh\u00ebm t\u00eb rasteve, personat e paautorizuar q\u00eb q\u00ebndronin pran\u00eb qendrave t\u00eb votimit ose n\u00eb mjedise publike n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb tyre, kryesisht bar-kafe. Kjo u mund\u00ebsonte t\u00eb kishin informacion t\u00eb plot\u00eb mbi personat q\u00eb paraqiteshin p\u00ebr t\u00eb votuar. Kjo, e kombinuar me informimin q\u00eb pothuajse t\u00eb gjith\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e KQV-ve apo v\u00ebzhguesit politik\u00eb t\u00eb akredituar n\u00eb to jepnin mbi votuesit, b\u00ebnin t\u00eb mundur p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb partive politike t\u00eb kishin informacion t\u00eb plot\u00eb se kush ishte paraqitur p\u00ebr t\u00eb votuar e kush jo, duke cenuar k\u00ebshtu fsheht\u00ebsin\u00eb e vot\u00ebs.[53]<\/a>.  Nj\u00eb element tjet\u00ebr, q\u00eb duket se \u00ebsht\u00eb aplikuar nga komisioner\u00ebt p\u00ebr t\u2019i ardhur n\u00eb mb\u00ebshtetje k\u00ebtij mekanizmi, ishte drejtimi nga komisioner\u00ebt i zgjedh\u00ebsve p\u00ebr t\u00eb firmosur n\u00eb list\u00ebn e zgjedh\u00ebsve, pavar\u00ebsisht se k\u00ebta ishin identifikuar n\u00ebp\u00ebrmjet PEI-t. Sipas ligjit, zgjedh\u00ebsi n\u00ebnshkruan n\u00eb list\u00ebn e zgjedh\u00ebsve vet\u00ebm n\u00ebse ai \u00ebsht\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb list\u00eb dhe nuk ka qen\u00eb i mundur identifikimi n\u00ebp\u00ebrmjet PEI-t.[54]<\/a><\/p>\n\n\n\n

Problematika t\u00eb tjera konsistuan n\u00eb nivel t\u00eb ul\u00ebt t\u00eb p\u00ebrgatitjes s\u00eb an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb KQV-ve, fotografim t\u00eb vot\u00ebs, votimin familjar, problematika teknike t\u00eb mosfunksionimit t\u00eb PEI, etj.<\/p>\n\n\n\n

V\u00ebzhguesit e KRIIK v\u00ebrejt\u00ebn nivele t\u00eb ndryshme t\u00eb p\u00ebrgatitjes dhe njohurive mbi procesin nga ana e komisioner\u00ebve; n\u00eb disa zona, niveli i njohurive dhe p\u00ebrgatitjes ishte duksh\u00ebm i ul\u00ebt.<\/p>\n\n\n\n

Sipas p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb KQZ-s\u00eb, prezenca e komisioner\u00ebve t\u00eb qendrave t\u00eb votimit n\u00eb trajnimet e zhvilluara ka qen\u00eb e ul\u00ebt, \u00e7ka, n\u00eb kombinim me ndryshimet e tyre n\u00eb momentin e fundit, mund t\u00eb jet\u00eb nj\u00eb nga faktor\u00ebt kryesor\u00eb p\u00ebr munges\u00ebn e njohurive dhe p\u00ebrgatitjes s\u00eb tyre jo t\u00eb p\u00ebrshtatshme.<\/p>\n\n\n\n

Pajisja Elektronike e Identifikimit (PEI) funksionoi pa problematika n\u00eb shumic\u00ebn e QV-ve t\u00eb v\u00ebzhguara, me disa problematika, si mosnjohje t\u00eb shenjave t\u00eb gishtave, bllokim apo mosfunksionim t\u00eb pajisjes.<\/p>\n\n\n\n

Mjediset e qendrave t\u00eb votimit, n\u00eb shumic\u00ebn e QV-ve t\u00eb v\u00ebzhguara nuk ishin t\u00eb p\u00ebrshtatshme p\u00ebr aksesim nga Personat me Aft\u00ebsi t\u00eb Kufizuar.<\/p>\n\n\n\n

Pavar\u00ebsisht k\u00ebrkes\u00ebs zyrtare nga ana Partis\u00eb Socialiste, p\u00ebr shtyrjen e orarit t\u00eb votimit n\u00eb Qendrat e Votimit t\u00eb Bashkis\u00eb Vlor\u00eb p\u00ebr shkak t\u00eb kufizimeve n\u00eb l\u00ebvizje p\u00ebr qytetar\u00ebt gjat\u00eb dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve, t\u00eb gjitha qendrat e votimit u mbyll\u00ebn n\u00eb or\u00ebn 19.00.  P\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb shtyrjes s\u00eb orarit t\u00eb votimit n\u00eb Vlor\u00eb, nj\u00ebri prej an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb Komisionit Rregullator k\u00ebrkoi vetmbledhjen e Komisionit. Komisioni u mblodh pasditen e dit\u00ebs s\u00eb zgjedhjeve por nuk arriti kuorumin e nevojsh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb filluar mbledhjen p\u00ebr shqyrtimin e k\u00ebtij propozimi, pasi dy an\u00ebtar\u00eb t\u00eb tij znj. Vukaj dhe z. \u00c7akaj, me t\u00eb drejt\u00eb sipas KRIIK, e konsideruan t\u00eb pavend nj\u00eb vendim t\u00eb till\u00eb, n\u00eb pik\u00ebpamje t\u00eb kompetenc\u00ebs dhe problematik\u00ebs s\u00eb paraqitur si justifikim p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vendimmarrje.<\/p>\n\n\n\n

Dor\u00ebzimi i materialeve zgjedhore, n\u00eb numrin e kufizuar t\u00eb KZAZ-ve q\u00eb v\u00ebzhguesit e KRIIK vizituan, procedoi n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb rregullt.<\/p>\n\n\n\n

Procesi i num\u00ebrimit nisi rreth or\u00ebs 22:00 me VNV-n\u00eb e Bashkis\u00eb Pustec, \u00e7ka sipas ligjit solli edhe fillimin e num\u00ebrimit t\u00eb vot\u00ebs nga jasht\u00eb vendit p\u00ebr Qarkun Kor\u00e7\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

Shpallja nga KQZ-ja e rezultatit t\u00eb zgjedhjeve n\u00eb Bashkin\u00eb Vor\u00eb dhe Nj\u00ebsin\u00eb Administrative Nr. 10 n\u00eb Tiran\u00eb u krye zyrtarisht nga KQZ n\u00eb dat\u00ebn 12 maj 2025, dhe jo pas p\u00ebrfundimit t\u00eb procesit t\u00eb votimit, me argumentimin, ekstraligjor sipas KRIIK,  t\u00eb KSHZ se subjekti zgjedhor Partia Demokratike ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb k\u00ebrkes\u00eb t\u00eb till\u00eb pran\u00eb KQZ-s\u00eb.  Ky vendim u kund\u00ebrshtua publikisht nga Partia Socialiste.<\/p>\n\n\n\n

Lidhur me procesin e num\u00ebrimit t\u00eb votave t\u00eb diaspor\u00ebs, n\u00eb vijim t\u00eb pretendimeve t\u00eb Partis\u00eb Demokratike p\u00ebr trajtimin e ndrysh\u00ebm t\u00eb zarfeve q\u00eb kan\u00eb ardhur nga Greqia p\u00ebr shkak t\u00eb problematikave me shp\u00ebrndarjen dhe d\u00ebrgimin n\u00eb k\u00ebt\u00eb shtet, KSHZ n\u00eb or\u00ebt e para t\u00eb dat\u00ebs 12 maj 2025 morri vendimin \u201cP\u00ebr administrimin e zarfit \u201cB\u201d, pjes\u00eb p\u00ebrb\u00ebr\u00ebse e dokumentacionit t\u00eb votimit nga jasht\u00eb, n\u00eb rastin kur ai nuk vler\u00ebsohet nga GNVJ dhe KANVVJ\u201d. Ndaj k\u00ebtij vendimi Partia Socialiste ka b\u00ebr\u00eb ankim n\u00eb KAS, duke pretenduar se vendimi \u00ebsht\u00eb jo ligjor dhe i marr\u00eb nga Komisioneri n\u00eb tejkalim t\u00eb kompetencave t\u00eb tij.<\/p>\n\n\n\n

Gjat\u00eb vijimit t\u00eb procesit t\u00eb num\u00ebrimit pati s\u00ebrish prezenc\u00eb t\u00eb shtuar t\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsuesve dhe v\u00ebzhguesve nga subjektet zgjedhore si brenda n\u00eb Vendin e Num\u00ebrimit t\u00eb Votave, ashtu edhe jasht\u00eb tij, por nuk pati asnj\u00eb problematik\u00eb p\u00ebr tu sh\u00ebnuar.<\/p>\n\n\n\n

Rekomandime<\/h1>\n\n\n\n

Lidhur me fazat e tjera t\u00eb procesit zgjedhor n\u00eb vazhdim, KRIIK paraqet Rekomandimet e m\u00ebposhtme:<\/p>\n\n\n\n

 – Vijimi i procesit t\u00eb num\u00ebrimit n\u00eb shinat ligjore –<\/strong> Procesi i num\u00ebrimit n\u00eb Shqip\u00ebri n\u00eb vijim\u00ebsi \u00ebsht\u00eb karakterizuar nga ngadal\u00ebsia, bllokimet e pajustifikuara, konfliktet apo t\u00eb tjera problematika. KRIIK u b\u00ebn thirrje t\u00eb gjith\u00eb komisioner\u00ebve dhe num\u00ebruesve q\u00eb t\u00eb zbatojn\u00eb me rigorozitet ligjin dhe t\u00eb num\u00ebrojn\u00eb \u00e7do vot\u00eb me profesionaliz\u00ebm dhe korrekt\u00ebsi, duke vepruar si funksionar\u00eb t\u00eb paansh\u00ebm zgjedhor\u00eb dhe jo si p\u00ebrfaq\u00ebsues partiak\u00eb. Nj\u00eb kujdes i ve\u00e7ant\u00eb duhet treguar gjat\u00eb num\u00ebrimit t\u00eb votave p\u00ebr kandidat\u00ebt individual\u00eb, pasi eksperienca nga zgjedhjet e kaluara ka d\u00ebshmuar se votat e tyre kan\u00eb qen\u00eb subjekt i devijimeve.<\/p>\n\n\n\n

 – Forcimi i kultur\u00ebs institucionale p\u00ebr kontestimet zgjedhore –<\/strong> Konfliktet dhe mosmarr\u00ebveshjet zgjedhore duhet t\u00eb adresohen ekskluzivisht p\u00ebrmes kanaleve institucionale t\u00eb parashikuara nga ligji. Subjektet zgjedhore inkurajohen t\u00eb p\u00ebrdorin mekanizmat ligjor\u00eb t\u00eb ankimimit dhe apelimit, duke shmangur retorik\u00ebn q\u00eb minon besimin n\u00eb procesin zgjedhor. Institucionet p\u00ebrkat\u00ebse duhet t\u00eb trajtojn\u00eb k\u00ebto kontestime me profesionaliz\u00ebm, transparenc\u00eb dhe n\u00eb afatet e p\u00ebrcaktuara ligjore, p\u00ebr t\u00eb forcuar besimin n\u00eb zgjidhjen institucionale t\u00eb mosmarr\u00ebveshjeve.<\/p>\n\n\n\n

 – P\u00ebrmir\u00ebsimi i aksesit n\u00eb materialet zgjedhore p\u00ebr subjektet e interesuara –<\/strong> KQZ, KZAZ-t\u00eb dhe Grupet e Num\u00ebrimit t\u00eb Votave duhet t\u00eb krijojn\u00eb procedura m\u00eb efikase p\u00ebr njoftimin dhe leht\u00ebsimin e pajisjes s\u00eb kandidat\u00ebve t\u00eb subjekteve zgjedhore me kopje t\u00eb regjistrimeve t\u00eb num\u00ebrimit. Kjo transparenc\u00eb \u00ebsht\u00eb thelb\u00ebsore p\u00ebr t\u00eb siguruar q\u00eb t\u00eb gjitha pal\u00ebt t\u00eb ken\u00eb akses t\u00eb barabart\u00eb n\u00eb informacion, duke parandaluar dyshimet dhe kontestimet e panevojshme t\u00eb bazuara n\u00eb munges\u00eb informacioni.<\/p>\n\n\n\n

 – Mbik\u00ebqyrje m\u00eb rigoroze ndaj v\u00ebzhguesve politik\u00eb dhe personave t\u00eb paautorizuar –<\/strong> Duhet vendosur nj\u00eb sistem m\u00eb efektiv kontrolli p\u00ebr t\u00eb parandaluar pranin\u00eb e personave t\u00eb paautorizuar n\u00eb ambientet zgjedhore. Partit\u00eb politike duhet t\u00eb marrin p\u00ebrgjegj\u00ebsi t\u00eb plot\u00eb p\u00ebr sjelljen e p\u00ebrfaq\u00ebsuesve dhe mb\u00ebshtet\u00ebsve t\u00eb tyre si brenda ashtu edhe n\u00eb af\u00ebrsi t\u00eb Vendeve t\u00eb Num\u00ebrimit t\u00eb Votave. Kryetar\u00ebt e KZAZ-ve dhe KQZ-ja duhet t\u00eb aplikojn\u00eb sanksione t\u00eb menj\u00ebhershme ndaj shkeljeve t\u00eb konstatuara.<\/p>\n\n\n\n

 –  administrativ i plot\u00eb p\u00ebr \u00e7\u00ebshtje specifike t\u00eb akreditimeve – <\/strong>KQZ-ja duhet t\u00eb kryej\u00eb nj\u00eb hetim administrativ t\u00eb plot\u00eb dhe transparent lidhur me \u00e7\u00ebshtjen e dh\u00ebnies s\u00eb akreditimeve t\u00eb v\u00ebzhguesve vendas p\u00ebr ZAZ nr. 27, t\u00eb cilat u anuluan, apo t\u00eb tjera raste t\u00eb ngjashme q\u00eb mund t\u00eb ken\u00eb ndodhur, duke p\u00ebrfshir\u00eb referimin n\u00eb organet ligjzbatuese. Ky proces do t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si precedent p\u00ebr t\u00eb garantuar q\u00eb sistemi i akreditimit t\u00eb v\u00ebzhguesve t\u00eb respektoj\u00eb me rigorozitet standardet ligjore dhe t\u00eb parandaloj\u00eb manipulimet e mundshme n\u00eb t\u00eb ardhmen.<\/p>\n\n\n\n

Fjalorth<\/h1>\n\n\n\n

KQZ – Komisioni Qendror i Zgjedhjeve<\/p>\n\n\n\n

KSHZ – Komisioneri Shtet\u00ebror i Zgjedhjeve<\/p>\n\n\n\n

KAS – Komisioni i Ankimeve dhe Sanksioneve<\/p>\n\n\n\n

KRR – Komisioni Rregullator<\/p>\n\n\n\n

KZGJ – Kolegji Zgjedhor Gjyq\u00ebsor<\/p>\n\n\n\n

DPGJC – Drejtoria e P\u00ebrgjithshme e Gjendjes Civile<\/p>\n\n\n\n

RKGJC – Regjistri Komb\u00ebtar i Gjendjes Civile<\/p>\n\n\n\n

NRI – Nd\u00ebrfaqja e Raportimit t\u00eb Institucioneve<\/p>\n\n\n\n

PER – Platforma elektronike e regjistrimit t\u00eb votuesve jasht\u00eb vendit<\/p>\n\n\n\n

KZAZ – Komisioni Zonal i Administrimit Zgjedhor<\/p>\n\n\n\n

KQV – Komisioni i Q\u00ebndr\u00ebs s\u00eb Votimit<\/p>\n\n\n\n

QV – Qend\u00ebr Votimi<\/p>\n\n\n\n

VNV – Vend i Num\u00ebrimit t\u00eb Votave<\/p>\n\n\n\n

GNV – Grup i Num\u00ebrimit t\u00eb Votave<\/p>\n\n\n\n

GNVJ \u2013 Grupi i Num\u00ebrimit t\u00eb Votave nga Jasht\u00eb<\/p>\n\n\n\n

KANVVJ \u2013 Komisioni i Administrimit, Num\u00ebrimit dhe Vler\u00ebsimit t\u00eb Votave nga Jasht\u00eb<\/p>\n\n\n\n

PP – Prokuroria e P\u00ebrgjithshme<\/p>\n\n\n\n

SPAK – Struktura e Posa\u00e7me kund\u00ebr Korrupsionit dhe Krimit t\u00eb Organizuar<\/p>\n\n\n\n

PS – Partia Socialiste e Shqip\u00ebris\u00eb<\/p>\n\n\n\n

PD-ASHM – Koalicioni Partia Demokratike-Aleanca p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb Madh\u00ebshtore<\/p>\n\n\n\n

BASHKE – L\u00ebvizja Bashk\u00eb<\/p>\n\n\n\n

LA – L\u00ebvizja Atdheu<\/p>\n\n\n\n

KEA – Partia Koalicioni Euroatlantik<\/p>\n\n\n\n

NISMA-SHB – Koalicioni Nisma Shqip\u00ebria B\u00ebhet<\/p>\n\n\n\n

AKSH – Partia Aleanca Komb\u00ebtare Shqiptare<\/p>\n\n\n\n

ADR – Partia Aleanca Demokracia e Re<\/p>\n\n\n\n

DZH – Koalicioni Djathtas p\u00ebr Zhvillim<\/p>\n\n\n\n

PSD – Partia Socialdemokrate<\/p>\n\n\n\n

MUNDESIA – Partia Mund\u00ebsia<\/p>\n\n\n\n

RTSH \u2013 Radio Televizioni Shqiptar<\/p>\n\n\n\n

AMA \u2013 Autoriteti i Mediave Audiovizive<\/p>\n\n\n\n

KRIIK Koalicioni p\u00ebr Reforma, Integrim dhe Institucione t\u00eb Konsoliduara<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

[1]<\/a> Shih Rekomandimet<\/a> e KRIIK.<\/p>\n\n\n\n

[2]<\/a> Shih Denoncimet<\/a> e KRIIK.<\/p>\n\n\n\n

[3]<\/a> Shih Deklaratat<\/a> e KRIIK.<\/p>\n\n\n\n

[4]<\/a> Shih Q\u00ebndrimin Publik<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

[5]<\/sup><\/a> Shih Deklarat\u00ebn e KRIIK \u201cMungesa e vullnetit p\u00ebr dialog e kompromis t\u00eb hapur politik, qasje e papranueshme dhe t\u00ebr\u00ebsisht e d\u00ebmshme p\u00ebr nd\u00ebrmarrjen e reformave jetike n\u00eb interes t\u00eb qytetar\u00ebve shqiptar\u00eb dhe t\u00eb nj\u00eb demokracie funksionale n\u00eb vend<\/a>\u201d, 24 korrik 2024.<\/p>\n\n\n\n

[6]<\/sup><\/a> Shih Deklarat\u00ebn e KRIIK \u201cDekretimi sa m\u00eb par\u00eb i Dat\u00ebs s\u00eb Zgjedhjeve, domosdoshm\u00ebri p\u00ebr t\u00eb mos v\u00ebn\u00eb n\u00ebn stres procesin p\u00ebrgatitor dhe at\u00eb ligjzbatues n\u00eb Procesin Zgjedhor p\u00ebr Kuvendin t\u00eb vitit 2025<\/a>\u201d, 3 dhjetor 2024.<\/p>\n\n\n\n

[7]<\/a> KRIIK i d\u00ebrgoi Komisionit t\u00eb Posa\u00e7\u00ebm Parlamentar p\u00ebr Reform\u00ebn Zgjedhore Dokumentin \u201cRekomandime mbi p\u00ebrmir\u00ebsimin e kuadrit ligjor p\u00ebr zgjedhjet, n\u00eb kuad\u00ebr t\u00eb procesit t\u00eb Reform\u00ebs Zgjedhore<\/a>\u201d. Gjithashtu p\u00ebrfaq\u00ebsues t\u00eb KRIIK v\u00ebzhguan \u00e7do seanc\u00eb t\u00eb k\u00ebtij Komisioni si dhe mor\u00ebn pjes\u00eb aktive duke propozuar rekomandime n\u00eb seancat e zhvilluara prej tij. Gjithashtu takoi dy bashk\u00ebkryetar\u00ebt dhe t\u00eb gjith\u00eb ekspert\u00ebt e angazhuar n\u00eb Grupin e Dialogut, p\u00ebr t\u00eb nxitur realizimin dhe miratimin e ndryshimeve ligjore.<\/p>\n\n\n\n

[8]<\/sup><\/a> Vendimi nr. 38, 09.12.2022 i Gjykat\u00ebs Kushtetuese.<\/p>\n\n\n\n

[9]<\/sup><\/a> Vendimi nr.\u202f28, dat\u00eb 30.06.2021, i Gjykat\u00ebs Kushtetuese, n\u00eb lidhje me pragun q\u00eb kandidat\u00ebt individual\u00eb duhet ta plot\u00ebsojn\u00eb p\u00ebr t\u2019u renditur sipas vot\u00ebs parap\u00eblqyese.<\/p>\n\n\n\n

[10]<\/sup><\/a> Vendimi nr.\u202f31, dat\u00eb 04.10.2021, i Gjykat\u00ebs Kushtetuese, n\u00eb lidhje me pragun komb\u00ebtar p\u00ebr kandidat\u00ebt e pavarur.<\/p>\n\n\n\n

[11]<\/a>Miratimi i ndryshimeve t\u00eb korrikut n\u00eb Kodin Zgjedhor nga Kuvendi u b\u00eb n\u00eb nj\u00eb munges\u00eb t\u00eb plot\u00eb transparente paraprake duke mos e publikuar as n\u00eb faqen e internetit draftin e p\u00ebrgatitur.<\/p>\n\n\n\n

Ky fakt b\u00ebri t\u00eb mundur kalimin pa buj\u00eb edhe t\u00eb nj\u00eb ndryshimi tjet\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb Kodin Zgjedhor, shfuqizimin e nenit 183, p\u00ebr t\u00eb cilin publikisht nuk ishte folur asnj\u00ebher\u00eb m\u00eb par\u00eb, e q\u00eb n\u00eb thelb \u00ebsht\u00eb n\u00eb vijim\u00ebsin\u00eb e zhb\u00ebrjes s\u00eb Marr\u00ebveshjes Politike t\u00eb 5 qershorit 2020.<\/p>\n\n\n\n

Sipas pik\u00ebs 7 t\u00eb nenit 183 t\u00eb Kodit Zgjedhor, tre an\u00ebtar\u00ebve t\u00eb zgjedhur me short t\u00eb KAS-it iu mbaronte mandati m\u00eb dat\u00ebn 5 tetor 2024, ndaj Kuvendit do t\u00b4i duhej t\u00eb nd\u00ebrmerrte procedur\u00ebn e zgjedhjes s\u00eb tre an\u00ebtar\u00eb t\u00eb rinj p\u00ebrgjat\u00eb muajit shtator 2024.<\/p>\n\n\n\n

[12]<\/a> Kushtetuta e Republik\u00ebs s\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb n\u00eb nenin 64 pika 3, p\u00ebrcakton se: \u201cLigji  p\u00ebr zgjedhjet garanton q\u00eb votimit parap\u00eblqyes t\u2019i n\u00ebnshtrohen jo m\u00eb pak se dy t\u00eb tretat e list\u00ebs shumem\u00ebrore dhe t\u00eb siguroj\u00eb p\u00ebrfaq\u00ebsim gjinor.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Nd\u00ebrsa neni 67 pika 2 e Kodit Zgjedhor parashikon se: \u201cNumri i p\u00ebrgjithsh\u00ebm i kandidat\u00ebve n\u00eb list\u00ebn me renditje t\u00eb fiksuar \u00ebsht\u00eb i barabart\u00eb me numrin e mandateve p\u00ebr \u00e7do zon\u00eb zgjedhore pjes\u00ebtuar p\u00ebr tre. Kur nga ky pjes\u00ebtim nuk rezulton num\u00ebr i plot\u00eb mandatesh, at\u00ebher\u00eb n\u00eb rast se presja dhjetore si pasoj\u00eb e pjes\u00ebtimit \u00ebsht\u00eb e barabart\u00eb ose m\u00eb e madhe se 0,5 lista p\u00ebrmbyllet me numrin e plot\u00eb pasrend\u00ebs, nd\u00ebrsa kur si pasoj\u00eb e pjes\u00ebtimit rezulton presja dhjetore m\u00eb e vog\u00ebl se 0,5, lista shumem\u00ebrore me renditje t\u00eb fiksuar e kandidat\u00ebve mbyllet me numrin e plot\u00eb pararend\u00ebs\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pra, n\u00eb rastin e Qarkut Shkod\u00ebr me 11 mandate, nj\u00eb pasqyrim i sakt\u00eb i parashikimit kushtetues do t\u00eb p\u00ebrcaktonte 3 kandidat\u00eb n\u00eb list\u00ebn e mbyllur dhe 8 kandidat\u00eb n\u00eb list\u00ebn e hapur. Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb me ndryshimet e b\u00ebra, n\u00eb flet\u00ebn e votimit figurojn\u00eb 4 kandidat\u00eb n\u00eb list\u00ebn e mbyllur dhe 11 kandidat\u00eb n\u00eb list\u00ebn e hapur.<\/p>\n\n\n\n

[13]<\/a> Ligji nr. 10\/2025 zgjat afatin e ankimit p\u00ebr votuesit jasht\u00eb vendit nga 7 n\u00eb 30 dit\u00eb, p\u00ebrcakton detyrimin e shtetit shqiptar p\u00ebr t\u00eb mbuluar totalisht shpenzimet postare p\u00ebr votuesit jasht\u00eb vendit, zgjat me 5\u201310 dit\u00eb t\u00eb gjitha afatet kryesore zgjedhore (p\u00ebr regjistrimin e listave, depozitimin e kandidat\u00ebve dhe afatet e komisioneve); jep koh\u00eb shtes\u00eb p\u00ebr transmetimin e reklamave politike p\u00ebr kandidat\u00ebt e listave me votim parap\u00eblqyes prej 140 minutash n\u00eb total nga \u00e7do media private p\u00ebrgjat\u00eb gjith\u00eb fushat\u00ebs; vendos nj\u00eb tavan prej 3 milion\u00eb lek\u00ebsh p\u00ebr vet\u00ebfinancimin e secilit kandidat dhe rrit tavanin e shpenzimeve p\u00ebr fushat\u00ebn zgjedhore p\u00ebr \u00e7do subjekt zgjedhor, p\u00ebrjashto kandidat\u00ebt, nga 3 fish n\u00eb 5 fishin e fondeve publike m\u00eb t\u00eb larta.<\/p>\n\n\n\n

[14]<\/a> P.sh. n\u00eb k\u00ebto zgjedhe nd\u00ebrsa KQZ-ja e kishte miratuar Udh\u00ebzimin p\u00ebr rregullat p\u00ebr regjistrimin e subjekteve zgjedhore dhe kandidat\u00ebve n\u00eb janar 2025, afatet ligjore u ndryshuan nga Kuvendi n\u00eb shkurt 2025.<\/p>\n\n\n\n

[15]<\/a> P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb, shih Seksionin mbi Financimin e fushat\u00ebs.<\/p>\n\n\n\n

[16]<\/sup><\/a> Mbledhja e Komisionit Rregullator<\/a> e dat\u00ebs 27.03.2025, n\u00eb minut\u00ebn e 27 t\u00eb videos Z. \u00c7akaj shprehet se \u201c (..) Ne e dim\u00eb se niveli i par\u00eb i administrimit t\u00eb zgjedhjeve \u00ebsht\u00eb Komisioni Qendror i Zgjedhjeve. Kandidaturat, t\u00eb gjith\u00eb ne p\u00ebrfshir\u00eb edhe Komisionerin, edhe an\u00ebtar\u00ebt e KAS-it jan\u00eb politike. Po ashtu edhe niveli i dyt\u00eb i administrimit t\u00eb zgjedhjeve i sanksionuar n\u00eb nenin 29 t\u00eb Kodit Zgjedhor q\u00eb \u00ebsht\u00eb KZAZ-ja \u00ebsht\u00eb politike, me p\u00ebrkat\u00ebsi t\u00eb ndryshme politike. Po k\u00ebshtu edhe niveli i tret\u00eb i Administrimit, Komisionet e Qendrave t\u00eb Votimit jan\u00eb politike. (…)\u201d <\/p>\n\n\n\n

[17]<\/sup><\/a> N\u00eb gjuh\u00ebt Greke, Rome, Maqedonase, Boshnjake, Serbe, Malazeze, Bullgare dhe Arumune.<\/p>\n\n\n\n

[18]<\/a> Opsioni i ndalimit automatikisht nga platforma i aktiviteteve t\u00eb cilat raportoheshin jasht\u00eb afatit, nj\u00eb rekomandim i m\u00ebparsh\u00ebm i KRIIK, ishte nj\u00eb hap pozitiv.<\/p>\n\n\n\n

[19]<\/a> N\u00eb platform\u00ebn e re \u00ebsht\u00eb e pamundur t\u00eb ruhet nj\u00eb event specifik pasi eventet nuk kan\u00eb url unike, k\u00ebshtu q\u00eb gjetja s\u00ebrish apo referimi i nj\u00eb eventi t\u00eb caktuar \u00ebsht\u00eb tejet i v\u00ebshtir\u00eb. Gjithashtu, megjith\u00ebse pati p\u00ebrpjekje p\u00ebr rritjen e transparenc\u00ebs duke mund\u00ebsuar shkarkimin e baz\u00ebs s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb eventeve n\u00eb format tabelor, element q\u00eb u fut edhe n\u00eb kuadrin ligjor, file mund t\u00eb shkarkohej vet\u00ebm n\u00eb formatin MS Excel, dhe jo t\u00eb gjitha fushat e baz\u00ebs s\u00eb t\u00eb dh\u00ebnave mund t\u00eb shkarkoheshin, duke b\u00ebr\u00eb k\u00ebshtu q\u00eb dokumenti q\u00eb shkarkohej t\u00eb ishte i paplot\u00eb dhe jo efikas.<\/p>\n\n\n\n

[20]<\/a> Kodi i Praktikave t\u00eb Mira n\u00eb \u00c7\u00ebshtje Zgjedhore, i Komisionit t\u00eb Venecias, paragrafi II.3.1.f., faqe 10: \u201cOrganet q\u00eb em\u00ebrojn\u00eb an\u00ebtar\u00ebt e komisioneve zgjedhore nuk duhet t\u00eb jen\u00eb t\u00eb lira t’i shkarkojn\u00eb ata sipas d\u00ebshir\u00ebs.\u201d<\/p>\n\n\n\n

[21]<\/a> Shih Seksionin mbi Regjistrimin e Zgjedh\u00ebsve p\u00ebr m\u00eb shum\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

[22]<\/a> Neni 29 i Konvent\u00ebs p\u00ebr t\u00eb Drejtat e Personave me Aft\u00ebsi t\u00eb Kufizuara<\/a>: \u201cShtetet Pal\u00eb do t’u garantojn\u00eb personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara t\u00eb drejtat politike dhe mund\u00ebsin\u00eb p\u00ebr t’i g\u00ebzuar ato n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb me t\u00eb tjer\u00ebt, dhe do t\u00eb angazhohen t\u00eb […] Sigurojn\u00eb q\u00eb personat me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara t\u00eb mund t\u00eb marrin pjes\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb efektive dhe t\u00eb plot\u00eb n\u00eb jet\u00ebn politike dhe publike n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb barabart\u00eb me t\u00eb tjer\u00ebt, drejtp\u00ebrdrejt ose n\u00ebp\u00ebrmjet p\u00ebrfaq\u00ebsuesve t\u00eb zgjedhur lirisht, duke p\u00ebrfshir\u00eb t\u00eb drejt\u00ebn dhe mund\u00ebsin\u00eb e personave me aft\u00ebsi t\u00eb kufizuara p\u00ebr t\u00eb votuar dhe p\u00ebr t’u zgjedhur.\u201d<\/p>\n\n\n\n

[23]<\/a> K\u00ebto kategori p\u00ebrfshijn\u00eb: gjyqtar\u00ebt dhe prokuror\u00ebt; ushtarak\u00ebt n\u00eb sh\u00ebrbim aktiv; punonj\u00ebsit e policis\u00eb dhe t\u00eb sh\u00ebrbimit t\u00eb siguris\u00eb komb\u00ebtare; p\u00ebrfaq\u00ebsuesit diplomatik\u00eb; kryetar\u00ebt e bashkive, komunave dhe prefekt\u00ebt n\u00eb zonat ku ushtrojn\u00eb funksionin; an\u00ebtar\u00ebt dhe kryetar\u00ebt e komisioneve zgjedhore; si dhe Presidenti i Republik\u00ebs dhe funksionar\u00eb t\u00eb lart\u00eb t\u00eb administrat\u00ebs shtet\u00ebrore, t\u00eb p\u00ebrcaktuar me ligj t\u00eb posa\u00e7\u00ebm.<\/p>\n\n\n\n

[24]<\/a> N\u00eb total n\u00eb KQZ u regjistruan 53 parti politike. Pas formimit t\u00eb koalicioneve, 26 parti u grupuan n\u00eb Koalicionin \u201cPD-ASHM\u201d, 3 parti n\u00eb koalicionin \u201cNisma Shqip\u00ebria B\u00ebhet\u201d dhe 2 parti n\u00eb Koalicionin \u201cDjathtas p\u00ebr Ndryshim\u201d. 8 parti politike garuan t\u00eb vetme pa u p\u00ebrfshir\u00eb n\u00eb koalicione.<\/p>\n\n\n\n

Nd\u00ebrkoh\u00eb 14 parti politike pavar\u00ebsisht se t\u00eb regjistruara nuk konsiderohen subjekte zgjedhore pasi nuk dor\u00ebzuan n\u00eb KQZ lista me kandidat\u00eb. <\/p>\n\n\n\n

[25]<\/a> Nga t\u00eb cil\u00ebt 792 gra.<\/p>\n\n\n\n

[26]<\/a> Partia \u201cL\u00ebvizja Bashk\u00eb\u201d, Koalicioni \u201cNisma Shqip\u00ebria B\u00ebhet\u201d, Partia \u201cL\u00ebvizja Atdheu\u201d, Partia \u201cAleanca Komb\u00ebtare Shqiptare\u201d.<\/p>\n\n\n\n

[27]<\/a> Neni 68 \u201cListat mb\u00ebshtet\u00ebse t\u00eb partive politike dhe koalicioneve\u201d i Kodit Zgjedhor, pika 3 \u201cP\u00ebr q\u00ebllim t\u00eb k\u00ebtij neni, partia politike ose koalicioni paraqet nj\u00eb v\u00ebrtetim me shkrim, t\u00eb n\u00ebnshkruar nga institucioni i Kuvendit apo nj\u00ebsia e qeverisjes vendore, ku v\u00ebrtetohet zot\u00ebrimi i mandatit t\u00eb pakt\u00ebn 6 muaj para p\u00ebrfundimit t\u00eb mandatit t\u00eb Kuvendit ose t\u00eb organit t\u00eb nj\u00ebsis\u00eb s\u00eb qeverisjes vendore, n\u00eb baz\u00eb t\u00eb vet\u00ebdeklarimit t\u00eb zot\u00ebruesve t\u00eb mandateve p\u00ebr p\u00ebrkat\u00ebsin\u00eb n\u00eb partin\u00eb politike, n\u00eb institucionin p\u00ebrkat\u00ebs.\u201d<\/p>\n\n\n\n

[28]<\/a> Sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga monitorimi i mbulimit t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore nga Autoriteti i Medias Audiovizive, m\u00eb shum\u00eb se 50% e koh\u00ebs s\u00eb mbulimit mediatik p\u00ebr fushat\u00ebn zgjedhore ka qen\u00eb mbulim p\u00ebr kryetar\u00ebt e dy partive kryesore pjes\u00ebmarr\u00ebse n\u00eb zgjedhje, PS dhe PD, respektivisht z. Edi Rama dhe z. Sali Berisha.<\/p>\n\n\n\n

[29]<\/a> P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb shih Seksionin mbi Administrimin e Zgjedhjeve.<\/p>\n\n\n\n

[30]<\/a> Sipas paragrafit 5.4 t\u00eb Dokumentit t\u00eb Kopenhag\u00ebs<\/a>, shtetet pjes\u00ebmarr\u00ebse angazhohen p\u00ebr \u201dnj\u00eb ndarje t\u00eb qart\u00eb midis shtetit dhe partive politike; n\u00eb ve\u00e7anti, partit\u00eb politike nuk do t\u00eb bashkohen me shtetin.\u201d<\/p>\n\n\n\n

[31]<\/a> P\u00ebrmenden si rastet m\u00eb eksplicite bonusi i pranver\u00ebs p\u00ebr pensionist\u00ebt, aplikimi p\u00ebr kredi t\u00eb buta ose me interes zero p\u00ebr administrat\u00ebn shtet\u00ebrore, etj., si dhe miratimi i Ligjit nr. 127\/2024 dat\u00eb 19.12.2024 dhe, n\u00eb vijim t\u00eb tij, nxjerrjen e VKM-s\u00eb n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb t\u00eb q\u00ebllimshme m\u00eb dat\u00eb 9 maj 2025 p\u00ebr faljen e gjobave t\u00eb paadministruara. Kjo, pasi Ligji nr. 127\/2024 kishte hyr\u00eb n\u00eb fuqi m\u00eb 15 dat\u00eb janar dhe parashikonte miratimin e VKM-s\u00eb brenda dat\u00ebs 25 janar 2025.<\/p>\n\n\n\n

[32]<\/a> Shih Denoncimet e KRIIK<\/a> dhe prap\u00ebsimet e b\u00ebra n\u00eb KQZ prej k\u00ebtyre institucioneve.<\/p>\n\n\n\n

[33]<\/a> Shih Denoncimin nr. 27<\/a> dhe Denoncimin nr. 28<\/a> t\u00eb KRIIK.<\/p>\n\n\n\n

[34]<\/a> Shih Denoncimin nr. 17<\/a> dhe Denoncimin nr. 18<\/a> t\u00eb KRIIK dhe prap\u00ebsimet e b\u00ebra n\u00eb KQZ prej k\u00ebtyre partive.<\/p>\n\n\n\n

[35]<\/a> Kryetari i Partis\u00eb Socialiste gjat\u00eb fjalimeve t\u00eb tij p\u00ebrdori etiketime si \u201cburrat jan\u00eb \u00e7yryk\u00eb\u201d, m\u00eb pas burrat q\u00eb shkojn\u00eb sipas tij pas \u201cbufit t\u00eb k\u00ebnet\u00ebs\u201d (i referohet kryetarit t\u00eb PD-s\u00eb Sali Berisha), jan\u00eb \u00e7yryk\u00eb. Po ashtu e papranueshme konsiderohet shprehja e tij p\u00ebr kontekstin dhe realitetin n\u00eb vend n\u00ebp\u00ebrmjet deklarat\u00ebs se \u201ckush shkon pas k\u00ebnet\u00ebs \u00ebsht\u00eb autik politik\u201d, etj.<\/p>\n\n\n\n

[36]<\/a> Nj\u00eb dispozit\u00eb ky\u00e7e e Kodit \u00ebsht\u00eb angazhimi nga n\u00ebnshkruesit p\u00ebr t’u p\u00ebrmbajtur nga prodhimi ose shp\u00ebrndarja e deklaratave diskriminuese bazuar n\u00eb karakteristika t\u00eb ndryshme. P\u00ebrdorimi nga Kryeministri Rama i termave si “burra \u00e7yryk”, “njer\u00ebz me lesh” dhe “autik”, n\u00eb gjykimin e KRIIK p\u00ebrb\u00ebn shkelje t\u00eb k\u00ebtij Kodi, ve\u00e7an\u00ebrisht t\u00eb klauzol\u00ebs q\u00eb ndalon deklaratat diskriminuese ndaj njer\u00ebzve me aft\u00ebsi t\u00eb ve\u00e7anta.<\/p>\n\n\n\n

[37]<\/a> KRIIK ka mbledhur minutazhin e mbulimit mediatik t\u00eb fushat\u00ebs zgjedhore, bazuar n\u00eb raportet e p\u00ebrditshme t\u00eb monitorimit t\u00eb mediave prej AMA-s si dhe shpenzimet e kryera nga subjektet zgjedhore n\u00eb Facebook dhe Instagram, me t\u00eb dh\u00ebna nga Libraria e Reklamave Politike t\u00eb Meta.  Referuar t\u00eb dh\u00ebnave, nga AMA, rreth 85 p\u00ebrqind e mbulimit mediatik ka qen\u00eb p\u00ebr burra dhe vet\u00ebm 15 p\u00ebrqind p\u00ebr gra. Nd\u00ebrkoh\u00eb, burrat kan\u00eb shpenzuar rreth 80 p\u00ebrqind t\u00eb shum\u00ebs s\u00eb harxhuar p\u00ebr reklama politike n\u00eb Facebook dhe Instagram.<\/p>\n\n\n\n

[38]<\/a> P\u00ebr m\u00eb shum\u00eb shih Denoncimin<\/a> e KRIIK t\u00eb dat\u00ebs 10 maj n\u00eb lidhje me thyerjen e heshtjes zgjedhore<\/p>\n\n\n\n

[39]<\/sup><\/a>  Koalicioni \u201cPD-ASHM\u201d rreth 87.000 USD;  \u201cPartia Mund\u00ebsia\u201d rreth 40.000 USD; \u201cPartia Socialiste e Shqip\u00ebris\u00eb\u201d rreth 30.000 USD; \u201cKoalicioni Euroatlantik\u201d rreth 28.000 USD dhe koalicioni \u201cNisma Shqip\u00ebria B\u00ebhet\u201d rreth 18.000 USD. T\u00eb gjitha shifrat jan\u00eb deri n\u00eb dat\u00ebn 4 maj 2025. <\/p>\n\n\n\n

[40]<\/a> P\u00ebrgajt\u00eb fushat\u00ebs AMA monitoroi 45 operator\u00eb audioviziv\u00eb (radio dhe TV). Nga k\u00ebto 28 u monitoruan gjat\u00eb gjith\u00eb koh\u00ebs dhe pjesa tjet\u00ebr pjes\u00ebrisht.<\/p>\n\n\n\n

[41]<\/a> Konstatohen 70 714 minuta transmetim \u201cLive\u201d nga nj\u00eb total prej 160 936 minutash mbulimi mediatik.<\/p>\n\n\n\n

[42]<\/a> Kodi Zgjedhor parashikon se fushata zgjedhore mund t\u00eb pasqyrohet n\u00eb Radio Televizionin Shtet\u00ebror vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet: 1) lajmeve;  2) programeve informative; dhe  3) reklamave politike pa pages\u00eb. RTSH vendos minutazh falas n\u00eb dispozicion t\u00eb partive politike t\u00eb regjistruara p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb fushat\u00eb. (neni 80 dhe 81)<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Po ashtu, Kodi Zgjedhor parashikon se fushata zgjedhore mund t\u00eb pasqyrohet n\u00eb Radiot dhe Televizionet Private vet\u00ebm n\u00ebp\u00ebrmjet: 1) edicioneve t\u00eb zakonshme dhe t\u00eb posa\u00e7me informative;  2) debateve zgjedhore midis partive politike ose kandidat\u00ebve konkurrent\u00eb, duke ruajtur baraspesh\u00ebn mes partive politike;  dhe  3) reklamave politike me pages\u00eb vet\u00ebm p\u00ebr subjektet zgjedhore t\u00eb regjistruara p\u00ebr zgjedhje.  Radiot dhe Televizionet Private nuk vendosin minutazh falas n\u00eb dispozicion t\u00eb partive politike t\u00eb regjistruara p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb fushat\u00eb. (neni 84)<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Rezulton se transmetimet \u201cLive\u201d t\u00eb aktiviteteve elektorale t\u00eb partive nuk p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb as \u201cedicione informative\u201d, t\u00eb cilat kan\u00eb nj\u00eb rregullim t\u00eb posa\u00e7\u00ebm kohe transmetimi, dhe as \u201cdebate zgjedhore\u201d. Ato mund t\u00eb konsiderohen se p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb ve\u00e7se \u201cReklam\u00eb politike\u201d, p\u00ebr t\u00eb cil\u00ebn parashikohet koh\u00eb e kufizuar n\u00eb dispozicion, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb duhet t\u00eb deklarohen n\u00eb KQZ shpenzimet p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb transmetimit, sipas tarifave t\u00eb mediave p\u00ebrkat\u00ebse t\u00eb depozituara n\u00eb KQZ.<\/p>\n\n\n\n

[43]<\/a> Konstatohen 52 680 minuta transmetim nga nj\u00eb total prej 160 936 minutash mbulimi mediatik.<\/p>\n\n\n\n

[44]<\/a> Konstatohen 35 307 minuta transmetim nga nj\u00eb total prej 160 936 minutash mbulimi mediatik.<\/p>\n\n\n\n

[45]<\/a> Kontatohen 2 233 minuta transmetim reklamash nga nj\u00eb total prej 160 936 minutash mbulimi mediatik.<\/p>\n\n\n\n

[46]<\/a> Sipas t\u00eb dh\u00ebnave t\u00eb marra nga administrata e KQZ-s\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

[47]<\/a> KSHZ vendosi mosfillim t\u00eb procedur\u00ebs administrative p\u00ebr 37 denoncime dhe pushimin e shqyrtimit administrativ p\u00ebr 70 raste. <\/p>\n\n\n\n

[48]<\/a> \u00c7\u00ebshtjet p\u00ebr t\u00eb cilat vendimmarrja e KAS ka qene m\u00eb shumic\u00eb votash, 3 me 2, jan\u00eb \u00e7\u00ebshtjet kur pal\u00eb n\u00eb proces ka qen\u00eb Kuvendi i Shqip\u00ebris\u00eb, Kryetarja e Kuvendit t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb, apo Koalicioni PD-ASHM.<\/p>\n\n\n\n

[49]<\/a> 2 raste n\u00eb Tiran\u00eb, nj\u00eb rast n\u00eb Elbasan, 1 rast n\u00eb Berat dhe nj\u00eb rast n\u00eb Kor\u00e7\u00eb.<\/p>\n\n\n\n

[50]<\/a> Nga 156 materiale t\u00eb administruara, prej t\u00eb cilave 39 kan\u00eb kaluar n\u00eb faz\u00ebn e hetimit, pra jan\u00eb regjistruar si procedime penale. Nj\u00eb rast \u00ebsht\u00eb iniciuar mbi baz\u00ebn e referimeve nga Policia e Shtetit,  1 \u00ebsht\u00eb referuar nga Sh\u00ebrbimi i Kontrollit t\u00eb Brendsh\u00ebm t\u00eb Burgjeve,   8 jan\u00eb nisur kryesisht nga SPAK,  3 kan\u00eb ardhur si rezultat i kall\u00ebzimeve nga shtetas t\u00eb ndrysh\u00ebm,  3 jan\u00eb referuar nga Prokurorit\u00eb e Rretheve Gjyq\u00ebsore dhe 3 jan\u00eb bazuar n\u00eb kall\u00ebzimet e subjekteve politike.<\/p>\n\n\n\n

[51]<\/a> Sekretari i P\u00ebrgjithsh\u00ebm i Partis\u00eb Demokratike, z. Flamur Noka u p\u00ebrfshi n\u00eb nj\u00eb incident n\u00eb Bashkin\u00eb Vor\u00eb. Gjithashtu edhe n\u00eb zon\u00ebn af\u00ebr qendrave t\u00eb votimit tek shkolla \u201cPetro Nini Luarasi\u201d, PD denoncoi nj\u00eb zyr\u00eb t\u00eb fsheht\u00eb elektorale t\u00eb kandidatit Erion Bra\u00e7e ku sipas PD po kryheshin veprime t\u00eb paligjshme. P\u00ebrplasjet dhe diskutimet mes pal\u00ebve shkaktuan tension n\u00eb zon\u00eb, \u00e7ka solli thirrjen e policis\u00eb dhe referimin e \u00e7\u00ebshtjes n\u00eb Prokurori nga PD.<\/p>\n\n\n\n

[52]<\/a>  – Komisioni Rregullator, Vendimi nr. 24, dat\u00eb 21.03.2025, \u201cP\u00ebr disa shtesa n\u00eb vendim nr. 11, dat\u00eb 25.03.2021, \u201cP\u00ebr m\u00ebnyr\u00ebn e ngritjes, organizimit, funksionimit t\u00eb komisionit t\u00eb qendr\u00ebs s\u00eb votimit dhe zhvillimit t\u00eb zgjedhjeve n\u00eb qendr\u00ebn e votimit\u201d, i ndryshuar\u201d.<\/p>\n\n\n\n

  – Komisioni Rregullator, Vendimi nr. 25, dat\u00eb 27.03.2025, \u201cP\u00ebr disa ndryshime dhe shtesa n\u00eb Vendimin nr. 12, dat\u00eb 30.12.2020 t\u00eb Komisionit Rregullator \u201cP\u00ebr miratimin e rregullave t\u00eb veprimtaris\u00eb s\u00eb Policis\u00eb s\u00eb Shtetit n\u00eb sh\u00ebrbim t\u00eb zgjedhjeve\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\u00a0– Urdh\u00ebr i Komisionerit Shet\u00ebror t\u00eb Zgjedhjeve \u201cP\u00ebr rendin dhe sigurin\u00eb n\u00eb objektet ku jan\u00eb vendosur qendrat e votimit, si dhe p\u00ebrreth tyre, p\u00ebr zgjedhjet p\u00ebr Kuvend t\u00eb dat\u00ebs 11 maj 2025\u201d, dat\u00eb 15.04.2025.<\/p>\n\n\n\n

[53]<\/a> Shih Deklarat\u00ebn e KRIIK<\/a> \u201cPjes\u00ebmarrja aktive e t\u00eb gjith\u00eb qytetar\u00ebve p\u00ebrgjat\u00eb procesit zgjedhor t\u00eb nes\u00ebrm dhe zbatimi i plot\u00eb e me efikasitet i Ligjit prej aktor\u00ebve institucional\u00eb, domosdoshm\u00ebri jetike p\u00ebr standardet demokratike t\u00eb vendit\u201d, dat\u00eb 10.05.2025.<\/p>\n\n\n\n

[54]<\/a> Lidhur me k\u00ebt\u00eb problematike, p\u00ebrfaq\u00ebsuesit e KQZ q\u00eb kryen trajnimin u shpreh\u00ebn se komisioner\u00ebt jan\u00eb trajnuar dhe udh\u00ebzuar q\u00eb mos t\u00eb detyrojn\u00eb zgjedh\u00ebsit t\u00eb firmosin n\u00eb list\u00ebn e zgjedh\u00ebsve n\u00ebse jan\u00eb identifikuar nga PEI.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Shkarko Deklarat\u00ebn n\u00eb pdf Konkluzione paraprake Koalicioni p\u00ebr Reforma, Integrim dhe Institucione t\u00eb Konsoliduara (KRIIK) monitoroi pjes\u00ebrisht procesin e Zgjedhjeve Parlamentare t\u00eb 11 majit 2025, n\u00eb vazhdim\u00ebsi t\u00eb angazhimit prej m\u00eb shum\u00eb se nj\u00eb dekade n\u00eb mbrojtje t\u00eb integritetit t\u00eb procesit zgjedhor dhe forcimin e standardeve p\u00ebr zgjedhje demokratike. Zgjedhjet u mbajt\u00ebn n\u00eb nj\u00eb kontekst…<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[29,192],"tags":[],"class_list":["post-3292","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-deklarata","category-zgjedhje-2025"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3292","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3292"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3292\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3295,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3292\/revisions\/3295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3292"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3292"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kriik.al\/home\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3292"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}